ABD’den İran’a ilk jest: Vance görüşmeleri “çok iyi” olarak niteledi
ABD ile İran arasında İsviçre’de yürütülen diplomatik temaslarda önemli gelişmeler yaşanırken, Washington yönetiminin İran petrolüne yönelik bazı yaptırımları kaldırması enerji piyasalarının odağına yerleşti. Hafta sonu gerçekleştirilen görüşmelerin ardından taraflar müzakerelerde ilerleme sağlandığını açıklarken, petrol fiyatlarında da aşağı yönlü hareket dikkat çekti.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, hafta sonu yapılan görüşmelerin oldukça verimli geçtiğini belirterek, iki ülkenin önümüzdeki 2 aylık süreçte kapsamlı bir barış anlaşmasına ulaşmayı hedeflediğini söyledi. İsviçre’de gerçekleştirilen temaslarda ABD heyetine Vance başkanlık ederken, İran tarafını Meclis Başkanı Muhammed Bakır Galibaf temsil etti.
ABD, İran petrol yaptırımlarında muafiyet kararı aldı
Görüşmelerin ardından ABD Hazine Bakanlığı, İran’ın petrol ve petrol ürünlerine yönelik bazı yaptırımlarda muafiyet uygulanacağını duyurdu. Kararın, taraflar arasında geçen hafta imzalanan mutabakat çerçevesinde alındığı belirtildi.
İran’ın son günlerde petrol ihracatını artırdığına işaret edilirken, deniz ticaretini etkileyen kısıtlamaların hafifletilmesinin ülke ekonomisine destek sağladığı ifade edildi. Enerji piyasaları ise yaptırım muafiyetlerinin küresel petrol arzına etkisini yakından takip etmeye başladı.
Dondurulan varlıklar ve tarım ticareti gündemde
JD Vance, İran’a ait bazı dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması halinde bu kaynakların belirli denetim mekanizmalarıyla kullanılacağını söyledi. Vance, söz konusu fonların Amerikan tarım ürünlerinin alımında değerlendirilebileceğini belirterek soya fasulyesi, buğday ve mısır ticaretinin öne çıkabileceğini ifade etti.
Ancak İran ile ABD arasında imzalanan mutabakat metninde, serbest bırakılacak fonların kullanımına ilişkin nihai karar yetkisinin İran Merkez Bankası’nda olacağı belirtiliyor. Bu durum taraflar arasında teknik müzakerelerin devam edeceğine işaret ediyor.
İran-ABD görüşmelerinde yeni komiteler kurulacak
Katar ve Pakistan’ın arabuluculuğunda devam eden görüşmeler kapsamında tarafların üst düzey bir koordinasyon komitesi kurma konusunda uzlaştığı açıklandı. Ayrıca nükleer faaliyetler, yaptırımlar ve ekonomik iş birliği başlıklarında ayrı çalışma gruplarının oluşturulması planlanıyor.
Ortak açıklamada, müzakerelerin teknik boyutlarının detaylandırılması için görüşmelerin hafta boyunca İsviçre’nin Bürgenstock bölgesinde sürdürüleceği bildirildi. Diplomatik kaynaklar, tarafların iletişim kanallarını açık tutma konusunda da mutabakata vardığını aktardı.
Hürmüz Boğazı için yeni iletişim mekanizması oluşturuldu
Taraflar, Hürmüz Boğazı’ndaki deniz trafiğinde yaşanabilecek olası riskleri önlemek amacıyla doğrudan iletişim hattı kurulması konusunda anlaşmaya vardı. Yeni mekanizmanın, yanlış anlaşılmaların ve olası güvenlik sorunlarının önüne geçmeyi amaçladığı belirtildi.
Küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda son günlerde gemi hareketliliğinde artış görülse de trafik hacmi henüz savaş öncesi seviyelere ulaşmış değil.
Petrol fiyatlarında düşüş dikkat çekti
Görüşmelerden gelen olumlu mesajların ardından petrol piyasalarında satış baskısı öne çıktı. Brent petrolün varil fiyatı haftanın ilk işlem gününde yüzde 3,5 gerileyerek 78 doların altına indi. Geçen hafta yaklaşık yüzde 8 düşüş yaşayan petrol fiyatları buna rağmen yıl başından bu yana yaklaşık yüzde 30 yükselişini koruyor.
Piyasa uzmanları, İran petrolünün küresel arz sistemine tam anlamıyla dönmesinin aylar sürebileceğini belirtirken, sıvılaştırılmış doğal gaz ve ham petrol sevkiyatlarının normalleşmesinin zaman alacağını ifade ediyor.
Lübnan’daki gelişmeler ise görüşmelerin en kritik başlıklarından biri olarak öne çıkıyor. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan dosyasını anlaşma sürecinin ilk büyük sınavı olarak nitelendirirken, bölgedeki gelişmelerin müzakerelerin geleceği açısından belirleyici olacağını söyledi.
ABD ile İran arasındaki diplomatik temasların önümüzdeki günlerde de devam etmesi beklenirken, enerji piyasaları, yaptırım kararları ve Hürmüz Boğazı’ndaki gelişmeler küresel ekonominin ana gündem maddeleri arasında yer almayı sürdürüyor.
