Küresel mal ticareti 13,7 trilyon dolara yükseldi
Küresel mal ticareti, 2026’nın ilk yarısında güçlü artış kaydetti. Ancak büyümenin önemli bölümü yükselen fiyatlardan kaynaklandı. Enerji, taşıma ve lojistik maliyetleri ticaret değerini yukarı taşıdı. Buna rağmen ülkeler ve sektörler arasında farklı sonuçlar görüldü. Küresel mal ticareti yüzde 12,5 büyüyerek 13,7 trilyon dolara ulaştı.
Küresel ticarette 2 trilyon dolarlık artış
UNCTAD verilerine göre hizmet ticareti de yüzde 10,5 büyüdü. Böylece toplam ticaret değerine yaklaşık 2 trilyon dolar eklendi.
Küresel ticaret, yıl sonunda yeni bir rekora ulaşma yolunda ilerliyor. Ancak büyümenin tamamı gerçek talep artışını göstermiyor.
Nitekim küresel ticaret fiyatlarının 12 aylık ortalama artışı yüzde 3,4 oldu. Enerji ve lojistik maliyetleri bu yükselişte etkili oldu.
UNCTAD raporu, ticaret değerindeki artışın fiyatlardan da beslendiğini gösterdi.
Hürmüz Boğazı ticaret maliyetlerini artırdı
Hürmüz Boğazı’ndaki taşımacılık sorunları enerji arzını etkiledi. Bunun sonucunda petrol ve doğal gaz fiyatları yükseldi.
Ayrıca uluslararası taşımacılık maliyetleri arttı. Ardından üretim ve lojistik giderlerinde yeni baskılar oluştu.
Dolayısıyla ticaret değerindeki yükseliş, yalnızca daha fazla ürün satıldığı anlamına gelmiyor.
Teknoloji ürünleri küresel ticarete yön verdi
Yapay zekâ ve elektrikli araç ürünleri güçlü büyüme kaydetti. Özellikle kritik minerallerdeki ticaret yüzde 38 arttı.
Bunun yanında yarı iletken ticareti yüzde 25 büyüdü. Batarya ticaretindeki artış ise yüzde 15 oldu.
Bilgi ve iletişim teknolojileri ürünleri yüzde 14 yükseldi. Ayrıca elektrikli otomobil ticareti yüzde 11 genişledi.
Buna karşılık güneş enerjisi ürünlerinde yüzde 7 düşüş kaydedildi. Rüzgâr enerjisi ürünleri ise yüzde 8 geriledi.
Doğu Asya küresel ticarette öne çıktı
Doğu Asya ekonomileri ilk çeyrekte küresel ortalamayı geçti. Böylece gelişmekte olan ülkelerin toplam performansı güçlendi.
Ancak Doğu Asya çıkarıldığında farklı bir görünüm oluştu. Gelişmekte olan ekonomilerin mal ticareti daraldı.
Bu gerilemede Orta Doğu ve Güney Asya etkili oldu. Bölgelerde hem ithalat hem ihracat zayıfladı.
Ayrıca siyasi olarak yakın ülkeler arasındaki ticaret artışı durakladı. Buna karşılık yakın coğrafyadan tedarik eğilimi yeniden hızlandı.
Türkiye’nin ihracatı küresel büyümenin gerisinde kaldı
Türkiye’nin ihracatı ilk yarıda yüzde 3,6 arttı. Ocak-temmuz dönemindeki yükseliş ise yüzde 3,4 oldu.
Böylece yedi aylık ihracat 161,6 milyar dolara ulaştı. Ayrıca temmuzda 25,6 milyar dolarlık rekor kırıldı.
Son 12 aylık ihracat ise 278,6 milyar dolara yaklaştı. Ancak artış, küresel ticaretteki yüzde 12,5’lik büyümenin altında kaldı.
Türkiye’nin dünya ticaretinden aldığı pay son verilerle yüzde 1’in altına geriledi.
TİM Başkanı Gültepe fiyat rekabetine dikkat çekti
TİM Başkanı Mustafa Gültepe, küresel büyümenin doğru okunması gerektiğini belirtti. Çünkü artışın önemli bölümü fiyat yükselişinden geldi.
Gültepe’ye göre esas gösterge gerçek talep ve ticaret hacmi olacak. Ayrıca Türkiye’nin ihracat artışında parite etkisi bulunuyor.
Türkiye’nin üretim kapasitesi ve lojistik altyapısı daha güçlü artışlara imkân sağlıyor. Ancak bunun için fiyat rekabetinin yeniden kazanılması gerekiyor.
Yakın coğrafyadan tedarik Türkiye’ye fırsat sunuyor
Küresel şirketler daha kısa ve güvenli tedarik ağlarına yöneliyor. Ayrıca gerektiğinde hızlı müdahale edilebilen ülkeleri tercih ediyor.
Türkiye, Avrupa’ya yakınlığıyla bu süreçte öne çıkıyor. Üretim çeşitliliği ve hızlı teslimat da avantaj sağlıyor.
Ancak yüksek enflasyon ve finansman maliyetleri rekabet gücünü sınırlıyor. Bu nedenle coğrafi avantajın uygun maliyetlerle desteklenmesi gerekiyor.
Yüksek teknolojili ihracatın payı yüzde 3,5’te kaldı
Küresel ticaretin ağırlığı teknoloji yoğun ürünlere kayıyor. Türkiye’nin yüksek teknolojili ihracat payı ise yüzde 3,5 seviyesinde bulunuyor.
Bu nedenle tekstil, otomotiv, makine ve kimyada katma değerli üretim önem taşıyor. Aynı durum hazır giyim ve mobilya için de geçerli.
Gültepe, üretim ve ihracatı destekleyen politikalara ihtiyaç bulunduğunu belirtti. Ayrıca maliyetlerin rakip ülkelerle rekabet edebilir seviyede tutulmasını istedi.
