Küresel piyasalar Fed tutanaklarına odaklandı: Jeopolitik riskler fiyatlamaları etkiliyor

Küresel piyasalar, Orta Doğu’da yeniden yükselen jeopolitik gerilimin enerji fiyatları ve enflasyon görünümü üzerindeki etkilerini fiyatlamaya devam ederken, yatırımcıların odağında bugün yayımlanacak ABD Merkez Bankası (Fed) toplantı tutanakları yer alıyor. ABD ile İran arasında devam eden askeri hareketlilik, petrol fiyatlarında sert yükselişe neden olurken, para politikalarına ilişkin beklentiler de yeniden şekilleniyor.

Piyasalarda son günlerde artan oynaklıkta hem Orta Doğu kaynaklı gelişmeler hem de ABD ekonomisinden gelen makroekonomik veriler etkili oluyor. Yatırımcılar, Fed’in faiz patikasına ilişkin yeni sinyaller verebilecek toplantı tutanaklarını yakından takip ederken, enerji fiyatlarındaki yükselişin küresel enflasyona olası yansımaları da izleniyor.

Jeopolitik gelişmeler petrol fiyatlarını yukarı taşıdı

Orta Doğu’da yeniden tırmanan askeri gerilimler küresel piyasalarda risk algısını artırdı. ABD ile İran heyetlerinin yeni müzakere turuna hazırlanmasına rağmen bölgede karşılıklı askeri operasyonların sürmesi, yatırımcıların güvenli liman varlıklara yönelmesine neden oldu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), yaptığı açıklamada İran’a ait 80’i aşkın hedefin vurulduğunu duyurdu. Açıklamada birliklerin bölgede görevine hazır şekilde devam ettiği bilgisi paylaşılırken, gelişme küresel piyasalarda yakından izlendi.

İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise ABD’nin gerçekleştirdiği saldırıların daha önce varılan mutabakat zaptını ihlal ettiğini belirterek, baskı ve askeri yöntemlerle sonuç alınamayacağını ifade etti.

Artan jeopolitik tansiyonun ardından Brent petrolün varil fiyatı bir günde yüzde 5,2 yükselerek 75,8 dolara çıktı ve 29 Nisan’dan bu yana en sert günlük artışını kaydetti.

Yeni işlem gününde Brent petrol yüzde 0,2 primle 75,9 dolar seviyesinde işlem görmeye devam etti. Enerji fiyatlarındaki yükselişin enflasyon görünümü üzerinde oluşturabileceği baskı, merkez bankalarının para politikalarına ilişkin beklentilerin yeniden değerlendirilmesine yol açıyor.

Fed tutanakları piyasaların ana gündemi oldu

Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra yatırımcıların odağında bugün açıklanacak Federal Açık Piyasa Komitesi (FOMC) toplantı tutanakları bulunuyor.

Piyasalarda oluşan fiyatlamalar, yükselen petrol fiyatlarının enflasyon üzerindeki etkisi nedeniyle Fed’in para politikasında daha sıkı bir duruş sergileyebileceği beklentisini güçlendirdi. Para piyasalarında oluşan beklentilere göre Fed’in eylül ayında faiz artırma olasılığı yüzde 77 seviyesine yükselirken, 2027 yılı içerisinde ilave bir faiz artışı ihtimali de fiyatlamalara yansımaya başladı.

Fed üyelerinin son toplantıda enflasyon, büyüme ve faiz görünümüne ilişkin değerlendirmelerinin yer alacağı tutanakların, piyasalara para politikasının geleceğine ilişkin yeni ipuçları sunması bekleniyor.

Analistler, toplantı tutanaklarında yer alabilecek mesajların faiz beklentilerini yeniden şekillendirebileceğini ve küresel piyasalardaki oynaklığı artırabileceğini belirtiyor.

Çip sektöründeki satış baskısı derinleşiyor

Jeopolitik risklerin yanında teknoloji sektöründe yaşanan gelişmeler de küresel piyasalarda yakından takip ediliyor.

Çin merkezli DeepSeek’in kendi yapay zeka çipini geliştirdiğine ilişkin haber akışı, özellikle ABD’li yarı iletken üreticileri üzerindeki baskıyı artırdı. Artan rekabet beklentisiyle birlikte yatırımcılar teknoloji hisselerinde satış ağırlıklı bir görünüm sergiledi.

Piyasalarda oluşan değerlendirmelere göre yeni gelişme, ABD merkezli çip üreticilerinin yapay zeka alanındaki rekabet avantajı ve gelecekteki altyapı yatırımlarına yönelik soru işaretlerini artırdı.

Makroekonomik veri tarafında ise ABD’nin mayıs ayı dış ticaret açığı aylık bazda yüzde 42,2 artarak 77,6 milyar dolara yükseldi. Böylece dış ticaret açığı Mart 2025’ten bu yana görülen en yüksek seviyeye ulaştı.

Ayrıca ABD’de tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi haziran ayında yüzde 3,7’ye yükselerek Eylül 2023’ten sonraki en yüksek seviyesini kaydetti.

Tahvil faizleri yükseldi, altın baskı altında kaldı

Jeopolitik gelişmelerin enflasyon beklentilerini yukarı yönlü etkilemesi ve Fed’in para politikasına ilişkin beklentilerin yeniden fiyatlanması, tahvil ve döviz piyasalarında da etkisini gösterdi.

ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi önceki işlem gününde yaklaşık 10 baz puan yükselerek yüzde 4,56 seviyesine çıktı. Yeni işlem gününde ise faizler yüzde 4,55 düzeyinde dengelendi.

