Adalet Bakanlığının 2027 yılı bütçesi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonunda görüşüldü. Komisyonda sunum yapan Adalet Bakanı Akın Gürlek, yargı reformları, mahkemelerin iş yükü, devam eden soruşturmalar ve adalet hizmetlerinin dijitalleşmesine ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Gürlek, 13. Yargı Paketi hazırlıklarından arabuluculuk uygulamalarına kadar birçok başlıkta yeni veriler paylaştı.
Adalet Bakanı Gürlek'ten hukuk devleti ve yargı bağımsızlığı açıklaması
Adalet Bakanı Akın Gürlek, 2027 yılı bütçe görüşmelerinde yargı hizmetlerinin geliştirilmesi için ayrılan kaynakların etkin kullanılmasını hedeflediklerini belirtti.
Adalet hizmetlerine duyulan güvenin artırılmasının temel öncelikleri arasında bulunduğunu ifade eden Gürlek, vatandaşların kimliği, düşüncesi veya görevine bakılmaksızın hukuk güvencelerinden eşit şekilde yararlanması gerektiğini söyledi..
Hiçbir kişinin hukukun üzerinde değerlendirilemeyeceğini vurgulayan Gürlek, yargı bağımsızlığının korunmasının hukuk devletinin temel şartlarından biri olduğunu dile getirdi.
Devletin bütünlüğü, kamu düzeni ve ulusal güvenliğin anayasal ve yasal sınırlar içinde korunmasının da kurumların sorumlulukları arasında yer aldığını kaydetti.
Yargı reformunda 2025-2029 dönemi hedefleri
Gürlek, son 24 yılda adalet sisteminin mevzuat, insan kaynağı ve fiziki altyapısında değişiklikler gerçekleştirildiğini belirtti.
Anayasal ve yasal reformlarla yargının bağımsızlığını ve tarafsızlığını güçlendirmeye yönelik çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti.
Geçmişte devlet kurumları üzerinde etkili olan antidemokratik yapılanmaların tasfiyesine yönelik adımlar atıldığını söyleyen Gürlek, FETÖ'nün yargı sistemindeki faaliyetlerinin neden olduğu sorunların giderilmesi için düzenlemeler yapıldığını kaydetti.
2025-2029 dönemini kapsayan Türkiye Yüzyılı Yargı Reformu Stratejisi'nin yeni çalışmalar için yol haritası oluşturduğunu bildirdi.
Bu kapsamda dava ve soruşturma süreçlerindeki gecikmelerin azaltılması, mahkemelerde uzmanlaşmanın artırılması ve teknolojik altyapının geliştirilmesi hedefleniyor.
13. Yargı Paketi'nde hangi konular öne çıkıyor?
Adalet Bakanı Gürlek, hazırlıkları devam eden 13. Yargı Paketi'nin önceliklerine ilişkin bilgi verdi.
Yeni düzenlemelerde yargılamaların daha kısa sürede tamamlanması, ceza adalet sisteminin etkinliğinin artırılması ve bilişim suçlarıyla mücadelenin güçlendirilmesi üzerinde durulduğunu belirtti.
Yargı Hizmetlerinin Etkinliği Bürolarının oluşturulduğunu ve Alo Adalet 135 Hattı'nın hizmete alındığını hatırlatan Gürlek, yeni suç örgütleriyle mücadele için Bakanlık teşkilatının da güçlendirildiğini söyledi.
Amaçlarının vatandaşların makul sürede ve adil yargılanmasını sağlayacak koşulları geliştirmek olduğunu ifade etti.
Türkiye'de bir yılda 12 milyon yargı dosyası karara bağlandı
Yargı sisteminin iş yüküne ilişkin verileri paylaşan Gürlek, mahkemelere gelen dosya sayısının yüksek seviyelerde bulunduğunu belirtti.
Gürlek, 2026 yılı içerisinde Türkiye genelinde yaklaşık 12 milyon yargı dosyasının karara bağlandığını açıkladı.
Artan iş yükünü karşılamak amacıyla 2002 yılından bu yana hâkim, savcı, adalet personeli ve mahkeme sayılarının artırıldığını ifade etti.
Bununla birlikte yargılamaların daha hızlı sonuçlandırılması için yeni düzenlemeler üzerinde çalışıldığını bildirdi.
