Fatih Birol’dan elektrik çağı mesajı: Küresel enerji sistemi değişiyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, dünyada enerji sisteminin hızla değiştiğini söyledi. Birol, yeni dönemin merkezinde elektriğin bulunduğunu belirtti. İstanbul Küresel E-İhracat Zirvesi IGEXX 2026'da konuşan Birol, elektrik talebindeki hızlı büyümeye dikkat çekti. Yapay zeka, veri merkezleri ve elektrikli araçlar bu artışta belirleyici rol oynuyor. Birol, elektriği bol ve düşük maliyetle üreten ülkelerin küresel rekabette avantaj sağlayacağını söyledi.

Küresel enerji sistemi elektrik çağına giriyor

Birol'a göre dünya enerji haritası önemli bir dönüşümden geçiyor. Geçmişte kömür, petrol ve doğal gaz ekonomik gelişmenin temel enerji kaynaklarıydı.

Ancak şimdi elektrik çok daha hızlı büyüyor. Küresel elektrik tüketimi, toplam enerji tüketiminden yaklaşık 3 kat hızlı artıyor.

Bununla birlikte petrol ve doğal gazın kullanımı uzun yıllar devam edecek. Fakat elektrik, yeni enerji döneminin en hızlı gelişen alanı olarak öne çıkıyor.

Birol ayrıca Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelere dikkat çekti. Rusya ile Avrupa arasındaki doğal gaz hatlarında da ciddi sorunlar yaşandığını belirtti.

Bu nedenle ülkeler enerji politikalarını ve ticaret ortaklarını yeniden değerlendiriyor. Aynı zamanda teknoloji tercihlerinde de değişiklikler yaşanıyor.

Elektrik talebini üç önemli alan büyütüyor

Elektrik tüketimindeki yükselişin arkasında üç temel unsur bulunuyor. Bunlar yapay zeka, elektrikli araçlar ve klima kullanımındaki artış olarak sıralanıyor.

Özellikle elektrikli otomobillerin küresel satışlardaki payı hızla yükseliyor. Beş yıl önce her 100 otomobilden yalnızca 5'i elektrikliydi.

Bu yıl ise söz konusu oranın yüzde 30'a ulaştığı belirtildi. Ayrıca yakın gelecekte her iki otomobilden birinin elektrikli olması bekleniyor.

Türkiye'de de elektrik tüketimi yükseliyor. Birol'a göre elektrik talebi son 10 yılda yıllık ortalama yüzde 5 arttı.

Yapay zeka için kesintisiz elektrik gerekiyor

Yapay zekadaki küresel rekabet elektrik ihtiyacını da büyütüyor. Özellikle veri merkezleri kesintisiz ve yüksek miktarda enerji tüketiyor.

Birol, orta büyüklükteki bir veri merkezinin 100 bin haneli şehir kadar elektrik tükettiğini belirtti.

Veri merkezlerinin haftanın 7 günü ve günün 24 saati elektriğe ihtiyacı bulunuyor. Bu nedenle elektrik arzı, yapay zeka yatırımlarının temel unsurlarından biri haline geliyor.

ABD ve Çin arasındaki teknoloji rekabetinde de enerji kapasitesi önem kazanıyor. Dolayısıyla rekabet yalnızca yazılım ve çip teknolojileriyle sınırlı kalmıyor.

Teknoloji şirketlerinden veri merkezlerine 700 milyar dolar

Birol, ABD'nin 5 büyük teknoloji şirketinin yatırımlarına da değindi. Şirketlerin bu yıl veri merkezlerine yaklaşık 700 milyar dolar ayırdığını söyledi.

Bu tutarın petrol ve doğal gaz sektöründeki yatırımları geçtiğini belirtti. Böylece veri merkezlerinin küresel enerji yatırımlarındaki ağırlığı da artıyor.

Öte yandan yapay zeka yalnızca elektrik tüketen bir teknoloji olmayacak. Enerji sistemlerinin daha verimli yönetilmesine de katkı sağlayabilecek.

Özellikle yenilenebilir kaynakların yaygınlaşması şebeke yönetimini daha karmaşık hale getiriyor. Bu noktada yapay zeka, üretim ve tüketim dengesinin yönetilmesinde kullanılabilecek.

Türkiye enerji dönüşümünde önemli konumda

Küresel enerji ticaretindeki değişim Türkiye açısından da önem taşıyor. Özellikle jeopolitik gelişmeler enerji güzergahlarını yeniden şekillendiriyor.

Bu süreçte üretim kapasitesi ve düşük elektrik maliyeti rekabet gücünü doğrudan etkiliyor. Dolayısıyla enerji arzı, sanayi ve teknoloji yatırımlarında daha belirleyici hale geliyor.