AB’den uçak biletlerine yeni karbon vergisi hazırlığı
Avrupa Birliği, havacılık sektöründe karbon emisyonlarını azaltmaya yönelik yeni ve tartışmalı bir düzenlemeyi masaya yatırdı. Brüksel yönetimi, Avrupa’dan kalkış yapan tüm uçuşların karbon maliyetine dahil edilmesini değerlendiriyor. Planın hayata geçmesi halinde, Avrupa çıkışlı uluslararası uçuşlarda bilet fiyatlarının ciddi şekilde artabileceği belirtiliyor.
Financial Times’a konuşan ve sürece yakın olduğu belirtilen AB yetkililerine göre, Avrupa Komisyonu söz konusu düzenlemeyi salı günü havayolu şirketleri, sektör temsilcileri ve çevre kuruluşlarıyla yapılacak toplantıda gündeme taşıyacak. Görüşmelerde aynı zamanda Avrupa Birliği Emisyon Ticaret Sistemi’nin (ETS) kapsamlı revizyon sürecine ilişkin detayların da paylaşılması bekleniyor.
MEVCUT SİSTEM SADECE AB İÇİ UÇUŞLARI KAPSIYOR
Avrupa Birliği’nin uzun yıllardır uyguladığı Emisyon Ticaret Sistemi, şirketlerin karbon salımlarını belirli sınırlar içinde tutmasını hedefleyen bir mekanizma olarak çalışıyor. Sistemde firmalar, atmosfere saldıkları karbon miktarı kadar izin satın almak zorunda kalıyor. Böylece şirketlerin daha düşük emisyonlu teknolojilere yönelmesi amaçlanıyor.
Şu anda uygulanan kurallar yalnızca Avrupa Birliği sınırları içerisindeki uçuşlar için geçerli. Örneğin Paris-Dublin hattı karbon maliyetine tabi tutulurken, Paris-New York gibi uzun menzilli uçuşlar sistem dışında kalıyor.
AB yetkilileri ise havacılık sektörünün karbon salımını düşürmeye yönelik mevcut önlemlerin yetersiz kaldığını savunuyor. Bu nedenle yeni düzenlemeyle Avrupa’dan kalkan tüm uçuşların sisteme dahil edilmesi planlanıyor.
AB kaynakları, sektör temsilcilerinin görüşlerini almak amacıyla yeni modelin detaylarının paylaşılacağını ve kapsamın genişletilmesinin ciddi şekilde değerlendirildiğini belirtiyor.
HAVAYOLU ŞİRKETLERİNDEN SERT TEPKİ BEKLENİYOR
Özellikle düşük maliyetli hava yolu şirketlerinin plana karşı çıkması bekleniyor. Ryanair ve easyJet daha önce yaptıkları açıklamalarda, mevcut karbon maliyetlerinin Avrupalı turistleri AB dışındaki destinasyonlara yönlendirdiğini savunmuştu.
Şirketler, çevre maliyetleri ve sürdürülebilir havacılık yakıtı zorunluluklarının Türkiye gibi destinasyonları Yunanistan ve diğer Avrupa ülkelerine göre daha avantajlı hale getirdiğini öne sürüyor.
Uzun menzilli uçuşlardan yüksek gelir elde eden British Airways ve Air France gibi büyük taşıyıcıların da yeni plana sıcak bakmadığı ifade ediliyor. Çünkü sistemin genişlemesi halinde transatlantik ve kıtalararası uçuş maliyetlerinde ciddi artış yaşanabileceği değerlendiriliyor.
JET YAKITI FİYATLARI ARTIYOR, ZAMANLAMA KRİTİK BULUNUYOR
Yeni düzenleme tartışmaları, küresel enerji piyasalarında dalgalanmanın arttığı bir döneme denk geldi. Orta Doğu’daki jeopolitik gerilim nedeniyle jet yakıtı fiyatlarında yaşanan yükseliş, havayolu şirketlerinin operasyon maliyetlerini zaten ciddi ölçüde artırmış durumda.
Uzmanlar, karbon maliyetlerinin de devreye girmesi halinde bilet fiyatlarının Avrupa genelinde yeniden yükselebileceğine dikkat çekiyor.
AB’nin daha önce benzer bir düzenleme girişiminde bulunduğu ancak başta ABD olmak üzere birçok ülkenin sert itirazları nedeniyle uygulamanın ertelendiği hatırlatılıyor.
Bir AB yetkilisi, düzenlemenin uluslararası siyasi etkilerinin farkında olduklarını belirterek, “Kolay bir süreç olmayacağını biliyoruz ancak Avrupa’nın iklim hedefleri doğrultusunda hareket ediyoruz” değerlendirmesinde bulundu.
BİLET MALİYETİ 45 EUROYA KADAR YÜKSELEBİLİR
Çevre kuruluşları ise havacılık sektörünün karbon emisyonlarının halen yeterince kontrol altına alınamadığını savunuyor. Ulaşım ve Çevre adlı düşünce kuruluşunun verilerine göre, havacılık sektörü küresel enerji kaynaklı emisyonların yaklaşık yüzde 3’ünü oluşturuyor.
Ancak Avrupa’da havacılık kaynaklı karbon salımının, ETS’nin uygulanmaya başladığı 2005 yılından bu yana yüzde 30 arttığı belirtiliyor. Aynı dönemde birçok sektörde emisyonların düşüş göstermesi dikkat çekiyor.
Kuruluşun hesaplamalarına göre mevcut ETS sistemi bugün Avrupa içi uçak biletlerine ortalama 7 euro ek maliyet yüklüyor. Sistemin Avrupa’dan kalkan tüm uçuşları kapsayacak şekilde genişletilmesi halinde ise ek maliyetin bilet başına ortalama 45 euroya kadar çıkabileceği tahmin ediliyor.
Uzmanlara göre yeni modelin uygulanması halinde AB ülkelerinin 2030 yılına kadar yaklaşık 17 milyar euro ek gelir elde etmesi mümkün olabilir.