Türkiye ve Avrupa'da dava süreleri karşılaştırıldı
Gürlek, Avrupa Konseyi Adaletin Etkinliği Komisyonunun (CEPEJ) karşılaştırmalı verilerini paylaşarak Türkiye ile bazı Avrupa ülkelerindeki ortalama yargılama sürelerini değerlendirdi.
İdari yargıda ilk derece mahkemelerinde ortalama dava süresinin Türkiye'de 171 gün olduğunu belirtti. Aynı sürenin Fransa'da 314, Almanya'da 408 ve İtalya'da 574 gün olarak kaydedildiğini aktardı.
İdari istinaf mahkemelerinde ise Türkiye'deki ortalama sürenin 111 gün olduğunu, İspanya'da 325, Fransa'da 329 ve Almanya'da 460 güne ulaştığını söyledi.
Çekişmeli hukuk davalarında ilk derece yargılama süreleri Türkiye'de 243, Fransa'da 333, İspanya'da 359 ve İtalya'da 540 gün olarak açıklandı.
Bu davaların istinaf aşamasında ortalama süre Türkiye'de 371 gün olurken İspanya'da 343, Almanya'da 391, Fransa'da 489 ve İtalya'da 753 gün olarak kaydedildi.
Ceza mahkemelerinde ise Türkiye'deki ortalama yargılama süresi 248 gün olarak belirtildi. İspanya'da 203, İtalya'da 355 gün olan bu süre, istinaf aşamasında Türkiye'de 245, Hollanda'da 295, Fransa'da 366 ve İtalya'da 750 gün olarak açıklandı.
Gürlek, bazı yargılama türlerinde Türkiye'deki sürelerin karşılaştırılan ülkelerden daha kısa olduğunu ancak mevcut sonuçları yeterli görmediklerini ifade etti.
Faili meçhul suçlar için yeni birim kuruldu
Adalet Bakanı Gürlek, suçla mücadelede uzmanlaşmayı artırmak amacıyla Bakanlık bünyesinde yeni daire başkanlıkları oluşturulduğunu açıkladı.
Bu kapsamda Adli Emanet, Doğal Afet ve Kazalar, Faili Meçhul Suçları Araştırma, Kamu Düzeni, Dijital Ortam Güvenliği ve Dezenformasyonla Mücadele, Örgütlü, Narkotik ve Ekonomik Suçlar, Terör Suçları ile Terörizmin Finansmanı ve Aklama Suçları alanlarında birimler kuruldu.
Ayrıca bütün il Cumhuriyet başsavcılıklarında ayrı Terör Suçları Soruşturma Büroları oluşturulmasına karar verildi.
Sulh ceza hâkimliklerinde de uzmanlaşmaya yönelik çalışmalar yapıldığını belirten Gürlek, geçmişte çözülemeyen cinayet ve şüpheli ölüm dosyalarının yeni deliller ve kriminal teknolojiler kullanılarak yeniden incelenmesinin destekleneceğini söyledi.
Fon soruşturmasında 464 şüpheli bulunuyor
Gürlek, İstanbul Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından sermaye piyasalarındaki işlemlere yönelik yürütülen fon soruşturmasının son durumuna ilişkin rakamları paylaştı.
Bakanın 9 Kasım 2026 tarihli açıklamasına göre soruşturmada 464 şüpheli bulunurken 120 kişi tutuklu, 262 kişi ise adli kontrol altında bulunuyor.
Ayrıca firari durumdaki 40 şüpheli hakkında yakalama kararı çıkarıldığını belirtti.
Soruşturmanın, vatandaşların tasarruflarını ve sermaye piyasalarındaki güven ortamını korumaya yönelik çalışmalar kapsamında sürdürüldüğünü ifade etti.
Fon soruşturmasında 502 kişi ve şirketin mal varlığına tedbir
Bakan Gürlek, soruşturma kapsamında para hareketleri, mali ilişkiler ve mal varlığı devirlerinin incelendiğini söyledi.
Cumhuriyet başsavcılıklarına ulaşan ihbarlar, şikâyetler ve ilgili kamu kurumlarının bildirimleri doğrultusunda delillerin değerlendirildiğini kaydetti.
