Bakan Bolat’tan ihracatçıya destek mesajı
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, EKOTÜRK’ün sorularını yanıtladı. Bolat, Orta Doğu’daki çatışmaların enerji ve lojistik maliyetleri üzerindeki etkilerinden KOBİ finansmanına, ihracatçı desteklerinden piyasa denetimlerine kadar birçok konuda açıklamalarda bulundu. Döviz dönüşüm priminde 1 Ekim’de yeni bir modele geçileceğini belirten Bolat, yüzde 3’lük destekten yararlanan firma sayısının artırılacağını söyledi.
Ticaret Bakanı Ömer Bolat, küresel çatışmaların ulaşım kanallarında aksamalara ve emtia fiyatlarında hızlı yükselişlere neden olabildiğini belirterek, özellikle enerji kaynaklarının geçiş güzergâhlarında yaşanan sorunların petrol ve doğal gaz fiyatlarını doğrudan etkilediğini söyledi.
EKOTÜRK’ün ihracatçıların artan petrol ve lojistik maliyetlerine karşı yeni tedbirler alınıp alınmayacağına ilişkin sorusunu yanıtlayan Bolat, Körfez bölgesinin küresel petrol ve doğal gaz ticaretindeki önemine işaret etti.
Bolat, ABD ile İran arasındaki çatışmaların yeniden artmasıyla petrol fiyatlarında son dönemde 80, 90 ve 100 doların üzerindeki seviyelerin görüldüğünü belirterek, çatışmaların ateşkes ya da barış mutabakatıyla sonuçlanıp sonuçlanmayacağının küresel ekonomi açısından yakından izlendiğini ifade etti.
Bolat, hükümetin savaşın başlamasının ardından Eşel Mobil Sistemi aracılığıyla petrol fiyatlarındaki yükselişin günlük hayata yansımasını sınırlamak için adım attığını söyledi.
“Sürekli denetimler yapıyoruz”
EKOTÜRK’ün gerçek maliyet artışları ile fırsatçı fiyatlamaların nasıl ayrıştırıldığı ve yeni denetimlerin gündemde olup olmadığı sorusuna Bolat, piyasa denetimlerinin devam ettiği yanıtını verdi.
Bolat, “Sürekli denetimler yapıyoruz. Bugün emlakta, otomotivde, kuyumcularda, yenilenmiş ürünlerde, fiyat etiketi yönetmeliğinde, tüketicinin korunması ve güvensiz ürünler konusunda her alanda denetimler devam ediyor.” dedi.
Savaşın başlamasının ardından petrokimya, enerji ve gübre ürünlerinde hem tedarik sorunlarının hem de fiyat artışlarının gündeme geldiğini ifade eden Bolat, bazı ürünlerde yüzde 50-70’e varan fiyat artışlarının görülebildiğini söyledi.
Bolat, piyasalardaki ilk fiyat hareketlerinin ardından alınan tedbirlerle arzın desteklendiğini belirterek gübre piyasasını örnek gösterdi.
Gübrede alınan tedbirleri anlattı
Gübre arzında sorun yaşanacağı ve bunun tarım ürünlerinin fiyatlarını artıracağı yönündeki endişeler üzerine tedbir aldıklarını söyleyen Bolat, gübre ithalatındaki gümrük vergisinin sıfırlandığını ve gübre ihracatının durdurulduğunu belirtti.
Bolat, antrepolarda bulunan 350 bin ton gübrenin yurt dışına ihracatının da durdurulduğunu ve böylece iç piyasadaki arzın artırıldığını ifade etti.
Piyasalarda krizlerin ilk günlerinde fiyat oynaklığı yaşanabileceğini belirten Bolat, sürecin Hazine ve Maliye Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığının koordinasyonuyla yönetildiğini söyledi.
KOBİ finansmanında 1 trilyon liralık kaynak
KOBİ’lerin finansmana erişimi ve destek paketlerinde yeni adımların bulunup bulunmadığına ilişkin soruya da yanıt veren Bolat, imalatçı firmalara yönelik finansman imkânlarını anlattı.
Bolat, işletme sermayesi için 250 milyar TL, yatırım sermayesi için daha önce 500 milyar TL olan kredi kullanım limitinin ise 750 milyar TL’ye çıkarıldığını belirterek, toplam kaynağın 1 trilyon TL’ye ulaştığını söyledi.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankasının (TCMB) ihracat reeskont kredilerinin de ihracatçılar açısından önemli bir finansman kaynağı olduğunu belirten Bolat, bu kredilerde maliyetin yüzde 23,95 seviyesinde olduğunu ifade etti.
Bolat ayrıca istihdamı koruma desteği kapsamında beş emek yoğun sektörde çalışan başına 3 bin 500 TL, asgari ücret desteği kapsamında ise çalışan başına aylık 1.270 TL destek sağlandığını söyledi.
Doğal gaz ve elektrikte sağlanan sübvansiyonların da yüzde 50’ye yaklaştığını ifade eden Bolat, “Bu desteklerle sektörlerimize adeta bir kalkan olmaya çalışıyoruz.” dedi.
İhracatçılara bu yıl 45 milyar TL destek
İhracatçıların rekabet gücü, kur politikası ve yükselen lojistik maliyetleri karşısında ek desteklerin gündemde olup olmadığına ilişkin EKOTÜRK’ün sorusunu yanıtlayan Bolat, Ticaret Bakanlığının bu yıl mal ve hizmet ihracatçılarına 45 milyar TL kaynak desteği verdiğini açıkladı.
Bolat, TCMB’nin ihracat reeskont kredilerinin yanı sıra Hazine tarafından sağlanan sübvansiyonların da önemli boyuta ulaştığını belirtti.
Bakan Bolat’ın verdiği bilgilere göre, 1 trilyon 650 milyar TL’lik kredi için Hazine tarafından 468 milyar TL sübvansiyon desteği sağlandı.
Döviz dönüşüm priminde 181 milyar TL’lik destek
Döviz dönüşüm primi uygulamasının yaklaşık üç buçuk yıldır sürdüğünü belirten Bolat, bu kapsamda bugüne kadar 181 milyar TL, yaklaşık 5 milyar dolar destek verildiğini söyledi.
Bolat, yalnızca 2026’nın ilk sekiz ayında döviz dönüşüm primi desteğinin 61 milyar TL’ye ulaştığını, yıl sonuna doğru bu tutarın daha da yükselmesinin beklendiğini ifade etti.
Yeni model 1 Ekim’de başlıyor
Bolat, TCMB’nin 1 Ekim’de döviz dönüşüm primi desteğinde yeni bir modele geçeceğini açıkladı.
Yeni modelle özellikle istihdam yoğun sektörlerin yüzde 3’lük döviz dönüşüm primi desteğinden daha geniş ölçüde yararlanacağını belirten Bolat, hem destekten faydalanan firma sayısının hem de TCMB tarafından fonlanacak toplam tutarın artırılacağını söyledi.
Destek oranının ise yüzde 3 olarak korunacağını ifade eden Bolat, mevcut durumda uygulamanın 1 Şubat 2027’ye kadar devam etmesinin öngörüldüğünü kaydetti.
