Irak’ın Hürmüz petrol sevkiyatları geriledi, brent petrol yükseldi
Orta Doğu’da İran savaşıyla birlikte derinleşen jeopolitik kriz, küresel enerji piyasalarında yeni bir arz alarmını tetikledi. Irak’ın Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirdiği ham petrol ihracatı, savaş öncesindeki normal seviyelerin çok altına inerken, petrol fiyatları da sert yükseliş kaydetti.
Irak Petrol Bakanı Basim Mohammed’in açıkladığı verilere göre ülkenin Hürmüz Boğazı üzerinden yaptığı petrol sevkiyatları Nisan ayında dramatik biçimde geriledi. Daha önce aylık yaklaşık 93 milyon varil seviyesinde bulunan ihracat hacmi, çatışmaların etkisiyle yalnızca 10 milyon varile kadar düştü.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ KRİZ KÜRESEL ARZI SARSTI
İran ile bölgede tırmanan savaş riski, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda fiili bir darboğaz oluşturdu. Bölgedeki tanker trafiğinin ciddi ölçüde yavaşlaması; Irak, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi büyük üreticilerin ihracat kapasitesini baskı altına aldı.
Irak’ın Hürmüz üzerinden yaptığı petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90’a yakın daralması, küresel enerji piyasalarında arz güvenliği endişelerini yeniden zirveye taşıdı.
Enerji piyasalarında oluşan risk primiyle birlikte petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareket hızlandı. Küresel referans Brent petrolü haftayı varil başına 83,80 dolardan tamamlarken, ABD tipi ham petrol WTI ise 79,50 dolara yükseldi.
BAĞDAT’TAN CEYHAN HAMLESİ
Irak yönetimi, deniz taşımacılığındaki sıkışıklığı aşabilmek için yeniden kara boru hatlarına yöneldi. Bağdat ile Kürdistan Bölgesel Yönetimi arasında yapılan yeni düzenleyici anlaşmanın ardından Kerkük–Ceyhan Petrol Boru Hattı üzerinden sevkiyatlar yeniden başladı.
Petrol Bakanı Basim Mohammed, Türkiye üzerinden yapılan ihracatın günlük 200 bin varile ulaştığını belirterek kapasitenin kısa vadede 500 bin varile çıkarılmasının hedeflendiğini açıkladı.
Bakan Mohammed, “Ceyhan üzerinden yapılan ihracatı artırarak Irak’ın alternatif enerji koridorlarını güçlendirmek istiyoruz” mesajı verdi.
Uzmanlara göre Kerkük–Ceyhan hattının yeniden aktif hale gelmesi, Hürmüz’deki baskının bir kısmını hafifletse de mevcut kapasite küresel arz açığını telafi etmek için yeterli görülmüyor.
OPEC+ KESİNTİLERİ FİYATLARI DESTEKLİYOR
Petrol piyasalarında yükselişi destekleyen bir diğer unsur ise OPEC+ ülkelerinin üretim politikaları oldu. Piyasaya yansıyan ön veriler, üretici ülkelerin günlük 2,2 milyon varillik gönüllü kesinti planına güçlü şekilde bağlı kaldığını gösterdi.
Yaklaşan OPEC+ toplantısı öncesinde piyasalar, üretim kısıtlamalarının sürdürülüp sürdürülmeyeceğine odaklandı. Analistler, mevcut jeopolitik ortam nedeniyle kartelin arz politikasında temkinli hareket edeceğini değerlendiriyor.
OPEC+ üyelerinin üretim kesintilerini sürdürmesiyle birlikte piyasadaki arz daralması daha da derinleşirken, petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskı güç kazandı.
Öte yandan ABD Enerji Bilgi İdaresi’nin (EIA) açıkladığı verilere göre ticari ham petrol stoklarında 1,8 milyon varillik sürpriz artış yaşandı. Ancak stok verisinin yarattığı kısa süreli satış baskısı, Orta Doğu’daki gerilimin gölgesinde sınırlı kaldı.
ASYA TALEBİ PETROLÜ DESTEKLİYOR
Küresel ekonomide yüksek faiz baskısı devam etmesine rağmen Asya’daki fiziksel petrol talebinin güçlü kalması, enerji fiyatlarını destekleyen önemli faktörlerden biri olarak öne çıktı.
Özellikle Çin ve Hindistan kaynaklı rafineri alımlarının güçlü seyretmesi, küresel büyüme endişelerine rağmen petrol piyasasında talep tarafının canlı kaldığına işaret etti.
Enerji piyasaları şimdi hem İran merkezli jeopolitik gelişmeleri hem de OPEC+ toplantısından çıkacak mesajları yakından takip ediyor. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı’nda yaşanabilecek yeni bir aksamanın petrol fiyatlarında daha sert sıçramalara yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
