ECB Başkanı Lagarde'dan Avrupa'ya acil önlem çağrısı

Lagarde, "Avrupa'nın sıcak yazından bir uyarı" başlıklı değerlendirmesinde, yaz aylarında yaşanan aşırı hava olaylarının sonuçlarını ele aldı. Kıta genelinde sıcak hava dalgaları sırasında 30 bini aşkın beklenmedik ölüm kaydedilirken, İspanya ve Fransa'da yaklaşık 400 bin hektarlık alan yangınlardan zarar gördü.

Ren ve Tuna nehirlerinde su seviyelerinin azalması, yük taşımacılığını ve nükleer santrallerin soğutma işlemlerini aksattı. Avrupa'daki sıcaklık artışının dünya ortalamasının yaklaşık iki katına ulaştığı belirtildi.

İklim değişikliğinin ekonomik maliyeti artıyor

ECB'nin değerlendirmesine göre, yaz aylarındaki aşırı hava koşullarının Euro Bölgesi ekonomisine doğrudan etkisi kısa vadede sınırlı kaldı. Ancak geçmiş dönemlere ilişkin araştırmalar, doğal afetlerin ekonomik faaliyet üzerinde uzun süreli sonuçlar doğurabildiğini gösterdi.

Sıcak hava dalgalarının yaşandığı bölgelerde ekonomik faaliyet iki yıl sonra ortalama yüzde 1,5, kuraklıktan etkilenen bölgelerde ise dört yıl sonra yüzde 3 daha düşük seviyede gerçekleşiyor.

Euro Bölgesi'ndeki işletmelerin yaklaşık yüzde 75'i, doğanın sunduğu hizmetlerden en az birine büyük ölçüde bağımlı bulunuyor. Ekonomik üretimin yaklaşık yüzde 12'si ise sel koruma altyapısındaki eksikliklerden kaynaklanan risklerle karşı karşıya.

Doğal afet zararlarının büyük bölümü sigortasız

Lagarde, Avrupa'da doğal afetlerin yol açtığı ekonomik kayıpların geçmişte yalnızca dörtte birinin sigorta tarafından karşılandığına dikkat çekti.

Bu durumun vatandaşlar, işletmeler ve kamu bütçeleri üzerindeki mali yükü artırdığını belirten ECB Başkanı, iklim risklerine karşı sigorta güvencesinin yaygınlaştırılması gerektiğini ifade etti.

Lagarde, Avrupa Birliği genelinde kamu ve özel sektörün birlikte yer alacağı bir reasürans mekanizması oluşturulmasını önerdi.

Enerji fiyatlarında sıcak hava ve savaş etkisi

Orta Doğu'daki savaşın tetiklediği enerji fiyatı artışları, Avrupa'daki aşırı sıcaklıklarla aynı döneme denk geldi. Elektrik tüketiminin artması ve bazı üretim kaynaklarının devre dışı kalması fiyatlar üzerindeki baskıyı güçlendirdi.

Yüksek sıcaklıklar klima kullanımını artırırken, kuraklık hidroelektrik santrallerinin üretimini azalttı. Su kaynaklarındaki düşüş, nükleer tesislerin soğutma faaliyetlerini de sınırlandırdı.

Lagarde, yenilenebilir enerji kapasitesindeki büyümenin doğal gaz fiyatlarının elektrik piyasasına etkisini azalttığını belirtti. İspanya'da gaz santrallerinin elektrik fiyatını belirlediği saatlerin payı, 2020'de yaklaşık yüzde 80 iken 2026'da yüzde 20'nin biraz üzerine geriledi.

Elektrik şebekelerine yatırım tasarruf sağlayacak

ECB Başkanı, Avrupa'nın iklim risklerine karşı elektrik iletim altyapısını yenilemesi ve enerji depolama kapasitesini artırması gerektiğini vurguladı.

Lagarde'ın paylaştığı hesaplamalara göre elektrik şebekelerinin modernizasyonuna harcanan her 1 euro, enerji sisteminin diğer maliyetlerinde 2 euronun üzerinde tasarruf sağlıyor.

Şirketlerin kendi elektrik üretim ve depolama tesislerini kurmasının kolaylaştırılmasını isteyen Lagarde, yeni şebeke bağlantıları için bekleme süresinin 2 ila 10 yıla kadar uzayabildiğini bildirdi.

Avrupa Birliği genelinde uygulanacak ortak düzenlemelerle bu süreçlerin kısaltılabileceğini ifade etti.

İklim yatırımlarında özel sektörün rolü artırılmalı

Lagarde, enerji dönüşümü ve iklim risklerine karşı alınacak önlemlerin finansmanında özel sektörün daha fazla sorumluluk üstlenmesi gerektiğini belirtti.

Tasarruf ve yatırımlar birliğinin tamamlanmasının sermayeye erişimi kolaylaştırabileceğini kaydeden Lagarde, karbon fiyatlamasını da kapsayan istikrarlı iklim politikalarının finansman giderlerini azaltabileceğini ifade etti.

Lagarde'dan Antalya'daki COP31 zirvesine vurgu

ECB Başkanı, gelecek hafta Antalya'da başlayacak Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31'in, uluslararası iklim hedeflerinin uygulanabilir kararlara dönüştürülmesi açısından önemli bir fırsat sunduğunu belirtti.

Gelecek yıllarda aşırı sıcaklıkların daha sık ve daha yoğun yaşanabileceğini ifade eden Lagarde, Avrupa'nın ekonomik kayıpları azaltmak için gerekli araçlara sahip olduğunu ve bunları gecikmeden devreye alması gerektiğini kaydetti.