Malatya kuru kayısı üretiminde tarihi bir kriz yaşıyor

Dünya kuru kayısı pazarının lideri olan Malatya, 2025 sezonunda eşi benzeri görülmemiş bir üretim kriziyle karşı karşıya. Nisan ayında etkili olan ani don olayları ve aşırı sıcaklık dalgaları, kayısı ağaçlarında ciddi rekolte kayıplarına neden oldu. Her yıl yaklaşık 90-100 bin ton arası kuru kayısı üreten Malatya’da bu sezon 5 bin tonluk üretim bile yapılamayacağı tahmin ediliyor.

NİSAN AYINDAKİ DON VE YAZ SICAKLARI ÜRETİCİYİ VURDU

2025 yılının ilk aylarında etkisini artıran iklimsel dengesizlikler, Türkiye genelinde tarım sektörünü zora soktu. Nisan ayında Malatya başta olmak üzere 36 ili etkileyen soğuk hava dalgası, kayısı ağaçlarını çiçeklenme döneminde yakalayarak don olaylarıyla büyük zararlara neden oldu. Sıcaklıkların eksi 17 dereceye kadar düşmesi, sadece kayısı değil, fındık, üzüm ve kiraz gibi diğer tarımsal ürünleri de etkiledi. Temmuz ayında ise termometrelerin 45 dereceyi göstermesiyle ikinci bir darbe yaşandı.

SEKTÖR TEMSİLCİLERİNDEN ACİL DESTEK ÇAĞRISI

Ege Kuru Meyve ve Mamulleri İhracatçıları Birliği Başkanı Mehmet Ali Işık, yaşanan üretim kaybının boyutlarına dikkat çekerek şu ifadeleri kullandı: “40 yılı aşkın süredir kuru meyve sektöründeyim, böylesi büyük çaplı bir zararı ilk kez görüyorum. Çiftçilerimiz şu anda üretim yapamıyor; bahçeleri yaşatmak için bile ciddi finansmana ihtiyaç var.”
Işık, yüksek faiz oranlarıyla kredi çekmenin mümkün olmadığını belirterek, üreticiye ve işletmelere yönelik acil finansal destek gerektiğini vurguladı. Özellikle sabit giderleri karşılamakta zorlanan tarım işletmeleri için hükümetten hızlı bir aksiyon bekleniyor.

35 BİN TONLUK STOK, İHRACATTA KÖPRÜ ROLÜ ÜSTLENECEK

Yeni sezon üretiminden beklenen hacmin çok düşük olması nedeniyle, geçen yıldan kalan yaklaşık 35 bin ton kuru kayısı stoku, ihracat sürecinde kritik bir geçiş desteği sağlayacak. 2024/25 sezonunda Türkiye toplam 74.774 ton kuru kayısı ihraç ederek 377,4 milyon dolar döviz girdisi sağladı. Bu rakamlar, önceki sezona göre miktar bazında %12 artışa işaret ederken, gelirde %5’lik bir düşüş yaşandığını gösteriyor. 2023/24 döneminde ise 66.178 ton kuru kayısı ihracatına karşılık 398 milyon dolarlık gelir elde edilmişti.

KURU KAYISI 115 ÜLKEYE İHRAÇ EDİLDİ

Türkiye’nin 2024/25 sezonunda en fazla kuru kayısı gönderdiği ülkeler arasında ilk sırada 67,5 milyon dolarlık alımla ABD yer aldı. ABD’yi, 30,4 milyon dolarlık ihracatla Fransa ve 25,6 milyon dolarlık hacimle Almanya izledi. Toplamda 115 ülkeye kuru kayısı satışı gerçekleştirilerek dünya pazarındaki liderlik konumu pekiştirildi.

SAĞLIKLI ATIŞTIRMALIKLARDA KAYISININ YERİ SAĞLAM

A vitamini, potasyum, lif ve antioksidanlar bakımından zengin içeriğe sahip olan kuru kayısı, bağışıklık sistemini destekleyen ve sindirim sistemini düzenleyen etkileriyle öne çıkıyor. Küresel ölçekte sağlıklı atıştırmalık pazarında önemli bir yer edinen kayısı, özellikle organik beslenme trendleri doğrultusunda tüketici ilgisini artırmayı sürdürüyor. Ancak iklim krizinin etkileri nedeniyle bu değerli ürünün üretim süreci büyük tehdit altında.