Küresel faiz ve enerji gelişmelerinin Türkiye’ye etkilerini EKOTÜRK için yorumlayan Doç. Dr. Gökhan Işıl, petrol fiyatlarındaki gerilemenin olumlu olduğunu ancak yüksek dolar faizi ve enerji taşımacılığındaki risklerin bu kazanımı sınırlayabileceğini belirtti.
Türkiye piyasalarının 9–13 Kasım haftasına küresel gelişmelerden gelen farklı sinyallerle başladığını ifade eden Doç. Dr. Gökhan Işıl, enerji maliyetlerindeki rahatlama ile dış finansman koşullarındaki sıkılaşmanın birlikte değerlendirilmesi gerektiğini söyledi.
Işıl’a göre kur, tahvil ve hisse piyasalarının yönünde, petrol fiyatlarındaki düşüşün yüksek dolar faizi ve jeopolitik belirsizliği ne ölçüde dengeleyebileceği belirleyici olacak.
ABD enflasyonu dış finansman maliyetleri açısından kritik
ABD’de ekim ayında tarım dışı istihdamın 165 bin kişi arttığını ve işsizliğin yüzde 4,1 olduğunu hatırlatan Işıl, güçlü istihdamın Fed’in aralık ayında faiz artırabileceğine yönelik beklentileri desteklediğini belirtti.
10 Kasım’da açıklanacak tüketici enflasyonu ile 13 Kasım’daki üretici fiyatlarına dikkat çeken Işıl, enflasyonda belirgin bir yavaşlamanın Türkiye gibi gelişen ekonomilere nefes aldırabileceğini söyledi. Yukarı yönlü bir sürprizin ise doları güçlendirebileceğini ve küresel finansman maliyetlerini artırabileceğini kaydetti.
Işıl, “ABD tahvil faizlerinin yükselmesi, Türkiye’nin risk primi değişmese bile Hazine’nin, bankaların ve şirketlerin dolar cinsinden finansmanını pahalılaştırabilir” değerlendirmesinde bulundu.
Borçluluğu yüksek şirketler daha hassas olabilir
Küresel riskten kaçışın güçlenmesi hâlinde finansman maliyetlerine ülke risk primindeki artışın da eklenebileceğini belirten Işıl, Borsa İstanbul’da yüksek borçluluk taşıyan ve dış finansmana bağımlı şirketlerin daha hassas kalabileceğini ifade etti.
ABD teknoloji hisselerindeki satışların uluslararası yatırımcıları risk azaltmaya yöneltmesinin de Türkiye’ye yönelik hisse talebini sınırlayabileceğine dikkat çekti.
Petrolün fiyatı kadar teslim maliyeti de önemli
Brent petrolün geçen haftayı 98,32 dolar seviyesinde tamamlamasını Türkiye açısından olumlu değerlendiren Işıl, Hürmüz ve Körfez çevresinde tankerleri hedef alan saldırıların sürdüğünü hatırlattı.
Petroldeki düşüşün ithalat faturasına ve akaryakıt maliyetlerine yansımasını değerlendirirken navlun, savaş riski sigortası ve kur hareketlerinin birlikte izlenmesi gerektiğini belirten Işıl, “Teslim maliyetleri yüksek kaldığında, ham petroldeki gerilemenin sağlayacağı kazanç sınırlanabilir” dedi.
ABD’de motorin ve ısınma yakıtını kapsayan distilat stoklarının 99,3 milyon varile gerilemesine de işaret eden Işıl, ham petrol ucuzlarken motorin fiyatlarının aynı hızla düşmeyebileceğini söyledi. Petrol, navlun ve sigorta maliyetlerinin birlikte gerilemesinin ise cari dengeyi ve enflasyon beklentilerini destekleyebileceğini kaydetti.
ABD seçimlerini kalıcı rahatlama olarak okumak için erken
ABD ara seçimlerinde Demokratların Kongre’nin iki kanadında çoğunluğu kazanmasının ekonomi politikalarına ilişkin yeni bir değerlendirme süreci başlattığını ifade eden Işıl, yeni siyasi dengenin büyük mali genişleme adımlarını zorlaştırabileceğini belirtti.
Buna karşılık bütçe, düzenlemeler ve dış politikada belirsizliğin artabileceğini söyleyen Işıl, Türkiye açısından seçim sonucunu doğrudan ve kalıcı bir piyasa rahatlaması olarak yorumlamanın erken olduğunu vurguladı.
Avrupa talebi ihracatçıların görünümünü belirleyecek
Euro Bölgesi’nde ekim enflasyonunun yüzde 4’e yükselmesinin Avrupa Merkez Bankası’nın para politikasını gevşetme alanını sınırlayabileceğini belirten Işıl, Türkiye’nin ihracatçı sektörleri için Avrupa talebinin enerji maliyetleri kadar önemli olduğunu söyledi.
Çin’den gelecek fiyat ve dış ticaret verilerinin de küresel talebin değerlendirilmesine katkı sağlayacağını ifade eden Işıl, zayıf talebin aşağı çektiği emtia fiyatlarının ithalat maliyetlerini azaltırken ihracat siparişlerini baskılayabileceğine dikkat çekti.
Kalıcı iyileşme için iki koşul
Altında jeopolitik korunma talebi ile yüksek faiz beklentisinin etkili olmaya devam edebileceğini belirten Işıl, gram altının hem ons fiyatına hem de dolar/TL’ye bağlı olduğunu hatırlattı. Bu nedenle uluslararası altın fiyatlarındaki bir düzeltmenin iç piyasaya aynı ölçüde yansımayabileceğini söyledi.
Işıl, haftaya ilişkin beklentisini şöyle özetledi:
“Bu hafta Türkiye varlıklarında kalıcı bir iyileşme için ABD enflasyonundan rahatlatıcı sinyaller gelmesini ve enerji taşımacılığındaki risklerin azalmasını birlikte arayacağım.”
Bu koşulların TL’yi, Eurobondları ve hisse piyasasını destekleyebileceğini ifade eden Işıl, küresel faiz baskısının sürmesi ve enerji güvenliğinin bozulması hâlinde daha dalgalı, şirketler ve sektörler arasında ayrışmanın arttığı bir seyir beklediğini belirtti.
