ABD’den Çin’e çip darbesi: Yeni yasa tasarısı gündemde
ABD’de Çin’e yönelik teknoloji kısıtlamalarını sertleştirmeye dönük yeni bir yasa tasarısı gündeme geldi. Washington, özellikle yarı iletken üretiminde kritik rol oynayan ekipmanların satışını daha sıkı denetim altına alarak Pekin’in teknoloji hamlesini yavaşlatmayı hedefliyor.
ABD’DEN ÇİN’E ÇİP EKİPMANI SATIŞINA YENİ DARBE
ABD’li yasa yapıcılar, Çin’in yarı iletken üretim kapasitesini sınırlamak amacıyla çip üretim ekipmanlarının ihracatına yönelik kapsamlı bir kısıtlama paketi hazırladı. Temsilciler Meclisi’nde sunulan tasarı, yalnızca Amerikan şirketlerini değil, aynı zamanda müttefik ülkelerdeki üreticileri de kapsayacak şekilde genişletildi.
Tasarıya göre, Hollanda ve Japonya merkezli şirketlerin Çin’e ileri teknoloji ekipman satışına daha sıkı kurallar getirilecek. Bu kapsamda özellikle ASML ve Tokyo Electron gibi küresel devlerin faaliyetleri mercek altına alınacak.
MÜTTEFİK ŞİRKETLERE ABD İLE AYNI KURALLAR
Yeni düzenleme, ABD’li şirketlerin halihazırda tabi olduğu kısıtlamaların müttefik firmalara da uygulanmasını öngörüyor. Bu çerçevede, söz konusu şirketlerin mühendislerinin Çin’de belirli tesislerde bakım ve onarım hizmeti vermesi de yasaklanabilecek.
Tasarı, ABD ile müttefikleri arasında “eşit rekabet koşulları” oluşturmayı ve teknoloji ihracatında ortak bir cephe kurulmasını amaçlıyor. Senato’da da benzer bir teklifin kısa süre içinde gündeme gelmesi bekleniyor.
KAPSAM GENİŞLİYOR: YENİ ŞİRKETLER VE TEKNOLOJİLER DAHİL
Düzenleme yalnızca yabancı firmaları değil, Applied Materials, Lam Research ve KLA gibi ABD merkezli şirketleri de doğrudan etkileyecek. Ayrıca yasa tasarısı, hangi teknolojilerin kontrol kapsamına alınacağını genişleterek daha fazla ekipmanı sınırlamayı hedefliyor.
Özellikle ASML’nin derin ultraviyole (DUV) litografi makinelerinin tamamının kısıtlama listesine alınması planlanıyor. Bu adım, halihazırda Çin’e satışı yasak olan en ileri EUV makinelerine ek olarak daha geniş bir teknoloji grubunu kapsayacak.
ÇİN’İN KRİTİK ŞİRKETLERİ HEDEFTE
Tasarı, Çin’in önde gelen bellek çipi üreticilerinden ChangXin Memory Technologies gibi şirketlere yönelik daha sert tedbirler içeriyor. Bu şirketlerin ABD ve müttefiklerinden herhangi bir üretim ekipmanı temin etmesi büyük ölçüde engellenebilir.
Yeni düzenleme, yalnızca ekipman satışını değil, Çin’in kendi çip ekipmanı sektörünü de hedef alarak kapsamlı bir teknoloji bariyeri oluşturmayı amaçlıyor.
KÜRESEL TEDARİK ZİNCİRİ VE JEOPOLİTİK DENGE
Yarı iletken üretim ekipmanları; yapay zeka çiplerinden günlük elektronik cihazlara kadar geniş bir ürün yelpazesinin üretiminde kritik rol oynuyor. Bu nedenle alınacak kararlar, yalnızca Çin’i değil küresel teknoloji tedarik zincirini de doğrudan etkileyecek.
ABD uzun süredir Japonya ve Hollanda ile birlikte Çin’in ileri teknolojiye erişimini sınırlamaya çalışıyor. Ancak yeni tasarı, bu iş birliğini daha bağlayıcı hale getirmeyi hedefliyor.
DİPLOMASİ ÖNCE, YAPTIRIM SONRA
MATCH Act olarak adlandırılan yasa tasarısı, ilk aşamada müttefik ülkelerin benzer kısıtlamaları hayata geçirmesi için diplomatik baskı öngörüyor. Eğer 150 gün içinde uyum sağlanamazsa, ABD’nin tek taraflı yaptırımları devreye alması planlanıyor.
Bu süreç, ABD ile Çin arasındaki ticari dengeleri de yakından ilgilendiriyor. Washington yönetiminin bir yandan gerilimi tırmandırmak istememesi, diğer yandan teknoloji alanında üstünlüğünü koruma çabası dikkat çekiyor.
SİYASİ VE EKONOMİK GERİLİM ARTABİLİR
Yeni çip kısıtlamalarının hayata geçmesi halinde Çin’in sert tepki vermesi bekleniyor. Özellikle ABD ile Çin arasındaki ticari ateşkesin bu tür adımlardan olumsuz etkilenebileceği değerlendiriliyor.
Öte yandan, Avrupa ile Çin arasındaki ekonomik ilişkilerin güçlenmesi ve Japonya-Çin gerilimi gibi faktörler, müttefik ülkelerin tutumunu belirlemede kritik rol oynayacak.