Soruşturmada 386 gerçek kişi ile 116 tüzel kişinin mal varlıklarına tedbir uygulandığını açıkladı.
Bu kişilere ve şirketlere ait banka hesaplarına da bloke konulduğunu bildirdi.
Mal varlıklarının elden çıkarılmasını, başka kişilere devredilmesini veya gizlenmesini engellemeye yönelik hukuki tedbirler alındığını ifade etti.
Suçtan kaynaklandığı değerlendirilen kazançların takip edildiğini, yurt dışına aktarılan varlıkların geri getirilmesi için de yasal süreçlerin işletildiğini söyledi.
Fon soruşturmasında 31,5 milyar liralık gönüllü iade
Gürlek, soruşturma sürecinde TMSF bünyesinde oluşturulan gönüllü iade mekanizmasına ilişkin verileri açıkladı.
9 Kasım itibarıyla para, taşınmaz ve hisse senedi niteliğindeki yaklaşık 31,5 milyar liralık varlığın gönüllü iade kapsamında geri verildiğini bildirdi.
Tasfiyesi tamamlanan yatırım fonlarında hak sahiplerine ödeme yapıldığını belirten Gürlek, diğer fonlarda da tasfiye işlemleri ilerledikçe ödemelerin sürdürülmesine yönelik çalışmaların devam ettiğini söyledi.
Gönüllü olarak varlık iadesinde bulunulmasının, ilgili kişilerin hukuki sorumluluklarının kendiliğinden sona ermesi anlamına gelmediğini vurguladı.
İade edilen değerlerin kaynağı, miktarı ve gerçek hak sahiplerine ulaştırılmasına yönelik incelemelerin devam ettiğini ifade etti.
Fon soruşturmalarında yatırımcı hakları korunacak
Gürlek, finans piyasalarında hukuka uygun faaliyet gösteren kurumların ve meşru kazanç elde eden yatırımcıların soruşturma kapsamındaki iddialardan ayrı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
İyi niyetli yatırımcıların haklarının korunmasının öncelikleri arasında bulunduğunu söyleyen Gürlek, piyasaların güvenilirliğini güçlendirmeyi amaçladıklarını ifade etti.
Soruşturmaların masumiyet karinesi ve hukuki güvenceler çerçevesinde yürütüleceğini belirtti.
Vatandaşlardan süreci ilgili kurumların resmî açıklamaları üzerinden takip etmelerini isteyen Gürlek, gelişmeler hakkında bilgilendirme yapılmaya devam edileceğini bildirdi.
Arabuluculukta 6,2 milyon dosyada anlaşma sağlandı
Adalet Bakanı Gürlek, alternatif uyuşmazlık çözüm yöntemlerinin yaygınlaştırılmasına ilişkin sonuçları da paylaştı.
Arabuluculuk uygulamasının iş, ticaret ve tüketici uyuşmazlıklarının yanı sıra kira, komşuluk, kat mülkiyeti, ortaklığın giderilmesi ve tarımsal üretim sözleşmelerini de kapsayacak şekilde genişletildiğini hatırlattı.
İhtiyari ve dava şartı arabuluculuk kapsamında 6 milyon 201 bin 547 dosyada tarafların anlaşmaya vardığını bildirdi.
Görüşmeleri devam eden dosyalar hariç tutulduğunda toplam anlaşma oranının yüzde 61 olduğunu açıkladı.
Ceza uzlaştırmasında anlaşma oranı yüzde 83 oldu
Ceza uyuşmazlıklarında uzlaştırma uygulamasına ilişkin verileri de açıklayan Gürlek, 1 Ocak 2017'den bu yana 4 milyon 504 bin 388 dosyanın uzlaştırma kapsamına alındığını söyledi.
Müzakeresi tamamlanan dosyalarda yüzde 83 oranında uzlaşma sağlandığını belirtti.
Ocak 2020'den itibaren seri muhakeme usulüyle 642 bin 632, basit yargılama usulüyle ise 1 milyon 294 bin 772 karar verildiğini bildirdi.
Bu yöntemlerin uyuşmazlıkların daha kısa sürede sonuçlandırılması amacıyla uygulandığını ifade etti.
