ABD-Çin teknoloji savaşı deniz altına indi

Dünya genelinde her gün trilyonlarca dolarlık finansal işlemin gerçekleştirildiği deniz altı iletişim ağları, ülkelerin stratejik altyapı yatırımlarında daha fazla önem kazanıyor. Asya-Pasifik bölgesinde faaliyet gösteren teknoloji şirketleri, mevcut bağlantıları güçlendirmenin yanı sıra alternatif güzergâhlar oluşturmak için çalışmalarını hızlandırıyor.

Deniz altı kablolarının güvenliği için üç ülkeden ortak proje

Avustralya, İngiltere ve ABD, deniz tabanındaki iletişim hatlarını korumak amacıyla yeni bir savunma girişimi başlattı. Üç ülke, 2027 yılına kadar deniz altı kablolarının güvenliğinde kullanılacak insansız su altı araçları geliştirmeyi hedefliyor.

Avustralya Savunma Bakanı Richard Marles, Singapur'da düzenlenen bölgesel güvenlik toplantısında deniz tabanının stratejik mücadele alanına dönüştüğünü belirtti.

Singapur yönetimi de Güneydoğu Asya, Avrupa, Orta Doğu ve Okyanusya'dan ülkeleri kapsayan 17 üyeli bir işbirliği mekanizması oluşturdu. Girişim kapsamında kritik altyapıların korunmasına yönelik ortak savunma imkanları değerlendirilecek.

Deniz altı kablolarının korunması, küresel iletişim ve finans sistemlerinin kesintisiz çalışması açısından öncelikli güvenlik başlıklarından biri haline geldi.

Malakka Boğazı'na alternatif internet güzergâhları oluşturuluyor

Endonezya, Malezya ve Singapur arasında bulunan Malakka Boğazı, dünya deniz ticaretinin değer bazında yaklaşık yüzde 21'ine ev sahipliği yapıyor. Bölge, aynı zamanda çok sayıda uluslararası internet kablosunun geçtiği önemli bağlantı noktalarından biri konumunda bulunuyor.

Dar geçitte yoğunlaşan kablo hatları, alternatif güzergâhlara yönelik yatırımları artırıyor. Büyük teknoloji şirketleri, bağlantılarını tek bir deniz koridoruna bağımlı bırakmamak için farklı rotalar üzerinde çalışıyor.

Google'ın TalayLink projesi, Avustralya ile Tayland arasında Hint Okyanusu üzerinden bağlantı kuracak. Sunda Boğazı'nın batısından ilerlemesi planlanan hat, Malakka Boğazı'ndaki yoğun güzergâhı kullanmayacak.

Projeyle bölgedeki dijital bağlantıların coğrafi olarak çeşitlendirilmesi hedefleniyor.

Güney Çin Denizi'nde kablo projelerine yönelik kısıtlamalar artıyor

ABD ile Çin arasındaki rekabetin öne çıktığı bölgelerden biri Güney Çin Denizi oldu. Pekin yönetimi, ihtilaflı sularda kablo döşeme ve onarım faaliyetlerine yönelik izin süreçleri ile deniz denetimlerini kullanıyor.

Çin'in uyguladığı düzenlemeler, yabancı şirketlerin bölgede yeni bağlantılar kurmasını zorlaştırıyor. Bazı projeler, uzun süren onay süreçleri nedeniyle güzergâhlarını değiştirmek zorunda kalıyor.

Melbourne merkezli La Trobe Üniversitesi araştırmacısı Samuel Bashfield, kablo döşeme şirketlerinin Güney Çin Denizi'nde faaliyet yürütme konusunda giderek daha temkinli davrandığını belirtti.

Bashfield'e göre Çin Sahil Güvenliği unsurlarının onarım çalışmalarına müdahaleleri ve izin şartları, Çin dışındaki şirketlerin projelerini sınırlandırıyor.

Alternatif güzergâhların kıyı bölgelerine ve daha sığ deniz tabanlarına kaydırılması ise iletişim ağlarının dayanıklılığı açısından yeni teknik sorunlar oluşturabiliyor.

Google ve Meta Çin'i dışarıda bırakan bağlantılara yöneliyor

ABD merkezli teknoloji şirketleri, Asya-Pasifik bölgesindeki kablo yatırımlarını yeniden şekillendiriyor.

Google ve Meta Platforms tarafından geliştirilen Echo deniz altı kablo sistemi, ABD ile Singapur'u Guam ve Endonezya üzerinden birbirine bağlıyor. Projede Çin'in kontrolündeki güzergâhlara bağımlılığın azaltılması amaçlanıyor.

