IEA Başkanı Fatih Birol: Küresel petrol piyasasında arz sıkıntısı yok
Uluslararası enerji piyasalarında Orta Doğu’da yaşanan gerilimin etkileri yakından takip edilirken, Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) küresel petrol arzına ilişkin dikkat çeken bir değerlendirme yaptı. Ajansın Başkanı Fatih Birol, mevcut gelişmelere rağmen dünya genelinde ciddi bir petrol kıtlığı yaşanmadığını ve acil stokların devreye alınmasını gerektirecek bir tablo bulunmadığını açıkladı.
Brüksel’de düzenlenen toplantıda konuşan Birol, enerji piyasalarının kısa vadeli dalgalanmalara rağmen güçlü bir arz yapısına sahip olduğunu belirtti. Piyasada yeterli miktarda petrol bulunduğunu söyleyen Birol, IEA’nın gelişmeleri yakından izlediğini ancak şu an için ortak bir müdahale planı oluşturulmadığını ifade etti.
“Piyasada petrol arzı açısından ciddi bir sıkıntı yok, hatta küresel ölçekte önemli bir fazlalık söz konusu.”
ORTA DOĞU GERİLİMİ FİYATLARI YUKARI ÇEKTİ
Enerji piyasalarında hareketlilik, 28 Şubat’ta ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından hız kazandı. Bölgedeki tansiyonun yükselmesi, özellikle petrol ticareti açısından kritik bir geçiş noktası olan Hürmüz Boğazı çevresinde belirsizlik yaratırken, küresel petrol fiyatları da yükseliş eğilimine girdi.
Londra merkezli Brent petrol vadeli kontratları, haftanın son işlem gününde varil başına 89 dolar seviyesini aşarak son iki yılın en yüksek değerlerinden birine ulaştı. Hürmüz Boğazı’ndan yapılan petrol sevkiyatlarında yaşanan yavaşlama ve güvenlik riskleri, piyasalarda fiyatların yukarı yönlü hareket etmesine neden oldu.
ABD’de perakende benzin fiyatları da bu gelişmelerin etkisiyle son dönemde artış gösterdi ve 2024 yılından bu yana en yüksek seviyelere çıktı. Ancak enerji analistleri, mevcut fiyatların hâlâ Rusya’nın 2022 yılında Ukrayna’ya yönelik işgali sonrasında görülen zirvelerin altında kaldığını vurguluyor.
ACİL PETROL STOKLARI GÜNDEMDE DEĞİL
IEA Başkanı Fatih Birol, mevcut fiyat artışlarının küresel enerji arzında kalıcı bir daralma anlamına gelmediğini belirtti. Ajansın, üye ülkelerle birlikte piyasa koşullarını yakından izlediğini söyleyen Birol, acil petrol rezervlerinin devreye alınmasının şu aşamada gündemde olmadığını dile getirdi.
“IEA olarak tüm seçenekleri masada tutuyoruz ancak şu an için kolektif bir acil müdahale planı bulunmuyor.”
Birol’a göre piyasadaki mevcut hareketlilik, daha çok lojistik aksaklıklar ve bölgesel risk algısından kaynaklanıyor. Bu nedenle enerji piyasalarının kısa süre içinde yeniden denge bulabileceği değerlendiriliyor.
ÜLKELERDEN BİREYSEL ADIMLAR GELEBİLİR
Küresel ölçekte ortak bir müdahale planı olmasa da bazı ülkelerin ulusal enerji güvenliği çerçevesinde bireysel önlemler alabileceği belirtiliyor. Japonya hükümeti, İran’daki gelişmelerin enerji piyasalarına etkisini sınırlamak amacıyla stratejik petrol rezervlerinden belirli miktarda petrol serbest bırakma seçeneğini değerlendirmeye başladı.
ABD yönetimi ise küresel petrol arzındaki olası baskıyı hafifletmek için farklı adımlar atıyor. Washington yönetimi, Hindistan’ın geçici olarak Rusya’dan daha fazla petrol tedarik etmesine izin vererek uluslararası piyasadaki arz dengesini korumaya çalışıyor.
Son haftalarda Rusya ve İran kaynaklı petrol sevkiyatlarının bir bölümünün tankerlerde beklediği ve rafinerilerin ihtiyaç duydukları takdirde bu petrolü hızla devreye alabileceği ifade ediliyor. Bu durumun da piyasada arzın kısa sürede dengelenmesine katkı sağlayabileceği değerlendiriliyor.
“GERÇEK BİR ARZ KRİZİ YOK”
IEA daha önce küresel enerji krizlerinde acil petrol stoklarını devreye almıştı. 2011 yılında Libya’daki iç savaş sırasında ve 2022’de Rusya-Ukrayna savaşı sonrasında üye ülkeler koordineli şekilde rezervlerinden petrol piyasaya sürmüştü.
Ancak mevcut tablo için aynı seviyede bir müdahale ihtiyacı bulunmadığı belirtiliyor.
“Şu anda yaşanan durum gerçek bir arz krizi değil, daha çok geçici ve lojistik kaynaklı bir aksama olarak görülüyor.”
Enerji uzmanlarına göre Orta Doğu’daki gelişmeler yakından izlenmeye devam edecek olsa da küresel petrol piyasasında kısa vadede büyük bir arz şoku beklenmiyor.
