Maliyet arttı, fiyat yerinde saydı: Üretici de sanayici de zararda
Süt üretim zincirinin tüm halkaları alarm veriyor. Artan girdi maliyetleri ve referans fiyatın güncellenmemesi nedeniyle üretici zarar ederken, sanayici ise piyasa dengesizliğinden dolayı rekabet gücünü kaybediyor. Ulusal Süt Konseyi’nin (USK) 3 ayda bir belirlemesi gereken çiğ süt referans fiyatı hâlâ güncellenmedi.
MALİYETLER KATLANDI AMA FİYAT YERİNDE SAYIYOR
Sektör temsilcileri, akaryakıt, yem, ilaç ve işçilik giderlerinin hızla arttığını, bu koşullarda nakliye ve soğutma hariç çiğ süt fiyatının en az 21 TL olması gerektiğini savunuyor. Ancak sahadaki fiyatlar bu seviyeye yaklaşamıyor. USK’nın belirlediği 17,15 TL’lik referans fiyat, bazı bölgelerde 11-13 TL’ye kadar gerilemiş durumda.
FİYAT BELİRSİZLİĞİ PİYASAYI TIKADI
Belirsizlik, sadece üreticiyi değil sanayiciyi de olumsuz etkiliyor. Sektör temsilcilerine göre, vadeler uzadı, yatırımlar askıya alındı, nakit akışları bozuldu. Üreticiler, çıplak (nakliye ve soğutma hariç) fiyatın en az 21 TL olarak güncellenmesini ve bu yeni fiyatın 1 Temmuz 2025 itibarıyla yürürlüğe girmesini talep ediyor.
“GİRDİLER %30 ARTTI, ÜRETİCİ ENFLASYONU OMUZLUYOR”
TÜSEDAD Başkanı Müslüm Doğru’ya göre, mazot, yem ve elektrik fiyatlarında yıl başından bu yana %30’a varan artış yaşandı. “Mazot 40 TL’ye ulaştı ama süt hâlâ aynı fiyatta. Üretici enflasyonun yükünü taşıyor, gelir yok, sürdürülebilirlik yok” ifadelerini kullandı.
“VADELER 90 GÜNE ÇIKTI, ÜRETİCİ KREDİYLE AYAKTA DURUYOR”
Tarım Bakanlığı'nın sözleşmeli üretim modeli de sahada yetersiz kalıyor. Doğru, “Firmalar 45 günlük vade sözleşmesini 90 güne uzatıyor. Ancak üretici yemi peşin alıyor. Üretici, bankadan borçlanıp sanayiciye çalışıyor” dedi.
“REFERANS FİYAT YOK, PİYASADA ANARŞİ VAR”
Türkiye Tarımsal Süt Üreticileri Merkez Birliği Başkanı Tevfik Keskin, İzmir ve Konya gibi örgütlü bölgelerde bile referans fiyatın altında alım yapıldığını belirterek, “Bazı bölgelerde sanayici litresi 11-12 TL’ye süt alıyor. Bu piyasa değil, kaos” dedi. Keskin, devletin açıkladığı fiyatın bağlayıcı hale getirilmesini istedi.
“KURALLARA UYAN SANAYİCİ CEZALANDIRILIYOR”
Şahin Süt Ürünleri sahibi Ahmet Şahin, serbest piyasadaki fiyat kırılmalarının düzenli çalışan sanayicileri haksız rekabete karşı savunmasız bıraktığını söyledi. “Biz sütü 18,35 TL’ye alıyoruz. Ama bazı rakipler 11 TL’ye alıp, pazara 2.500 TL’ye ürün sürüyor. Biz 4.500 TL’ye satıyoruz. Kurallara uyan cezalandırılıyor” ifadelerini kullandı.
“VADELER ARTIK 5-6 AYA UZUYOR”
Şahin ayrıca, tahsilat vadelerinin 5-6 aya kadar çıktığını belirtti. “Eskiden 90 gün vade ile çalışıyorduk, şimdi bu süre 180 güne kadar uzadı. Nakit döngüsü bozuldu, şirketler finansman kriziyle karşı karşıya” dedi.
“SÜT KRİZİ, ET ÜRETİMİNİ DE VURUR”
Adana Çiftçiler Birliği Başkanı Mutlu Doğru’ya göre, süt krizinin domino etkisi büyük. “Bugün aynı ürünü biri 18,5 TL’den, diğeri 11 TL’den satıyorsa burada piyasa değil kargaşa vardır” diyen Doğru, sütün litre maliyetinin soğutma ve nakliyeyle birlikte 23-24 TL’ye ulaştığını ifade etti. “İnek kesiliyor, üretici sektörden çıkıyor. Buzağı doğmazsa et üretimi de durur” uyarısını yaptı.
