JPMorganChase Jeopolitik Merkezi, kritik mineral tedarikinde Çin’in ağırlığını azaltmaya yönelik yatırımların sonuç vermesinin yıllar alabileceğini değerlendirdi. Merkezin Haziran 2026 tarihli “Brink” derlemesinde yer alan analizde, tedarik zincirlerindeki yoğunlaşmanın şirketlerin üretim kapasitesini ve ülkelerin politika seçeneklerini sınırlayabileceği vurgulandı.
Derlemedeki Nisan 2026 tarihli değerlendirmeye göre Çin’in madencilik, işleme ve üretim aşamalarında oluşturduğu güçlü konum, ticari sektörlerden savunma sanayisine kadar geniş bir alanda bağımlılık yaratıyor. Özellikle nadir toprak elementleri ve bunlardan üretilen girdilerde yaşanabilecek kesintiler, ekonomik ve stratejik sonuçlar doğurabiliyor.
ABD, 13 kritik mineralde tamamen ithalata bağımlı
Raporda, ABD’nin 2025 yılında kritik olarak sınıflandırdığı 58 mineralin 13’ünde yüzde 100 net ithalat bağımlısı olduğu belirtildi. İlave 20 mineralde ise net ithalat bağımlılığı yüzde 50’nin üzerinde bulunuyor.
Bu oranlar ABD’nin toplam dış tedarik bağımlılığını gösterirken, Çin’in birçok stratejik mineralin işlenmesindeki ağırlığı alternatif kaynak oluşturma ihtiyacını artırıyor. Rapora göre bazı minerallerde yerli üretim artsa bile talebin daha hızlı yükselmesi, bağımlılığın azalmasını zorlaştırıyor.
Yeni tesisler kısa sürede devreye giremiyor
JPMorganChase, yeni işleme kapasitesinin devreye alınmasının genellikle iki yıl sürdüğünü belirtti. Yeni madenlerin üretime başlaması ise izin süreçleri ve saha hazırlıkları nedeniyle birkaç yıl gerektirebiliyor.
ABD’nin madencilik, işleme ve rafinaj projelerine yönelik kamu finansmanı ve teşvikleri artırdığına işaret edilen analizde, bu yatırımların etkisinin orta vadede belirginleşeceği değerlendirildi.
Tam bağımsızlık yerine alternatif tedarik
Raporda, riskleri azaltmak için mevcut tedarik zincirinin tamamını yeniden kurmanın şart olmadığı vurgulandı. Bazı alanlarda talebin sınırlı bir bölümünü karşılayabilecek alternatif kaynakların bile şoklara karşı dayanıklılığı artırabileceği belirtildi.
Bu kapsamda, kamu bağlantılı bazı uzmanların Çin dışından arzın yüzde 30’unu karşılayabilecek kapasitenin belirli durumlarda bağımlılığın yarattığı baskıyı azaltabileceği görüşü aktarıldı.
Savunma üretimi de mineral tedarikine bağlı
Analizde neodimyumun motor mıknatıslarında, galyumun radar çiplerinde ve tungstenin zırh delici mühimmatta kullanıldığına dikkat çekildi. Kritik girdilere erişimde yaşanabilecek sorunların savunma üretimini ve stokların yenilenmesini zorlaştırabileceği belirtildi.
JPMorganChase’e göre çözüm, yeni maden ve rafinerilerin yanı sıra geri dönüşüm, stoklama, koordineli alım ve işleme teknolojilerine yatırım yapılmasını da gerektiriyor.