Türkiye'de adalet sarayı sayısı 406'ya yükseldi
Gürlek, adalet hizmetlerinin fiziki altyapısına ilişkin rakamları da paylaştı.
2002 yılında Türkiye genelinde 78 olan müstakil adalet sarayı sayısının 406'ya çıkarıldığını söyledi.
Son 24 yılda yeni adliye binalarının hizmete alındığını belirten Gürlek, vatandaşların adalet hizmetlerine erişimini kolaylaştırmayı amaçladıklarını ifade etti.
Yargı teşkilatının fiziki kapasitesinin geliştirilmesinin yanı sıra dijital sistemlere yönelik yatırımların da sürdüğünü kaydetti.
UYAP'a yapay zekâ sistemi geliyor: 30 milyon karar taranacak
Adalet Bakanı Gürlek, Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi'nin (UYAP) dijital kapasitesinin genişletildiğini açıkladı.
UYAP'ın 65 farklı kurumla toplam 211 entegrasyonunun bulunduğunu belirtti.
Bu sistem sayesinde mahkemelerin ve savcılıkların ihtiyaç duyduğu bilgi ve belgelere kısa sürede ulaşabildiğini ifade etti.
Bakanlık tarafından yerli imkânlarla geliştirilen UYAP Yapay Zekâ Karar Destek Sistemi'nin de uygulamaya alınmasının planlandığını söyledi.
Yeni sistemin 30 milyondan fazla emsal kararı saniyeler içinde inceleyerek ilgili içtihatları hâkimlerin kullanımına sunmasının hedeflendiğini belirtti.
Böylece hâkim ve savcıların geçmiş kararları araştırmak için ayırdığı sürenin azaltılması amaçlanıyor.
Gürlek, uygulamanın önce pilot olarak başlatılacağını, ardından güvenli şekilde yaygınlaştırılmasının planlandığını bildirdi.
Adli sicil kayıtlarının silinmesine yönelik işlemlerde ise yapay zekâ destekli sistemin kullanılmaya başlandığını açıkladı.
İcra satışları ve dava işlemleri dijital ortamda yürütülüyor
Gürlek, adalet hizmetlerinde elektronik uygulamaların yaygınlaştırıldığını söyledi.
İcra satışlarının dijital ortama taşındığını, vatandaşların ve avukatların elektronik imza kullanarak dava açabildiğini belirtti.
Dosya ve duruşma bilgilerinin uzaktan takip edilebilmesine yönelik uygulamaların da geliştirildiğini ifade etti.
Dijital dönüşüm çalışmalarının adalet hizmetlerini daha hızlı ve erişilebilir hale getirmeyi amaçladığını kaydetti.
Noterlik sayısı 2 bin 584'e çıktı
Adalet Bakanı Gürlek, noterlik hizmetlerine ilişkin verileri de açıkladı.
2002 yılında Türkiye genelinde 1.231 noterlik bulunduğunu hatırlatan Gürlek, bu sayının 2 bin 584'e yükseldiğini söyledi.
Nöbetçi noterlik uygulaması kapsamında bugüne kadar yaklaşık 4 milyon 925 bin 368 işlem gerçekleştirildiğini bildirdi.
Uygulamanın vatandaşların noterlik işlemlerini farklı gün ve saatlerde yapabilmesine imkân sağladığını belirtti.
2026'nın ilk dokuz ayında 294 firari Türkiye'ye getirildi
Gürlek, uluslararası adli iş birliği ve suçluların iadesine ilişkin gelişmeleri değerlendirdi.
Suç örgütlerinin sınır aşan faaliyetlerine karşı İçişleri ve Dışişleri bakanlıklarıyla koordineli çalışmalar yürütüldüğünü ifade etti.
2026 yılının ilk dokuz ayında 294 kişinin Türkiye'ye iadesinin sağlandığını açıkladı.
Yurt dışındaki adalet müşavirlikleri ve ilgili ülkelerin yetkili makamlarıyla yürütülen işlemlerin uluslararası sözleşmeler ve hukuki güvenceler çerçevesinde sürdürüldüğünü belirtti.
Gürlek, adli iş birliği mekanizmalarının geliştirilmesi ve yurt dışındaki firarilerin iadesine yönelik girişimlerin devam edeceğini bildirdi.