Çin Ulusal İstatistik Bürosu tarafından 9 Kasım Pazartesi günü açıklanan veriler, sanayi sektöründeki maliyet artışları ile iç piyasadaki fiyat hareketlerinin farklı yönlerde ilerlediğini ortaya koydu. Orta Doğu'daki çatışmaların enerji fiyatlarına etkisi ve yapay zekâ yatırımlarının ham madde talebini artırması, üretim maliyetlerinde belirleyici oldu.
Çin'de üretici fiyatları beklentileri aştı
Çin'de üretici fiyat endeksi (ÜFE), ekim ayında yıllık bazda yüzde 5,7 yükseldi. Eylül ayında yüzde 5 olarak kaydedilen artış, böylece son 4 yılı aşkın dönemin en yüksek seviyesine çıktı.
Ekonomistlerin yüzde 5,3 düzeyindeki medyan tahminini aşan veri, üretim sektöründeki fiyat baskısının güçlendiğini gösterdi. Açıklanan oran, ekonomistlerin tahminlerinin biri dışında tamamından yüksek gerçekleşti.
Üretici fiyatlarındaki yüzde 5,7'lik yıllık artış, Haziran 2022'den bu yana kaydedilen en güçlü yükseliş oldu.
Tüketici enflasyonu beklentilerin altında kaldı
Üretim maliyetlerindeki yükselişe karşılık tüketici fiyatlarında daha sınırlı bir artış görüldü. Çin'de tüketici fiyat endeksi (TÜFE), ekim ayında yıllık bazda yüzde 0,7 yükseldi. Eylül ayında yüzde 0,9 olan enflasyon, piyasa beklentilerinin de altında kaldı.
Gıda ve enerji gibi fiyatları hızlı değişebilen kalemlerin hariç tutulduğu çekirdek enflasyon ise yüzde 0,8'e geriledi. Böylece çekirdek göstergede yılın en düşük seviyesine yeniden ulaşıldı.
Veriler, fabrikaların karşılaştığı maliyet artışlarının tüketici fiyatlarına aynı ölçüde yansımadığını ortaya koydu.
Enerji ve madencilik sektörleri fiyatları yukarı taşıdı
Üretici fiyatlarındaki artışta enerji ve ham madde sektörleri öne çıktı. Kömür madenciliği, petrol ve doğal gaz çıkarımı ile yakıt işleme faaliyetlerinin de aralarında bulunduğu 9 sektör, üretici enflasyonundaki yıllık artışa toplamda 6 puanın üzerinde katkı sağladı.
Ulusal İstatistik Bürosu yetkilisi Dong Lijuan, fiyat artışlarında özellikle üretim zincirinin ilk aşamalarında faaliyet gösteren sektörlerin etkili olduğunu bildirdi.
Petrol ve diğer enerji ürünlerindeki maliyet yükselişi, sanayi işletmelerinin üretim giderlerini artıran başlıca unsurlar arasında yer aldı.
Orta Doğu'daki gelişmeler petrol maliyetlerini artırdı
Orta Doğu'da devam eden çatışmalar, küresel enerji piyasalarında fiyatların yüksek seyretmesine neden oldu. İran çevresindeki gerilimi azaltmaya yönelik diplomatik girişimlerden sonuç alınamaması, petrol piyasalarındaki belirsizliği sürdürdü.
Dünyanın en önemli enerji geçiş noktalarından Hürmüz Boğazı'nda petrol sevkiyatlarının yeniden artmasına rağmen Brent petrolün fiyatı ekim ayında son 6 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Enerji maliyetlerindeki bu hareket, Çin'deki petrol ve doğal gaz üretimi ile yakıt işleme sektörlerinde fiyat artışlarını destekledi.
Yapay zekâ yatırımları ham madde talebini güçlendirdi
Küresel ölçekte yapay zekâ teknolojilerine ayrılan trilyonlarca dolarlık yatırımlar da sanayi ürünleri ve ham madde fiyatları üzerinde etkili oldu.
Veri merkezlerinin kurulması ve mevcut altyapının genişletilmesi, yapay zekâyla bağlantılı donanımlara ve bazı metallere yönelik talebi artırdı.
Enerji ve teknoloji sektörlerinden kaynaklanan maliyet artışları, Çinli üreticilerin satın aldığı girdilerin fiyatlarına da yansıdı. Ancak şirketlerin bu artışları müşterilerine aktarma imkânı, iç talepteki zayıflık nedeniyle sınırlı kaldı.
