Küresel enerji piyasalarında Orta Doğu'daki çatışmalara ilişkin diplomatik gelişmeler fiyatların yönünü etkilemeye devam ediyor. ABD ile İran arasındaki savaşın sona erdirilmesine yönelik beklentilerin güçlenmesi, petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) fiyatlarında düşüşe yol açtı. Enerji piyasalarındaki bu hareketlilik, son aylarda yükselen kömür fiyatları üzerinde de baskı oluşturdu.
Kömür fiyatları iki ayın en düşük seviyelerine yaklaştı
Uluslararası piyasalarda kömür fiyatları, son dönemdeki düşüşün ardından ton başına 140 dolar seviyelerine kadar geriledi.
Kömürün ton fiyatı 142,45 dolar seviyesinde bulunurken son bir aylık değer kaybı yüzde 4,62, yıllık yükselişi ise yüzde 30,09 oldu.
Son fiyat verilerinde günlük yüzde 2,48 artış kaydedildi. Böylece kömür, son dönemdeki gerilemenin ardından sınırlı bir toparlanma gösterdi.
Yılın son çeyreğine ilişkin fiyat tahmini ise ton başına 146,43 dolar seviyesinde bulunuyor.
ABD ve İran arasındaki barış beklentisi fiyatları etkiledi
Kömür piyasasındaki gerilemenin başlıca nedenlerinden biri, ABD ile İran arasındaki çatışmaların sona erdirilebileceğine yönelik beklentilerin güçlenmesi oldu.
ABD'deki ara seçimlerde Demokratların elde ettiği başarı, Washington yönetiminin Orta Doğu'daki askeri harcamalarının sınırlandırılabileceği yönündeki değerlendirmeleri artırdı.
ABD Başkanı Donald Trump, savaşın Cumhuriyetçi Partinin seçimlerde yaşadığı kayıplarda etkili olduğunu kabul etti.
Trump ayrıca İran'a yönelik saldırıların yakın dönemde yoğunlaştırılmasına ilişkin bir plan bulunmadığını açıkladı.
Bu gelişmeler, enerji arzına yönelik risk algısının azalmasına ve petrol ile LNG fiyatlarının gerilemesine katkı sağladı.
Doğal gaz fiyatlarındaki düşüş kömür piyasasını baskıladı
Kömür fiyatları, Orta Doğu'daki savaşın etkisiyle daha önce son yılların yüksek seviyelerine çıkmıştı.
LNG fiyatlarındaki sert yükseliş, elektrik üretiminde doğal gaza alternatif olarak kömür kullanımını daha cazip hale getirmişti.
Ancak enerji piyasalarında fiyatların gerilemeye başlamasıyla kömüre yönelik bu maliyet avantajı da zayıfladı.
Petrol ve LNG fiyatlarındaki düşüş, enerji üretiminde kömüre yönelimi destekleyen koşulların değişmesine neden oldu.
Küresel kömür talebinde rekor beklentisi
Enerji piyasalarındaki fiyat düşüşüne rağmen dünya genelinde kömür tüketiminin yüksek seviyelerde kalması bekleniyor.
Uluslararası Enerji Ajansının (IEA) eylül ayında yayımladığı tahminlere göre, küresel kömür talebinin 2026 yılında rekor düzeye ulaşması öngörülüyor.
Avrupa ve Kuzey Amerika'da çok sayıda kömürlü termik santralin kapatılması ve daha temiz enerji kaynaklarına geçiş çalışmalarının sürmesine rağmen kömür, elektrik üretiminde ve sanayi faaliyetlerinde kullanılmaya devam ediyor.
Özellikle Çin, küresel kömür üretimi ve tüketiminde en büyük paya sahip ülke konumunda bulunuyor.
Petrol ve doğal gaz fiyatlarında son durum
12 Kasım itibarıyla enerji emtia piyasalarında farklı yönlerde fiyat hareketleri görüldü.
Enerji ürünü | Son fiyat | Günlük değişim |
|---|---|---|
Ham petrol (WTI) | 85,92 dolar | -%0,70 |
Brent petrol | 92,02 dolar | -%0,80 |
ABD doğal gazı | 3,25 dolar | +%1,14 |
Avrupa doğal gazı | 87,05 euro | +%0,46 |
İngiltere doğal gazı | 215,71 peni | -%0,15 |
Kömür | 142,45 dolar | +%2,48 |
Kalorifer yakıtı | 4,1971 dolar | -%0,34 |
Etanol | 1,78 dolar | -%0,28 |
Fiyatlar farklı sözleşme ve ölçü birimlerine aittir. Kömür verisi 11 Kasım, diğer fiyatların büyük bölümü 12 Kasım tarihlidir.
Brent petrol yüzde 0,80 değer kaybederken ABD tipi ham petrol yüzde 0,70 geriledi. Buna karşılık ABD doğal gaz fiyatlarında yüzde 1,14 yükseliş kaydedildi.
Kömür piyasasında arz ve talep dengesi
Kömür, elektrik üretiminin yanı sıra çelik başta olmak üzere çeşitli sanayi sektörlerinde yaygın olarak kullanılıyor.
Dünyanın en büyük kömür üreticileri arasında Çin, Hindistan, ABD, Avustralya, Endonezya ve Rusya bulunuyor.
Uluslararası kömür ticaretinde ise Endonezya, Avustralya, Rusya, ABD, Kolombiya, Güney Afrika ve Kazakistan önemli ihracatçılar arasında yer alıyor.
Küresel fiyatlar, enerji talebindeki değişimlerin yanı sıra petrol ve doğal gaz piyasalarındaki gelişmelerden de etkileniyor.
