Pentagon İran gerçeğini gizliyor mu? Savaşın maliyeti 25 milyar mı, 1 trilyon mu?

ABD’de İran ile süren savaşın ekonomik boyutu giderek büyüyen bir tartışmaya dönüşürken, resmi rakamlarla gerçek maliyet arasındaki fark dikkat çekiyor. Washington yönetimi çatışmanın maliyetini sınırlı kalemler üzerinden hesapladığını savunurken, bağımsız ekonomistler savaşın etkilerinin çok daha geniş bir alana yayıldığını ve toplam faturanın katlanarak arttığını belirtiyor.

RESMİ RAKAM 25 MİLYAR DOLAR AMA TARTIŞMA BÜYÜYOR

ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth, Kongre’de yaptığı ilk kapsamlı sunumda savaşın üçüncü ayına girildiğini ve şu ana kadar yaklaşık 25 milyar dolarlık harcama yapıldığını açıkladı. Pentagon’un verdiği bu rakam; mühimmat tüketimi, operasyon giderleri ve askeri ekipman bakımını kapsayan dar bir çerçeveye dayanıyor.

Ancak Kongre’deki Demokrat temsilciler ve birçok ekonomist, bu hesabın yalnızca “görünen maliyetleri” içerdiğini vurgulayarak gerçek yükün çok daha ağır olduğunu savunuyor. Tartışmaların merkezinde ise savaşın dolaylı etkilerinin neden resmi hesaplara dahil edilmediği sorusu yer alıyor.

EKONOMİSTLER: GERÇEK MALİYET 1 TRİLYON DOLARA YAKLAŞABİLİR

Uzmanlara göre enerji fiyatlarındaki sert yükseliş, küresel ticaretin aksaması ve gıda maliyetlerindeki artış hesaba katıldığında toplam faturanın 1 trilyon dolara kadar çıkması şaşırtıcı olmayacak.

Ekonomistler, savaşın sadece askeri bütçeye değil, doğrudan hane halkı giderlerine de ağır bir yük bindirdiğini vurguluyor. ABD’de akaryakıt fiyatları Hürmüz Boğazı’ndaki gerilim nedeniyle son yılların en yüksek seviyelerine tırmanırken, tüketiciler günlük harcamalarda belirgin bir artışla karşı karşıya kalıyor.

Yapılan hesaplamalara göre savaş, ortalama bir Amerikan hanesine yıllık yaklaşık 5 bin dolarlık ek maliyet yüklüyor.

ENERJİ VE TİCARET DARBOĞAZI MALİYETİ KATLIYOR

İran’a uygulanan deniz ablukası ve Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklık, küresel enerji akışını sekteye uğratarak petrol fiyatlarını yukarı çekti. Bu durum yalnızca ABD’de değil, dünya genelinde enflasyonist baskıları artırdı.

Gıda ve lojistik maliyetlerindeki zincirleme yükseliş, savaşın ekonomik etkisini askeri harcamaların çok ötesine taşıdı. Uzmanlar, bu sürecin devam etmesi halinde küresel büyüme üzerinde de ciddi riskler oluşabileceğini ifade ediyor.

GÖRÜNMEYEN GİDERLER: ÜS HASARLARI VE ONARIM FATURASI

Savaşın maliyeti yalnızca sahadaki operasyonlarla sınırlı kalmıyor. İran’ın Körfez’deki ABD üslerine yönelik misillemeleri, milyarlarca dolarlık altyapı hasarına yol açtı.

Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri, Suudi Arabistan ve Ürdün’deki askeri tesislerde oluşan zararların toplam boyutu henüz netleşmezken, Bahreyn’deki 5. Filo karargahının onarımının tek başına 200 milyon doları aşabileceği tahmin ediliyor.

Pentagon yetkilileri ise bu kalemlere ilişkin kesin maliyet tablosunun henüz çıkarılamadığını ve çalışmaların sürdüğünü belirtiyor.

SAVAŞ BİTSE BİLE FATURA DEVAM EDECEK

Linda Bilmes gibi uzmanlar, mevcut hesaplamaların yalnızca başlangıç olduğunu ve esas maliyetin savaş sonrası dönemde ortaya çıkacağını hatırlatıyor.

Uzmanlara göre gazilerin sağlık giderleri, silah stoklarının yenilenmesi ve müttefik ülkelere yapılacak destekler uzun vadede bütçeye devasa yük getirecek. Geçmişteki Irak Savaşı örneğine atıf yapan ekonomistler, benzer bir maliyet patikasının bu süreçte de yaşanabileceğine dikkat çekiyor.

Günlük maliyetin yaklaşık 2 milyar dolar seviyesine ulaştığı tahmin edilirken, savaşın süresinin uzaması halinde toplam faturanın hızla katlanacağı ifade ediliyor.