Dolar endeksi de sıkı para politikası beklentilerinin etkisiyle önceki gün yüzde 0,3 yükselerek 101,2 seviyesine ulaşırken, bugünkü işlemlerde yüzde 0,1 gerileyerek 101,1 seviyesinde işlem görüyor.

Yükselen tahvil getirileri ve güçlenen dolar nedeniyle alternatif maliyeti artan altının ons fiyatı dün yüzde 1,4 değer kaybederek 4 bin 106 dolardan kapanış yaptı. Yeni işlem gününde ise ons altın yüzde 0,5 yükselişle 4 bin 125 dolar seviyesinde alıcı buldu.

Kurumsal tarafta ise teknoloji hisselerindeki satış baskısı dikkat çekti. Marvell Technology hisseleri yüzde 7,5, Lam Research yüzde 6,9, AMD ile Applied Materials yüzde 6,5, Micron Technology yüzde 4,7, Qualcomm yüzde 1,9 ve Broadcom yaklaşık yüzde 1 değer kaybetti.

Bu gelişmelerin ardından ABD borsalarında satış ağırlıklı bir görünüm öne çıktı. S&P 500 endeksi günü yüzde 0,45, Nasdaq endeksi yüzde 1,16 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,25 düşüşle tamamlarken, ABD endeks vadeli kontratları yeni güne karışık seyirle başladı.

Avrupa piyasalarında jeopolitik gündem öne çıktı

Avrupa borsalarında da jeopolitik gelişmeler ve Fed toplantı tutanaklarına yönelik beklentiler fiyatlamalarda belirleyici oldu. İngiltere hariç bölge genelinde satış ağırlıklı bir görünüm izlenirken, enerji şirketlerine yönelik alımlar İngiliz piyasalarını destekledi.

İngiltere’de Reform UK Partisi lideri Nigel Farage, aldığı bağışları bildirmediğinin ortaya çıkmasının ardından milletvekilliğinden istifa ettiğini açıkladı. Farage, boşalacak koltuk için yapılacak ara seçimde yeniden aday olacağını duyurdu.

Öte yandan Avrupa Birliği Komisyonu, gelişmiş yapay zeka sistemlerinin siber saldırılarda kullanılmasına karşı yeni bir eylem planı hazırladı. Komisyon, yeni nesil yapay zeka modellerinin güvenlik açıklarını daha hızlı tespit edebildiğine ve saldırıları otomatik hale getirerek siber tehditlerin ölçeğini büyütebildiğine dikkat çekti.

Makroekonomik veri tarafında Almanya’da mayıs ayı sanayi üretimi aylık bazda yüzde 0,9 artarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti. Takvim etkisinden arındırılmış verilere göre yıllık sanayi üretimi ise değişim göstermedi.

Avrupa piyasalarında kapanışta İngiltere FTSE 100 endeksi yüzde 0,1 yükselirken, Fransa CAC 40 endeksi yüzde 0,51, Almanya DAX 40 endeksi yüzde 1,37 ve İtalya FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,95 geriledi.

Asya piyasalarında çip hisseleri ön planda

Asya borsalarında işlem yönü ülkelere göre farklılık gösterirken, yatırımcıların odağında hem Orta Doğu’daki gelişmeler hem de yarı iletken sektörüne ilişkin haber akışı yer aldı.

DeepSeek’in geliştirdiği yapay zeka çipine ilişkin haberler Çin ve Hong Kong piyasalarında teknoloji hisselerini destekledi. Çin’in en büyük yarı iletken üreticilerinden SMIC’in hisseleri yüzde 7,2 değer kazandı.

Bölgede açıklanan makroekonomik verilere göre Japonya’nın mayıs ayı cari işlemler dengesi 3 trilyon 968,3 milyar yen, başka bir ifadeyle yaklaşık 24,45 milyar dolar fazla verdi.

Kapanışa yakın işlemlerde Japonya Nikkei 225 endeksi yüzde 0,66, Güney Kore Kospi endeksi yüzde 4,35 gerilerken, Çin Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,3 ve Hong Kong Hang Seng endeksi yüzde 2,46 yükseliş kaydetti.

Yurt içinde NATO zirvesi ve F-35 açıklamaları izlendi

Yurt içi piyasalarda gözler hem küresel gelişmelere hem de NATO Liderler Zirvesi kapsamında yapılan temaslara çevrildi.

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, NATO Devlet ve Hükümet Başkanları Zirvesi kapsamında Ankara’ya gelen ABD Başkanı Donald Trump ile Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde görüştü.

Görüşmenin ardından açıklamalarda bulunan Erdoğan, F-35 programının Türkiye açısından yeni bir gündem olmadığını belirterek daha önce verilen sözlerin yerine getirilmesini beklediklerini ifade etti.

ABD Başkanı Donald Trump ise Türkiye’nin Cumhurbaşkanı Erdoğan liderliğinde askeri açıdan önemli bir güç haline geldiğini belirterek CAATSA yaptırımlarının kaldırılabileceğini söyledi.

Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi önceki işlem gününü yüzde 0,50 yükselişle 14.497,37 puandan tamamlarken, VİOP BIST 30 Ağustos vadeli kontratı akşam seansında normal kapanışa göre yüzde 0,14 geriledi. Dolar/TL ise önceki günü 46,8550 seviyesinde tamamladıktan sonra yeni işlem gününde yatay seyir izledi.