Küresel enerji piyasalarında Orta Doğu'daki çatışmalar, Hürmüz Boğazı'ndaki sevkiyat sorunları ve petrol arzına ilişkin gelişmeler yakından takip ediliyor. Bölgedeki diplomatik temaslar sürerken üretim ve tüketim arasındaki dengesizlik de fiyatlamalarda etkili oluyor. Geçen hafta sert kayıplar yaşayan petrol piyasasında yeni haftanın ilk işlemlerinde satışlar öne çıktı.
Brent petrol ve ABD ham petrolünde düşüş
Uluslararası piyasalarda Brent petrolün varil fiyatı, 9 Kasım Pazartesi günü Türkiye saatiyle 04.38 itibarıyla 84 sent gerileyerek 97,48 dolara indi. Günlük düşüş oranı yüzde 0,85 olarak kaydedildi.
ABD Batı Teksas türü (WTI) ham petrolün varil fiyatı ise 32 sentlik kayıpla 90,51 dolara düştü. WTI petrolündeki gerileme yüzde 0,35 oldu.
Brent petrol, geçen hafta yüzde 17 değer kaybederek COVID-19 salgınının başlangıcından bu yana en sert haftalık düşüşünü yaşadı.
1988 yılına kadar uzanan piyasa verilerine göre söz konusu gerileme, mutlak fiyat değişimi bakımından da kayıtlardaki en büyük haftalık kayıp oldu. Yeni haftadaki düşüşle birlikte cuma günü kapanışta kaydedilen sınırlı yükseliş geri verildi.
Trump'tan İran'a yeni saldırı açıklaması
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile devam eden çatışmaların sona erdirilmesine yönelik görüşmelerde ilerleme sağlandığını belirtti. Trump, yeni askeri operasyonlara ihtiyaç duyulması ihtimalinin son derece düşük olduğunu söyledi.
CNN'e telefonla verdiği röportajda İran ile güçlü bir anlaşmaya varılmasının önemine işaret eden Trump, yeni saldırı düzenlenmesinin böyle bir anlaşmanın yapılıp yapılmamasına bağlı olduğunu ifade etti.
ABD ve İran'ın Hürmüz Boğazı'nda veya yakınlarında gemilere yönelik saldırılar yaşandığını bildirmesine rağmen Trump'ın açıklamaları, yeni bir geniş çaplı askeri operasyon ihtimaline ilişkin değerlendirmeleri etkiledi.
ABD Başkanı, geçen hafta gerçekleştirilen ara seçimlerin ardından İran'a yeniden saldırı düzenlenebileceği yönünde mesajlar vermişti. Ancak bölgede geniş çaplı yeni bir Amerikan askeri operasyonunun başladığına ilişkin bir gelişme bildirilmedi.
İran yönetimi ise olası saldırılara karşılık olarak ABD ve İsrail'e ait hedefleri vuracağını duyurmuştu.
Petrol piyasasında İran belirsizliği sürüyor
KCM Trade Baş Analisti Tim Waterer, Trump'ın son açıklamalarını önceki söylemlerine kıyasla daha ölçülü olarak değerlendirdi.
Waterer, piyasa katılımcılarının ABD'deki ara seçimlerin ardından Trump yönetiminin İran politikasında kalıcı bir değişiklik olup olmadığını anlamaya çalıştığını belirtti.
Analist, mevcut açıklamaların Washington yönetiminin çatışmaya yaklaşımında uzun vadeli bir değişime mi işaret ettiğinin, yoksa geçici bir söylem farklılığından mı kaynaklandığının henüz netleşmediğini ifade etti.
Küresel petrol arzında fazlalık büyüyor
Petrol piyasasında fiyatları etkileyen bir diğer gelişme ise küresel arzın tüketimin üzerine çıkması oldu.
JPMorgan tarafından cuma günü yayımlanan değerlendirmede, Orta Doğu'dan petrol akışının yeniden toparlanması, diğer üretici ülkelerde üretimin artması ve talebin zayıf seyretmesi nedeniyle piyasada arz fazlasının genişlediği belirtildi.
Bankanın hesaplamalarına göre küresel petrol piyasasında eylül ayında günlük 1,1 milyon varil olan arz fazlası, ekim ayında günlük 1,4 milyon varile yükseldi.
Küresel petrol arzındaki fazlalık, eylülden ekime günlük 300 bin varil artarken üretimin tüketimi aşması fiyatlar üzerindeki baskıyı artırdı.
Yüksek petrol fiyatlarının tüketimi sınırlaması da küresel arz ve talep dengesini etkileyen unsurlar arasında gösterildi.
Irak ile ABD arasında Hürmüz Boğazı anlaşması
Orta Doğu'daki enerji sevkiyatlarına ilişkin önemli bir gelişme Irak'tan geldi.
Irak Dışişleri Bakanı Fuad Hüseyin, ülkesinin petrol ihracatını Hürmüz Boğazı üzerinden sürdürebilmesi amacıyla ABD ile mutabakata varıldığını açıkladı.
Hüseyin, Al Jazeera'ye verdiği röportajda Irak petrolünün Umman yakınlarındaki bir deniz güzergâhını kullanarak boğazdan geçiş yapabilmesi konusunda Washington yönetimiyle anlaşmaya ulaşıldığını belirtti.
Iraklı Bakan, İran ile yaşanan savaş ve petrol ihracatındaki aksaklıklar nedeniyle ülkesinin uğradığı ekonomik kaybın 60 milyar dolara ulaştığını bildirdi.
Söz konusu mutabakat, Hürmüz Boğazı'ndaki enerji taşımacılığına ilişkin gelişmelerin takip edildiği bir dönemde açıklandı.
Suudi Arabistan'da Aramco ofislerine saldırı
Bölgedeki güvenlik sorunları devam ederken Suudi Arabistan'ın başkenti Riyad'da petrol sektörünü ilgilendiren bir saldırı meydana geldi.
Husiler, pazar günü Saudi Aramco'nun Riyad'daki ofislerine düzenlenen saldırının sorumluluğunu üstlendi.
Saldırının ardından binanın camlarında hasar oluştuğu bildirildi. Olayda herhangi bir can kaybı veya yaralanma rapor edilmedi.
