İran savaşının dokuzuncu ayında Orta Doğu'dan küresel piyasalara yapılan enerji sevkiyatlarında kademeli toparlanma görülüyor. Basra Körfezi'nde petrol ürünlerinin gemilere yüklenme miktarı son aylarda artış gösterirken ham petrol, rafine ürünler ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığı farklı hızlarda toparlanıyor. Bölgedeki rafinerilere yönelik saldırı riski ve bazı ülkelerin iç tüketimi önceliklendirmesi ise uluslararası yakıt arzını etkilemeye devam ediyor.
Hürmüz Boğazı'nda akaryakıt sevkiyatı yükselişe geçti
Basra Körfezi'nde rafine petrol ürünlerinin taşınmasında son aylarda belirgin artış kaydedildi.
Ekim ayında bölgedeki limanlarda gemilere yüklenen motorin, petrokimya üretiminde kullanılan nafta ve sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) gibi ürünlerin toplam miktarı günlük yaklaşık 3 milyon varile ulaştı.
Basra Körfezi'ndeki petrol ürünü yüklemeleri, mayıs ayında günlük 1 milyon varile kadar geriledikten sonra ekimde 3 milyon varile yükseldi.
Böylece sevkiyat miktarı yıl içindeki en düşük seviyesinin yaklaşık üç katına çıktı.
Ancak yaşanan toparlanmaya rağmen bölgeden gerçekleştirilen ürün sevkiyatları, İran savaşı başlamadan önceki düzeyin yaklaşık yarısında bulunuyor.
Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol ürünleri artıyor
Vortexa Kıdemli Piyasa Analisti Xavier Tang, Basra Körfezi'nde yüklenen rafine ürünlerin büyük bölümünün Hürmüz Boğazı üzerinden bölgeden ayrıldığını veya yakın zamanda ayrılacağını belirtti.
Bununla birlikte boğazdan geçen gerçek sevkiyat miktarını kesin olarak hesaplamanın güç olduğunu ifade etti.
Körfez içindeki gemiden gemiye yük aktarımları ve bazı gemilerin takip sistemlerini kapatması, taşınan ürün miktarının belirlenmesini zorlaştırıyor.
Tang'a göre rafine petrol ürünlerindeki toparlanma, ham petrol sevkiyatlarında görülen iyileşmenin gerisinde kalıyor.
Ham petrol akışının önceki aylarda bazı dönemlerde şubat ayının başındaki seviyelere yaklaştığı kaydedildi.
Ham petrol ihracatı savaş öncesi seviyelere yaklaştı
Orta Doğu'daki enerji sevkiyatlarında ham petrol ile işlenmiş petrol ürünleri arasında belirgin farklılık bulunuyor.
Enerji danışmanlık şirketi FGE NexantECA'nın Onursal Başkanı Fereidun Fesharaki, geçen hafta yaptığı değerlendirmede bölgenin petrol ihracatındaki toparlanmaya ilişkin verileri paylaştı.
Fesharaki, boru hatlarıyla gerçekleştirilen sevkiyatlar da dahil edildiğinde ham petrol ihracatının savaş öncesindeki miktarın yüzde 80 ila 85'ine ulaştığını bildirdi.
Buna karşılık işlenmiş petrol ürünlerinin ihracatının savaş öncesi seviyelerin yüzde 35 ila 40'ı arasında kaldığını belirtti.
Orta Doğu'da ham petrol sevkiyatı savaş öncesi düzeyin yüzde 85'ine yaklaşırken rafine petrol ürünlerindeki toparlanma yüzde 40 seviyesini aşamadı.
Bu oranlar, bölgedeki farklı enerji ürünlerinin uluslararası piyasalara ulaştırılmasında yaşanan ayrışmayı ortaya koyuyor.
Hürmüz Boğazı'nda LNG taşımacılığı da toparlanıyor
Hürmüz Boğazı'nda yalnızca petrol değil, farklı enerji ürünleri ve ticari yüklerin taşınmasında da artış yaşanıyor.
Bölgedeki gemi trafiği, çeşitli emtia gruplarında kademeli olarak yükseliyor.
Ham petrol, savaşın etkilediği bölgeden sevkiyatında en fazla toparlanma görülen enerji ürünü olmayı sürdürüyor.
Sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) taşımacılığında da artış kaydedildi.
Ancak LNG sevkiyatının savaş öncesindeki miktarın yaklaşık üçte birine ulaşabildiği belirtildi.
Böylece doğal gaz taşımacılığındaki iyileşmenin ham petrolün gerisinde kaldığı görüldü.
Rafinerilere yönelik saldırı riski akaryakıt arzını etkiliyor
Basra Körfezi'ndeki rafine petrol ürünü sevkiyatlarının sınırlı kalmasında enerji altyapısına yönelik güvenlik riskleri de etkili oluyor.
Vortexa analisti Tang, rafineriler başta olmak üzere petrol altyapısının insansız hava aracı saldırılarına karşı hassasiyetini koruduğunu belirtti.
Bu nedenle bölgedeki üreticilerin ham petrol sevkiyatına öncelik verdiğini ifade etti.
Ham petrolün doğrudan ihraç edilmesi, rafinerilerde işlenerek motorin ve diğer yakıt türlerine dönüştürülmesine kıyasla farklı altyapı ihtiyaçları gerektiriyor.
Bölgedeki güvenlik koşulları, üretim ve ihracat tercihlerinin belirlenmesinde etkili olmaya devam ediyor.
Küresel motorin piyasasında arz sıkıntısı sürüyor
Orta Doğu'dan yapılan sevkiyatların artmasına rağmen küresel rafine petrol ürünleri piyasasında arz koşulları sıkı kalmaya devam ediyor.
Bazı üretici ülkeler, ihracattan elde edilebilecek yüksek gelire rağmen iç piyasalarındaki yakıt ihtiyacını karşılamayı öncelikli görüyor.
Bu durum, uluslararası piyasalara sunulan petrol ürünü miktarını sınırlıyor.
Özellikle motorin piyasasında üretici ülkelerin ihracat kararları yakından takip ediliyor.
Dünyanın önemli petrol ürünü üreticilerinden Çin'de de benzer bir durum yaşanıyor.
Ülkedeki düşük yurt içi stoklar nedeniyle Çin'in uluslararası motorin sevkiyatlarının sınırlı kalabileceği belirtiliyor.
Petrol ve akaryakıt piyasasında gözler Orta Doğu'da
İran savaşının başlamasının ardından enerji taşımacılığında yaşanan aksaklıklar, küresel petrol ürünleri piyasasının gündeminde yer almaya devam ediyor.
Basra Körfezi'ndeki yüklemelerin artması, Hürmüz Boğazı üzerinden gerçekleştirilen sevkiyatların toparlanmasına katkı sağlıyor.
Bununla birlikte ham petrol, motorin, nafta, LPG ve LNG taşımacılığında savaş öncesi hacimlere dönüş aynı hızda gerçekleşmiyor.
Rafineri güvenliği, gemi trafiğinin seyri ve üretici ülkelerin iç tüketim ihtiyaçları, uluslararası enerji arzını belirleyen başlıca unsurlar arasında bulunuyor.
