Çin'in teknoloji sektöründe büyümesi, yurt dışında yetişen bilim insanları ve girişimcilerin kariyer tercihlerini değiştiriyor. Silikon Vadisi'nin güçlü yatırım ekosistemine rağmen Çinli uzmanların bir bölümü, kendi ülkelerinde şirket kurmayı tercih ediyor. ABD'deki göç politikaları ve Çin'in gelişen girişimcilik ortamı bu eğilimde rol oynuyor.
Çin'e dönen öğrenci sayısı 535 bini aştı
Çin Eğitim Bakanlığı verilerine göre 2025 yılında 570 bin 600 Çinli öğrenci yurt dışına eğitim için giderken 535 bin 600 kişi eğitimini tamamlayarak ülkesine döndü.
Stanford Üniversitesi'nin 2026 tarihli araştırmasına göre ABD'de bilim ve mühendislik alanında doktora yapan Çinlilerin ülkede kalma oranı yüzde 90'ın üzerindeyken 2023'te yüzde 83'e geriledi.
Araştırmalar, özellikle 2018'den itibaren ABD'de çalışan Çin doğumlu bilim insanlarının ülkeden ayrılma eğiliminde artış yaşandığını gösteriyor.
Moonshot AI'ın kurucusu Çin'e dönmeyi seçti
Çinli yapay zekâ şirketi Moonshot AI'ın kurucusu Yang Zhilin, ABD'deki Carnegie Mellon Üniversitesi'nde doktorasını tamamladı. Facebook AI Research ve Google Brain bünyesinde çalıştı.
Apple'ın da istihdam etmek istediği Yang, kariyerini Çin'de sürdürerek Moonshot AI'ı kurdu.
Şirketin geliştirdiği Kimi K3 modeli, ABD merkezli gelişmiş yapay zekâ sistemlerine rakip olarak öne çıktı.
Moonshot AI, temmuz ayında düşük maliyetli modelini piyasaya sundu. Şirket, yaz aylarında 35 milyar dolarlık değerleme üzerinden yatırım aldıktan sonra Hong Kong'da halka arz başvurusunda bulundu.
Çin teknoloji girişimcilerine finansman sağlıyor
Çin'deki yerel yönetimler, yurt dışından dönen girişimcileri desteklemek için özel teşvik programları uyguluyor.
Shenzhen yönetimi, koşulları karşılayan teknoloji girişimcilerine 1 milyon yuana, yaklaşık 150 bin dolara kadar hibe verebiliyor.
Hangzhou'da finansman ve kuluçka destekleri sunulurken Pekin'in Yizhuang bölgesinde girişimcilere konut, ofis alanı ve sermaye imkânları sağlanıyor.
California Üniversitesi Berkeley ve Harvard Business School mezunu Guo Yichen de bu fırsatları değerlendiren girişimciler arasında bulunuyor. Singapur'da yapay zekâ destekli internet sitesi üretimi yapan CapGo'yu kuran Guo, zamanının yaklaşık yarısını Pekin'de geçiriyor.
ABD'deki politikalar dönüş kararlarını etkiliyor
ABD'de 2018 yılında başlatılan ve Çin kökenli araştırmacıları ekonomik casusluk şüpheleri kapsamında inceleyen China Initiative programı, 2022'de sona erdi.
Buna rağmen teknoloji ihracatına yönelik kısıtlamalar, güvenlik soruşturmaları ve göç politikalarına ilişkin endişeler bazı Çinli uzmanların ülkelerine dönme kararında etkili oluyor.
Çin'in ekonomik büyümesi de girişimcilik koşullarını değiştirdi. Dünya Bankası verilerine göre ülkede kişi başına düşen milli gelir 1995 yılında 612 dolarken 2015'te 8 bin 175 dolara yükseldi.
Teknoloji uzmanlarının bir bölümü ise yatırım olanaklarının yanında ailelerine yakın yaşamayı ve kendi ülkelerinde iş kurmayı tercih ediyor.