Sanayide fiyat artışları sektörlere eşit dağılmadı
Çin sanayisindeki fiyat hareketleri, sektörler arasında önemli farklılıklar gösterdi. Ulusal İstatistik Bürosunun izlediği 30 temel sektörün yalnızca 15'inde üretici fiyatları yükseldi. Diğer 15 sektörde ise fiyat düşüşleri kaydedildi.
Enerji ve teknolojiyle bağlantılı alanlarda maliyetler artarken sanayinin diğer bölümlerinde fiyat baskısının daha sınırlı kaldığı görüldü.
Bu ayrışma, üretici enflasyonundaki genel yükselişin bütün sanayi kollarında aynı şekilde gerçekleşmediğini gösterdi.
Çin ekonomisinde iç talep zayıf seyrediyor
Çin ekonomisi yılın üçüncü çeyreğinde sınırlı bir toparlanma göstererek büyüme hızını Pekin yönetiminin hedeflediği aralığa yeniden taşıdı.
Bununla birlikte hane halkının harcamalarda temkinli davranması ve özel sektör güveninin düşük seyretmesi, iç talebi sınırlandırmaya devam etti.
Konut fiyatlarında uzun süredir devam eden gerileme de tüketim ve yatırım kararlarını etkileyen unsurlar arasında yer aldı.
İç piyasadaki zayıf talep, üreticilerin artan maliyetlerini satış fiyatlarına yansıtmasını zorlaştırdı.
Gıda fiyatları tüketici enflasyonunu aşağı çekti
Ekim ayında benzin fiyatlarındaki yükseliş tüketici enflasyonunu desteklerken bazı temel ürün gruplarında fiyat artışları yavaşladı.
Tüketim malları, altın takılar ve hizmet sektöründe fiyatların artış hızı geriledi. Taze sebze, domuz eti ve meyve fiyatlarındaki düşüşlerin derinleşmesi ise tüketici enflasyonunu aşağı yönlü etkiledi.
Dong Lijuan'ın açıkladığı verilere göre söz konusu gıda ürünlerindeki fiyat hareketleri, yıllık tüketici enflasyonunu 0,54 puan düşürdü.
Üreticilerin girdi maliyetleri yüzde 7,9 arttı
Çin'de sanayi üreticilerinin satın aldığı ürünlerin fiyatları ekim ayında yıllık bazda yüzde 7,9 yükseldi. Bu oran da Haziran 2022'den bu yana görülen en yüksek artış olarak kaydedildi.
Artışta özellikle yakıt ve demir dışı metallerin fiyatları etkili oldu. Üreticilerin satın alma maliyetleri ile sattıkları ürünlerin fiyatları arasındaki artış farkı, son 4 ayın en yüksek düzeyine ulaştı.
Üreticilerin girdi fiyatları yüzde 7,9 artarken fabrika çıkış fiyatlarındaki yükselişin yüzde 5,7'de kalması, maliyetlerin satış fiyatlarından daha hızlı arttığını ortaya koydu.
Tüketim mallarında fiyat düşüşü 3 yılı aştı
Genel üretici enflasyonundaki yükselişe rağmen tüketim malları üreten şirketlerin fabrika çıkış fiyatlarında düşüş devam etti.
Üç yılı aşkın süredir devam eden bu eğilim, son aylarda bir miktar yavaşlasa da sona ermedi.
Çinli üreticiler arasındaki yoğun rekabet ve tüketici harcamalarının zayıf kalması, şirketlerin maliyet artışlarını nihai ürün fiyatlarına aktarmasını sınırlandırdı.
Böylece enerji ve ham madde kaynaklı maliyet baskıları ile tüketim mallarındaki fiyat düşüşleri aynı dönemde devam etti.
Ekonomistlerden 2027 için düşük enflasyon beklentisi
Ekonomistler, dış kaynaklı maliyet baskılarının gelecek aylarda da etkisini sürdürebileceğini ancak 2027 yılında zayıflamasının beklendiğini belirtti.
Capital Economics Çin ekonomisti Nguyen Hoang Nam, enerji ve diğer dış maliyet şoklarının önümüzdeki aylarda devam edeceğini, gelecek yıl ise etkisinin azalacağını öngördü.
Nam, üretici fiyatlarının 2027'de yeniden yıllık bazda düşüşe geçmesini beklediklerini bildirdi. Aynı dönemde tüketici enflasyonunun yıllık ortalama yüzde 0,4 seviyesinde gerçekleşeceği tahmin edildi.