Şirketler, farklı deniz tabanı koşullarında kablo döşemenin getirdiği ilave maliyetlere rağmen alternatif bağlantılara yatırım yapıyor.

Inligo Networks öncülüğünde geliştirilen 700 milyon dolarlık Asia Connect Cable System projesi de Güney Çin Denizi'ni kullanmadan Endonezya ve Filipinler üzerinden ilerleyecek.

ABD, Tayvan ve Filipinler arasında bağlantı kurması planlanan Pacific Light Cable Network projesinde de değişikliğe gidildi. Washington yönetiminin müdahalesinin ardından Hong Kong bağlantısı projeden çıkarıldı.

ABD ve Çin arasında kablo teknolojisi rekabeti büyüyor

Deniz altı iletişim sistemleri yalnızca veri aktarımı açısından değil, kullanılan ekipmanların güvenliği bakımından da iki ülkenin gündeminde yer alıyor.

Washington yönetimi, Güneydoğu Asya ve Pasifik ülkelerini Çinli tedarikçiler yerine ABD, Japonya ve Avrupa merkezli şirketlerle çalışmaya yönlendiriyor.

ABD, Çin teknolojilerinin istihbarat toplama veya iletişim altyapısına müdahale amacıyla kullanılabileceğini değerlendiriyor. Pekin yönetimi ise Amerikan ve Japon ekipmanlarına ilişkin benzer güvenlik endişelerini dile getiriyor.

Çinli Huawei, artan Amerikan incelemeleri sonrasında 2019 yılında Huawei Marine Networks'teki yüzde 51 hissesini Hengtong Optic-Electric'e satmayı kabul etti. Hengtong, şirketin İngiliz ortağına ait payları da devraldı.

Deniz altı kablo üretimi ve kurulumu alanında faaliyet gösteren şirketin adı daha sonra HMN Technologies olarak değiştirildi. ABD, Japonya ve Avustralya, şirketin Asya'daki projelerdeki rolünü azaltmaya yönelik girişimlerini sürdürüyor.

Pasifik ülkeleri küresel internet ağına bağlandı

Avustralya yönetimi, ağustos ayında Pasifik Adaları Forumu'na üye ülkelerin tamamının ilk kez küresel deniz altı kablo ağına bağlandığını duyurdu.

Bu gelişmeyle bölgede uluslararası dijital bağlantıların kapsamı genişledi. Bununla birlikte Çinli şirketler, Pasifik'teki telekomünikasyon ve teknoloji altyapısı pazarında faaliyet göstermeye devam ediyor.

Bölgede yeni yatırım alanları arasında veri merkezleri de bulunuyor. Deniz altı kablolarıyla sağlanan bağlantıların yerel olarak depolanması ve işlenmesi için ek altyapı yatırımlarına ihtiyaç duyuluyor.

Kablo projelerini finanse eden ülkelerin veri merkezi yatırımlarını da desteklemesi gündemde bulunuyor. Aksi durumda yerel veri işleme altyapılarında Çinli tedarikçilerin payının artabileceği değerlendiriliyor.

Japonya deniz altı kablo yatırımlarında rolünü artırıyor

Japonya, Kuzey Amerika ile Asya arasındaki veri iletişiminde önemli bağlantı merkezlerinden biri olarak öne çıkıyor. Ülke, deniz altı kablo üretiminde de küresel ölçekte faaliyet gösteriyor.

Japon teknoloji şirketi NEC Corp., dünyanın önde gelen deniz altı kablo üreticileri arasında bulunuyor.

Tokyo yönetiminin ABD, Japonya, Hindistan ve Avustralya'dan oluşan Quad mekanizması ile Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) üzerinden bölgesel işbirliğini geliştirmesi gündemde.

Bu kapsamda Hint-Pasifik'teki dijital bağlantıların güçlendirilmesi ve kablo döşeme kapasitesinin artırılması hedefleniyor.

ASEAN liderlerinin kasım ayında Manila'da bir araya gelmesi planlanıyor. Aynı dönemde Quad liderler toplantısının da düzenlenmesi bekleniyor.

Deniz altı kablolarının güvenliği ve yeni bağlantı yatırımları, bölgesel görüşmelerde ele alınabilecek konular arasında yer alıyor.

Öte yandan Çin'in bölgedeki etkisini azaltmak amacıyla geliştirilen yeni kablo güzergâhları, dijital altyapının önemli bir bölümünü ABD merkezli büyük teknoloji şirketlerinin yatırımlarına bağlı hale getiriyor.