Türkiye ayakkabı sektöründe dengeler değişiyor: Üretim düşüyor, ithalat yükseliyor

24 Eylül 2025, 08:28

Türkiye ayakkabı sektörü, yükselen üretim maliyetleri ve ithalatın giderek daha cazip hale gelmesi nedeniyle küresel rekabet gücünde kan kaybediyor. 2020’de dünya ayakkabı ithalatından yalnızca %0,4 pay alan Türkiye, 2024’te bu oranı %1,1’e çıkardı. Ancak aynı süreçte ihracattaki payı düşüş gösterdi.

Son dört yılda küresel ayakkabı ithalatı %29,8 artarken, Türkiye’nin ithalatı %243 yükseldi. 2020’de 498 milyon dolar olan ithalat, 2024’te 1,7 milyar dolara ulaştı. Bu tabloyla Türkiye, dünya ithalat sıralamasında 40. basamaktan 22. sıraya yükseldi.

ÜRETİM ÜSSÜNDEN İTHALAT MERKEZİNE

Hazır giyim ve ayakkabı, Türkiye’nin uzun yıllar güçlü üretim avantajına sahip olduğu sektörlerdi. Ancak düşük kur, yüksek enerji giderleri, finansmana erişim sıkıntısı ve artan işçilik maliyetleri üreticilerin rekabet gücünü zayıflattı. Türkiye, üretim üssü kimliğini kaybederek giderek ithalat üssüne dönüşüyor.

2020’de 127,6 milyar dolarlık küresel ayakkabı ihracatından %0,6 pay alan Türkiye, 2021 ve 2022’de bu oranı %1’e kadar çıkardı. Fakat 2024 itibarıyla dünya ihracatı 179,8 milyar dolara yükselirken Türkiye’nin ihracatı 1,1 milyar dolarda kaldı ve pay yeniden %0,6’ya geriledi.

İHRACATTA GERİLEME, İTHALATTA ARTIŞ

İstanbul Deri ve Deri Mamulleri İhracatçıları Birliği (İDMİB) verilerine göre, 2025’in ocak-ağustos döneminde ihracat adedi %24,7 azalarak 124,4 milyon çifte düştü. Toplam gelir de %11 gerileyerek 527 milyon dolar oldu. Buna karşın birim ihracat değeri yükseldi. 2024’te çift başına 3,58 dolar olan ortalama fiyat, bu yıl %18,3 artışla 4,23 dolara çıktı.

Aynı dönemde ithalat 991 milyon dolardan 1 milyar 48 milyon dolara çıktı ve iç pazarda ithal ürünlerin payı %30 seviyelerine ulaştı. Bu durum, yerli üreticilerin pazar payını ciddi şekilde daraltırken sektörde kârlılık sorunlarını derinleştirdi.

SEKTÖRÜN GELECEĞİNE YÖNELİK ENDİŞELER

Uzmanlar, ayakkabı sektöründeki bu gidişatın tersine çevrilebilmesi için üretim maliyetlerini düşürecek önlemlerin, teknoloji odaklı yatırımların ve ihracata destek paketlerinin kritik olduğunu belirtiyor. Sektör temsilcileri ise “Bu yıl ihracatın 110-120 milyon çift seviyesinde kapanmasını bekliyoruz. 2026 için de benzer bir tablo öngörüyoruz. Kârlılık düşük, eldeki stokları eritiyoruz” değerlendirmesinde bulundu.

AYAKKABI DIŞ TİCARETİ RAKAMLARI

  • 2020

    • Küresel İthalat: 124.563 (milyon dolar)

    • Türkiye İthalatı: 498 (milyon dolar)

    • Küresel İhracat: 127.687 (milyon dolar)

    • Türkiye İhracatı: 829 (milyon dolar)

  • 2021

    • Küresel İthalat: 145.197

    • Türkiye İthalatı: 588

    • Küresel İhracat: 153.644

    • Türkiye İhracatı: 1.081

  • 2022

    • Küresel İthalat: 173.673

    • Türkiye İthalatı: 952

    • Küresel İhracat: 180.209

    • Türkiye İhracatı: 1.310

  • 2023

    • Küresel İthalat: 159.691

    • Türkiye İthalatı: 1.416

    • Küresel İhracat: 167.667

    • Türkiye İhracatı: 1.268

  • 2024

    • Küresel İthalat: 162.961

    • Türkiye İthalatı: 1.711

    • Küresel İhracat: 179.788

    • Türkiye İhracatı: 1.161