AB göç politikasını sertleştiriyor: Yeni geri dönüş sistemi devreye giriyor

Avrupa Birliği, kalma hakkı bulunmayan kişilerin geri gönderilmesini hızlandıracak yeni kuralları kabul etti. Düzenleme, daha uzun gözaltı süreleri ve AB dışındaki geri dönüş merkezlerini de kapsıyor.

Yeni sistem yalnızca idari süreci değiştirmiyor. Aynı zamanda geri dönüş kararlarına uymayan kişiler için yaptırım seçeneklerini genişletiyor.

Geri dönüş kararına uymayanlara yaptırım gelecek

Yeni düzenleme, AB’de yasal kalma hakkı bulunmayan kişilere ülkeden ayrılma ve yetkililerle iş birliği yükümlülüğü getiriyor. Bu yükümlülüğe uyulmaması halinde sosyal yardımlar azaltılabilecek veya gönüllü dönüş teşvikleri kaldırılabilecek.

Üye ülkelerin ulusal mevzuatına bağlı olarak para cezası ve cezai yaptırımlar da uygulanabilecek. Düzenleme, tüm işlemlerin temel haklara uygun yürütülmesini şart koşuyor.

Yeni kurallar, geri dönüş kararlarının uygulanmasını yalnızca idari bir süreç olmaktan çıkararak yaptırımlarla destekliyor.

Avrupa geri dönüş emri geliyor

Sistem kapsamında ortak bir “Avrupa Geri Dönüş Emri” oluşturulacak. Üye ülkeler, verdikleri geri dönüş kararlarının temel bilgilerini bu form üzerinden paylaşacak.

Başka bir AB ülkesinin verdiği kararın tanınması şimdilik zorunlu olmayacak. Ancak uygulama üç yıl sonra yeniden değerlendirilecek. Avrupa Komisyonu daha sonra karşılıklı tanımayı zorunlu hale getirecek yeni bir teklif sunabilecek.

Güvenlik riski taşıyanlar 24 aydan uzun tutulabilecek

Yeni çerçevede güvenlik riski oluşturduğu değerlendirilen kişiler için daha farklı kurallar uygulanabilecek. Üye ülkeler gerekli ve orantılı durumlarda süresiz giriş yasağı koyabilecek.

Ayrıca bu kişiler için gözaltı süresi 24 ayı aşabilecek. Böylece güvenlik gerekçeli dosyalar normal geri dönüş prosedürlerinden ayrılmış olacak.

AB dışında geri dönüş merkezleri kurulabilecek

Düzenlemenin en dikkat çeken başlıklarından biri üçüncü ülkelerde geri dönüş merkezlerinin oluşturulması oldu. Üye devletler, hakkında geri dönüş kararı bulunan kişileri AB dışındaki bu merkezlere gönderebilecek.

Ancak bunun için ilgili üçüncü ülkeyle anlaşma yapılması gerekiyor. Ülkenin uluslararası insan hakları standartlarına ve geri göndermeme ilkesine uyması da zorunlu olacak. Refakatsiz çocuklar bu uygulamanın dışında tutulacak.

Refakatsiz çocuklar, AB dışındaki geri dönüş merkezlerine gönderilemeyecek.

AB’de geri dönüş oranı yüzde 28’de kaldı

Yeni düzenlemenin arkasında geri dönüş kararlarıyla fiili dönüşler arasındaki fark bulunuyor. 2025 yılında AB ülkeleri 491 bin 950 üçüncü ülke vatandaşına ayrılma kararı verdi.

Aynı yıl 135 bin 460 kişi üçüncü ülkelere fiilen geri gönderildi. Geri dönüş oranı ise yüzde 28 seviyesine yükselerek son 10 yılın en yüksek düzeyine çıktı.

2026’nın ikinci çeyreğinde de 110 bin 335 kişiye ayrılma kararı verildi. Bu dönemde 36 bin 825 kişi üçüncü ülkelere geri gönderildi.

Kuralların bir bölümü hemen uygulanacak

Yeni düzenleme AB Resmi Gazetesi’nde yayımlandıktan sonraki gün yürürlüğe girecek. Geri dönüş merkezlerine ilişkin bazı hükümler doğrudan uygulanabilecek.

Hazırlık gerektiren diğer maddeler için ise bir yıllık geçiş süresi bulunuyor. Böylece yeni geri dönüş sistemi aşamalı şekilde uygulanacak.