Avrupa ABD’ye bağımlılıktan kurtulamıyor: Savunma, teknoloji ve enerjide dikkat çeken tablo

Avrupa Birliği’nin stratejik bağımsızlık hedefi, ABD’ye artan ekonomik ve teknolojik bağımlılık nedeniyle tartışılıyor. Avrupa’nın savunma harcamalarında Amerikan silahlarının payı yükselirken bulut bilişim altyapısında ABD şirketlerinin ağırlığı sürüyor.

Donald Trump yönetiminin Avrupa ülkelerine yönelik siyasi ve ekonomik yaklaşımı, transatlantik ilişkilerde yeni tartışmalara neden oluyor. Rusya’dan enerji ithalatını azaltan Avrupa ülkeleri, savunma sistemlerinden dijital altyapıya kadar birçok alanda Washington ile yakın ilişkilerini sürdürüyor. Bu durum, Avrupa’nın kendi kararlarını dış etkenlerden bağımsız alabilme kapasitesini yeniden gündeme taşıyor.

ABD’nin Avrupa politikası stratejik bağımsızlık tartışmasını artırdı

ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, geçen hafta Atina’daki Parthenon Tapınağı önünde yaptığı konuşmada Washington’un Avrupa ile Batı medeniyetinin kimliğini korumaya yönelik ortaklık kurmak istediğini açıkladı.

Trump yönetiminin ulusal gücünü ön planda tutan dış politika yaklaşımını vurgulayan Rubio’nun sözleri, Avrupa’nın ABD ile ilişkilerindeki siyasi bağımsızlığı konusunda tartışmalara yol açtı.

ABD yönetiminin geçen yılın sonunda yayımladığı ulusal güvenlik stratejisinde, Avrupa ülkelerinin mevcut siyasi yönelimlerine karşı çıkan hareketlerin desteklenmesine yönelik ifadeler de yer aldı.

Bu gelişmeler, Avrupa’nın güvenlik ve dış politika tercihleri üzerinde Washington’un etkisine ilişkin değerlendirmeleri artırdı.

Avrupa’nın enerji bağımlılığında ABD’nin payı öne çıkıyor

Rusya’nın 2022’de Ukrayna’yı işgal etmesinin ardından Avrupa ülkeleri, Rus doğal gazına bağımlılığı azaltmak için tedarik kaynaklarını çeşitlendirdi.

Ancak enerji ithalatında yaşanan dönüşüm, ABD’nin Avrupa üzerindeki ekonomik etkisini de gündeme getirdi.

Trump’ın ekim ayında Avrupa’dan stratejik dizel rezervlerinin bir bölümünü piyasaya sürmesini istemesi ve aksi halde fosil yakıt ihracatını sınırlamakla tehdit etmesi, enerji tedarikinin siyasi ilişkilerle bağlantısını ortaya koydu.

Söz konusu girişim, ABD’de yüksek akaryakıt fiyatlarının 3 Kasım’daki ara seçimler öncesinde oluşturduğu baskıyla ilişkilendirildi.

Avrupa’nın savunma harcamalarında Amerikan silahlarının ağırlığı arttı

Avrupa ülkeleri son yıllarda savunma bütçelerini büyütürken ABD yapımı askeri sistemlere yönelik taleplerini de artırdı.

Resmi satış programlarına ilişkin verilere göre Avrupalı NATO üyelerinin 2019-2021 dönemindeki askeri teçhizat harcamaları içinde teklif edilen Amerikan silah satışlarının değeri yüzde 28 düzeyindeydi.

Bu oran 2022-2024 döneminde yüzde 50’nin üzerine çıktı.

Avrupalı NATO ülkelerinin askeri teçhizat harcamalarına kıyasla ABD kaynaklı silah satış tekliflerinin payı, iki dönem arasında yüzde 28’den yüzde 50’nin üzerine yükseldi.

Avrupa orduları ayrıca askeri ulaştırma, komuta-kontrol ve haberleşme gibi stratejik destek sistemlerinde Amerikan teknolojilerine ihtiyaç duyuyor.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, geçen ay yaptığı konuşmada bu bağımlılığı azaltmak amacıyla yeni bir Avrupa stratejik destek araçları mekanizması oluşturulmasını önerdi.

Avrupa şirketlerinin yüzde 41’i bulut hizmetlerine bağımlı

Avrupa ekonomisinde dijital altyapının giderek daha fazla önem kazanması, Amerikan teknoloji şirketlerinin konumunu güçlendiriyor.

Resmi istatistiklere göre Avrupa Birliği işletmelerinin yüzde 41’i bulut bilişim hizmetlerine yüksek düzeyde bağımlı bulunuyor.

Bu hizmetler pazarının yaklaşık yüzde 70’i ABD merkezli şirketlerin kontrolünde.

Avrupa işletmelerinin dijital hizmetlerde Amerikan teknoloji sağlayıcılarına bağımlılığı, kıtanın ekonomik ve teknolojik özerklik hedefleri açısından önemli bir sorun olarak değerlendiriliyor.

Eski Avrupa Merkez Bankası Başkanı Mario Draghi’nin 2024 yılında hazırladığı rekabetçilik raporu da teknoloji sektöründeki farklılaşmaya dikkat çekmişti.

Rapora göre teknoloji sektörü dışarıda bırakıldığında Avrupa Birliği ile ABD’nin son 20 yıldaki verimlilik artışı benzer seviyelerde gerçekleşti. İki ekonomi arasındaki farkta teknoloji sektörünün performansı belirleyici oldu.

ABD teknoloji şirketlerinin Avrupa siyasetindeki etkisi tartışılıyor

Avrupa’da dijital platformların siyasi tartışmalar üzerindeki etkisi de transatlantik ilişkilerin gündemindeki konular arasında bulunuyor.

Elon Musk gibi Amerikan teknoloji şirketi yöneticilerinin Avrupa siyasetine yönelik açıklamaları, sosyal medya platformlarının siyasi iletişimdeki rolünü yeniden tartışmaya açtı.

ABD yönetiminin bazı Avrupa ülkelerindeki siyasi hareketlere yönelik tutumu da bu değerlendirmelerin bir parçasını oluşturuyor.

Macaristan, Romanya ve Almanya’daki siyasi gelişmeler kapsamında Amerikan yetkililerin açıklamaları, Avrupa’nın iç siyasi süreçlerinde dış aktörlerin etkisine ilişkin tartışmalarda öne çıkıyor.

Avrupa Çin ile ticaret anlaşması yaparken ABD bağımlılığını tartışıyor

Avrupa Birliği, Çin ile otomotiv ticaretindeki anlaşmazlıkları azaltmak amacıyla yeni bir uzlaşıya vardı.

Pekin ile yürütülen görüşmeler, Avrupa otomotiv sanayisinin ithalat baskısı karşısındaki rekabet koşullarını iyileştirmeyi amaçlıyor.

Bununla birlikte Avrupa ülkeleri, Rusya ve Çin kaynaklı ekonomik ve güvenlik risklerine karşı tedbirlerini genişletirken ABD’ye yönelik bağımlılıklarını azaltma hedefini de gündemde tutuyor.

Savunma üretimi, enerji tedariki ve dijital altyapı yatırımları, Avrupa’nın stratejik özerklik arayışında öncelikli alanlar arasında yer alıyor.