Hürmüz Boğazı'nda tansiyon yükseliyor: Navigasyon sorunu büyüyor

İsrail-İran geriliminin artması ve ABD’nin İran’daki nükleer tesisleri hedef alan saldırılarının ardından, Hürmüz Boğazı'nın kapanabileceğine yönelik endişeler yeniden küresel gündeme taşındı. Ancak uluslararası nakliye devleri, güvenlik risklerini yakından izlediklerini belirterek geçişleri sürdürdüklerini açıkladı.

Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı'nın tamamen kapatılması düşük ihtimal. Ancak bölgedeki tehdit algısının arttığı, deniz taşımacılığı ve sigorta maliyetlerine doğrudan yansıdığı vurgulanıyor.

YÜKSEK RİSK, YÜKSEK MALİYET

Yapay zekâ destekli denizcilik takip şirketi Windward, ABD'nin İran’daki saldırılarının ardından, boğazdaki deniz trafiğinin son 20 yılın en yüksek tehdit seviyesiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi. Jeopolitik belirsizliklerin etkisiyle, Hürmüz Boğazı’ndan geçen gemi sayısında hafif bir azalma gözlense de, geçişler temkinli şekilde devam ediyor.

Sigorta ve navlun maliyetlerindeki artış, bu temkinli yaklaşımın ticari yansımalarını gösteriyor. Uzmanlara göre risk arttıkça, maliyet de artıyor; ancak şu aşamada yüksek navlun gelirleri, sigorta primlerini dengelemeyi başarıyor.

GEMİLERDE GPS VE NAVİGASYON SORUNLARI

Bölgede yalnızca askeri değil, siber ve elektronik tehditler de artmış durumda. Gemi Otomatik Tanımlama Sistemi (AIS) ve GPS sinyallerine yönelik parazit müdahalelerin yaygınlaştığı belirtiliyor.

Danimarka merkezli Küresel Risk Yönetimi firması araştırma başkanı Arne Lohmann Rasmussen, Basra Körfezi’nde faaliyet gösteren ticari gemilerin %23’ünde pazar ve pazartesi günü GPS sinyali parazitine rastlandığını aktardı. Bu durumun, özellikle yoğun trafik bölgelerinde radar ve manuel sistemlerle yön bulmayı zorunlu hale getirdiği ifade ediliyor.

İRAN’IN SEÇENEĞİ KISITLI: BOĞAZI KAPATMAK SON ÇARE

İran Meclisi’nden bazı sesler Hürmüz Boğazı’nın kapatılması yönünde çağrıda bulunsa da, karar merci Milli Güvenlik Yüksek Konseyi. Rasmussen’e göre, İran’ın böyle bir adım atması, hem ekonomik hem de diplomatik anlamda kendi ayağına sıkması olur.

“Kapatma ihtimali yüzde 10–15 seviyelerinde. Bu adım İran’ın Çin ve Katar gibi tarafsız ülkelere dahi mesafe koymasına neden olur,” diyen Rasmussen, Hürmüz’ün kapanmasının İran’ın petrol ihracatını da felç edeceğini belirtti.

DÜNYA DEVLERİ GEÇİŞLERE DEVAM EDİYOR AMA PLANLI

Nakliye devleri, geçişlerin sürdüğünü ancak her senaryo için hazırlıklı olduklarını belirtiyor. Danimarka merkezli Maersk, geçişlerin sürdüğünü doğrularken, "Durumu yakından izliyor, acil durum planlarımızı hazır tutuyoruz," açıklamasında bulundu.

Almanya merkezli Hapag-Lloyd ise Hürmüz Boğazı’ndan geçişlerin devam ettiğini ancak şartların her an değişebileceği uyarısında bulundu.

Norveç merkezli Frontline şirketi, GPS müdahalelerindeki artış nedeniyle bölgede radar ve manuel yönlendirmeye daha fazla başvurulduğunu bildirdi. Enerji devi Shell ise Hürmüz geçişlerinde azami dikkat uygulandığını duyurdu.

KÜRESEL TİCARETİN KALBİ: HÜRMÜZ BOĞAZI

Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en stratejik noktalarından biri. Küresel deniz yoluyla taşınan petrolün yaklaşık üçte biri ve doğal gaz ticaretinin yüzde 20’si bu dar geçitten geçiyor. Günde yaklaşık 20 milyon varil petrol ve türevi ürün, başta Çin olmak üzere Asya pazarlarına ulaştırılıyor.

Suudi Arabistan, BAE, Irak ve Kuveyt’in dünya pazarlarına açılan ana çıkış kapısı olan Boğaz, olası bir kapanmada yalnızca bölgeyi değil, küresel enerji dengesini de sarsabilir.