Türkiye'nin ilk iklim kanunu yürürlüğe girdi: Yeni dönem resmen başladı

Türkiye, çevre ve sürdürülebilirlik alanında tarihî bir adım attı. İklim değişikliğiyle mücadeleyi yasal zemine taşıyan ilk İklim Kanunu, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girdi. Bu kapsamlı düzenleme, hem çevresel hem de ekonomik dönüşüm açısından yeni bir dönemin başlangıcını simgeliyor.

EMİSYON TİCARETİNDEN KARBON KREDİSİNE: YENİ DÜZENİN ŞİFRELERİ

Kanunla birlikte Emisyon Ticaret Sistemi (ETS) kurulacak, karbon piyasası işletilecek ve sera gazı emisyonlarının kontrolü yeni bir çerçeveye oturtulacak. İklim Değişikliği Başkanlığı, tüm sürecin ana düzenleyicisi olarak yetkilendirildi.

FİRMALARA YENİ YÜKÜMLÜLÜKLER, DEVLETE YENİ DENETİM YETKİSİ

İşletmeler artık faaliyet gösterebilmek için sera gazı emisyon izni almak zorunda olacak. Bu iznin ihlali ya da zamanında yerine getirilmemesi, ciddi idari yaptırımlara ve para cezalarına yol açabilecek. Cezalar, sektörel niteliğe göre 50 milyon TL’ye kadar çıkabilecek.

ADİL GEÇİŞ VE NET SIFIR VİZYONU

Kanun, sadece çevresel etkileri değil, ekonomik dönüşümün adil bir şekilde gerçekleşmesini de hedefliyor. “Adil geçiş”, “iklim adaleti”, “karbon yutağı alanları”, “yeşil büyüme”, gibi ilkeler temel alınarak, sektörlerin ve bölgelerin yeni düzene uyum sağlaması teşvik edilecek.

YERELDEN ULUSALA YÖNETİM MODELİ: HER İLDE KOORDİNASYON KURULU

İl düzeyinde uygulanacak politikalar için “İl İklim Değişikliği Koordinasyon Kurulları” kurulacak. Bu kurullar, yerel yönetimler ve kamu temsilcileriyle birlikte çalışarak her ilin kendi iklim eylem planını oluşturacak. Uyum ve izleme süreçleri de bu yapılar üzerinden yürütülecek.

KARBON PİYASASI KURULU İLE STRATEJİK YÖNETİM

Karbon tahsisatlarını ve piyasa istikrarını yönetecek olan Karbon Piyasası Kurulu, çok bakanlıklı bir yapıyla hayata geçecek. ETS kapsamındaki işlemlerde ücretsiz tahsisatlar, yıllık emisyon verileri ve sektörel kriterler üzerinden dağıtılacak. Piyasa şeffaflığı ve denetimi ise Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) ile sağlanacak.

TARIMDAN ENERJİYE, EĞİTİMDEN SANAYİYE GENİŞ ETKİ ALANI

Kanun sadece çevre değil, enerji, tarım, ulaştırma, sanayi, eğitim ve finans gibi tüm sektörleri kapsıyor. Sera gazı salımını azaltmak için yenilenebilir enerji, verimlilik, sıfır atık ve döngüsel ekonomi uygulamaları zorunlu hale gelecek.

FİNANSAL DESTEK MEKANİZMALARI DEVREDE

Yeşil dönüşüm yatırımları için karbon kredileri, yeşil tahviller, vergi avantajları ve sigorta sistemleri geliştirilecek. İklim yatırımları için özel fonlar ve destek paketleri oluşturulacak. ETS gelirlerinin önemli kısmı da bu dönüşüm için kullanılacak.

GÖNÜLLÜ KARBON PİYASALARI VE KREDİLENDİRME SİSTEMİ GELİYOR

Türkiye, ulusal karbon kredilendirme sistemi kurarak, hem gönüllü karbon piyasalarında hem ETS kapsamındaki faaliyetlerde kullanılacak kredileri yönetecek. Bu sistem, doğrulanmış projelere dayalı olacak ve hatalı bildirimlerde ağır yaptırımlar içerecek.

CEZALAR AĞIR, DENETİMLER SIKI

Sera gazı emisyonunu raporlamayan, yanlış bildiren veya izinsiz faaliyet gösteren işletmelere yüz binlerce lirayı bulan idari cezalar uygulanacak. Emisyon yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketlerin emisyon izinleri iptal edilebilecek ve piyasadan dışlanabilecek.