Avrupa’da dizel krizi büyüyor: Kamyon ve sanayi maliyetleri artıyor

Dizel fiyatları, rafineri sorunları, arz sıkıntıları ve jeopolitik gerilimlerle hızla yükseliyor. Avrupa ise dizel kullanımının yüksek olması nedeniyle bu baskıya daha açık durumda. ABD’nin olası ihracat kısıtlaması da Avrupa’daki arz sorununu büyütebilir.

ABD’de dizelin galon fiyatı 6,52 dolara çıktı; Avrupa’da ise savaş sonrası ek maliyet 40 milyar avroya ulaştı.

Dizel fiyatları neden yükseliyor

Dizel, yalnızca otomobillerde kullanılan bir yakıt değil.

Kamyonlar, tarım makineleri ve sanayi de yoğun şekilde dizel tüketiyor.

Bu nedenle dizel fiyatlarındaki artış ekonomiye daha geniş yansıyor.

Ayrıca taşımacılık maliyetleri hızla yükseliyor.

Böylece işletmeler artan maliyetleri tüketici fiyatlarına yansıtıyor.

Rusya’daki rafineri kayıpları arzı daralttı

Küresel dizel arzındaki sıkışmada Rusya önemli rol oynuyor.

Rus rafinerileri son yıllarda defalarca saldırıya uğradı.

Bunun sonucunda dizel üretimi 2025 seviyesine göre yaklaşık yüzde 30 azaldı.

Ayrıca Moskova iç piyasayı korumak için ihracatı sınırladı.

Bu gelişme küresel piyasadaki arzı daha da daralttı.

ABD dizel ihracatında kritik rol oynuyor

ABD ve Çin dünyanın büyük dizel üreticileri arasında bulunuyor.

Ancak Çin üretimin önemli bölümünü iç piyasada kullanıyor.

Bu nedenle ABD dünyanın en büyük dizel ihracatçısı konumunda.

ABD’de dizelin galon fiyatı 6,52 dolara kadar yükseldi.

Geçen yıl aynı dönemde fiyat 3,74 dolar seviyesindeydi.

İki yıl önce ise fiyat 3,53 dolar civarındaydı.

ABD ihracat yasağını değerlendiriyor

ABD yönetimi dizel ihracatına sınırlama getirmeyi değerlendiriyor.

Bu seçenek iç piyasadaki fiyatları düşürmeyi amaçlıyor.

Ancak sektör temsilcileri bu adıma karşı çıkıyor.

Bazı uzmanlar ihracat yasağının üretimi azaltabileceğini düşünüyor.

Bu durumda fiyatların daha da yükselmesi ihtimali bulunuyor.

Avrupa dizel krizine daha açık durumda

Avrupa’nın araç filosunda dizelin payı oldukça yüksek.

AB’de binek araçların yüzde 38’den fazlası dizel kullanıyor.

Ayrıca karayolu taşımacılığı dizel tüketiminin yüzde 77’sini oluşturuyor.

Bu nedenle Avrupa’daki şirketler fiyat şoklarına daha açık durumda.

Üstelik AB benzin ihraç ederken dizel ithal ediyor.

Avrupa’da dizel maliyeti milyarlarca avro arttı

İran savaşının başlamasından bu yana dizel maliyetleri ciddi şekilde yükseldi.

AB’de 50 litrelik bir depo ortalama 30 avro daha pahalı hale geldi.

Almanya’da uzun yol kamyon sürücüsünün haftalık ek maliyeti 236 avroya çıktı.

Karayolu taşımacılığındaki toplam ek yakıt maliyeti günlük 270 milyon avroya ulaştı.

Bunun 203 milyon avrosunu dizel oluşturuyor.

Avrupa ekonomisinin savaş sonrası dizel kaynaklı ek maliyeti yaklaşık 40 milyar avroya çıktı.

Dizel neden petrolden daha hızlı yükseliyor

Dizeldeki sorun artık yalnızca ham petrol arzından kaynaklanmıyor.

Rafineri kapasitesindeki daralma daha büyük sorun haline geldi.

Özellikle Rusya’daki saldırılar üretim kapasitesini azaltıyor.

Hürmüz çevresindeki gelişmeler de rafineri ve sevkiyat risklerini artırıyor.

Bu nedenle dizel fiyatları ham petrolden daha hızlı yükselebiliyor.

Rafineri kapasitesi piyasayı kırılgan hale getirdi

2019’dan bu yana Avrupa ve ABD’de birçok rafineri kapandı.

Bu durum yedek üretim kapasitesini azalttı.

Böylece piyasanın yeni şokları karşılayacak rezervi küçüldü.

Her yeni kesinti arz tarafında daha hızlı etki yaratıyor.

Özellikle dizel piyasasında bu etki daha belirgin görülüyor.

ABD’den Avrupa’ya dizel ihracatı yüzde 37 arttı

ABD’nin Avrupa’ya dizel ihracatı geçen yıla göre yaklaşık yüzde 37 yükseldi.

ABD kaynaklı dizel artık Avrupa talebinin yaklaşık yüzde 8’ini karşılıyor.

Bu nedenle olası ihracat yasağı Avrupa için önemli risk taşıyor.

Böyle bir karar arzı daha da sıkıştırabilir.

Ayrıca Avrupa’nın ABD’ye benzin ihracatını azaltması da gündeme gelebilir.

Kış dönemi dizel arzını daha da sıkıştırabilir

Kuzey Yarımküre’de kış sezonu yaklaşıyor.

Bu dönemde hem kalorifer yakıtına hem dizel talebine ihtiyaç artacak.

Rafineriler iki ürün grubunu aynı anda karşılamakta zorlanabilir.

Böylece piyasa daha da sıkışabilir.

Ayrıca Orta Doğu ve Rusya’daki çatışmalar riskleri büyütebilir.