Yapay zekâ yarışı pahalıya patladı: Teknoloji devlerinin yükü 3,2 trilyon dolar

Alphabet, Microsoft, Amazon, Meta ve Oracle'ın yapay zekâ altyapısını genişletmek için üstlendiği mali taahhütler büyümeye devam ediyor. Nikkei Asia'nın analizine göre söz konusu yükümlülüklerin yüzde 60'ı henüz tamamlanmamış satın alma anlaşmalarından, yüzde 40'ı ise ilerleyen dönemlerde başlayacak kiralama sözleşmelerinden oluşuyor.

Yapay zekâ yatırımlarında 3,2 trilyon dolarlık yükümlülük

Beş şirketin gelecekte gerçekleştirmeyi taahhüt ettiği satın almaların toplamı yaklaşık 1,92 trilyon dolara ulaştı. Henüz başlamamış kiralama sözleşmelerinden kaynaklanan yükümlülükler ise 1,28 trilyon dolar seviyesinde bulunuyor.

Mevcut büyüme hızının sürmesi durumunda, şirketlerin bilanço dışı taahhütlerinin toplam varlıklarını aşabileceği belirtiliyor.

Teknoloji devleri, veri merkezlerinin ihtiyaç duyduğu işlem gücünü karşılamak amacıyla çip, sunucu, elektrik ve bulut hizmetleri için uzun vadeli anlaşmalar yapıyor. Bu sözleşmelerin önemli bölümü henüz doğrudan bilanço borcu olarak kaydedilmese de gelecekte ödeme yapılmasını gerektiriyor.

Alphabet'in yükümlülükleri yüzde 160 arttı

Google'ın ana kuruluşu Alphabet'in bilanço dışı mali taahhütleri, 30 Eylül itibarıyla 1,05 trilyon dolara yükseldi. Mart sonuna kıyasla artış yaklaşık yüzde 160 olarak hesaplandı.

Şirket, temmuz-eylül döneminde veri merkezleri ve diğer sermaye yatırımlarına 71,3 milyar dolar nakit ayırdı. Faaliyetlerinden elde ettiği nakit dikkate alındığında ise üst üste üçüncü çeyrekte yaklaşık 29 milyar dolarlık nakit açığı oluştu.

Alphabet, yapay zekâ hizmetlerine yönelik talebi karşılamak için 2027 yılında yatırım harcamalarını daha da yükseltmeyi planlıyor.

Meta'nın mali taahhütleri 810 milyar dolara ulaştı

Facebook, Instagram ve WhatsApp'ın sahibi Meta'nın bilanço dışı yükümlülükleri, eylül sonunda yaklaşık 810 milyar dolara çıktı. Şirketin taahhütleri altı aylık dönemde yüzde 90 büyüdü.

Meta, temmuz ayında BlackRock ile veri merkezi yatırımlarına yönelik ortaklık kurarak kiralama anlaşması imzaladı. Ayrıca yapay zekâ odaklı bulut hizmetleri sunan CoreWeave'den 2032 yılına kadar yaklaşık 21 milyar dolarlık kapasite satın alma taahhüdünde bulundu.

Bu anlaşmalar, şirketin gelecek yıllara yayılan altyapı harcamalarının önemli bölümünü oluşturuyor.

CoreWeave'in finansmanında uzun vadeli sözleşmeler etkili

Büyük teknoloji şirketlerinin bulut kapasitesi satın almak için yaptığı anlaşmalar, CoreWeave gibi altyapı sağlayıcılarının finansman bulmasını kolaylaştırıyor.

Gelecekte elde edilmesi planlanan gelirler, bu şirketlerin bankalardan kredi kullanmasına ve yatırımcılardan kaynak sağlamasına destek oluyor.

Böylece yapay zekâ geliştiricileri, çip üreticileri, veri merkezi işletmecileri ve bulut hizmeti sağlayıcıları arasında birbirine bağlı finansman ilişkileri oluşuyor.

CoreWeave tahvillerinde ekim ayında sert düşüş

CoreWeave'in borçlanma araçlarında ekim ayında görülen değer kaybı, yapay zekâ altyapısı sağlayıcılarının mali durumunu yeniden gündeme taşıdı.

Özellikle sınırlı gelir kaynaklarına sahip olup büyük yatırımlarını borçlanmayla finanse eden şirketlerin yüksek faiz ortamındaki ödeme kapasitesi yakından değerlendiriliyor.

Uzun vadeli müşteri anlaşmaları finansmana erişimi desteklerken, yatırımların gelecekte sağlayacağı gelirler de şirketlerin borçlarını karşılayabilmesi açısından önem taşıyor.

Alphabet ve Amazon hisselerinde satış baskısı

Alphabet ve Amazon'un 2027 ve sonraki yıllarda yapay zekâ yatırımlarını artırmayı planladıklarını açıklaması, hisselerinde sert düşüşlere yol açtı.

Yatırımcıların değerlendirmelerinde yüksek sermaye harcamalarının nakit akışına etkisi ve veri merkezi yatırımlarının ne kadar sürede gelir yaratacağı öne çıktı.

Yapay zekâ altyapısına ayrılan kaynakların büyümesi, teknoloji şirketlerinin yatırım bütçeleri ile gelecekteki kazançları arasındaki ilişkiyi daha önemli hale getirdi.

Oracle hisseleri zirvesinden yüzde 60'tan fazla geriledi

İncelenen beş şirket arasında bilanço dışı yükümlülükleri en düşük olan Oracle'ın hisseleri, yaklaşık bir yıl önce gördüğü en yüksek seviyeden yüzde 60'ın üzerinde değer kaybetti.

Şirket, yatırımcıların finansal durumuna ilişkin endişelerini gidermek amacıyla serbest nakit akışını Aralık 2027 ile Mayıs 2028 arasındaki dönemde yeniden pozitife çevirmeyi hedeflediğini duyurdu.

Oracle'ın planı, büyük ölçekli altyapı yatırımlarının ardından nakit üretiminin yeniden artırılmasına odaklanıyor.

Yapay zekâ yatırımlarında finansal riskler büyüyor

Nikkei Asia'nın değerlendirmesinde, teknoloji sektöründeki finansman yapısının uzun vadeli satın alma anlaşmaları, kiralama sözleşmeleri ve kredi garantileri üzerinden giderek daha fazla birbirine bağlandığı belirtildi.

Yapay zekâ yatırımlarından elde edilecek kazançların beklentileri karşılamaması halinde, şirketlerin kredi güvenilirliği üzerinde baskı oluşabileceği ifade edildi.

Böyle bir durumda mali etkilerin yalnızca teknoloji kuruluşlarıyla sınırlı kalmayabileceği, finansman sağlayan bankalar ve yatırımcılar üzerinden finansal sistemin diğer alanlarına da yansıyabileceği kaydedildi.