Küresel yolcu uçağı pazarında uzun yıllardır devam eden iki büyük üreticinin hâkimiyeti, Çin'in havacılık yatırımlarıyla yeniden gündeme geldi. Dubai merkezli Emirates'in Başkanı Tim Clark, Çinli üreticilerin otomotiv ve diğer sanayi alanlarında elde ettiği ilerlemenin sivil havacılıkta da tekrarlanabileceğini değerlendirdi. Clark, Berlin'de gazetecilere yaptığı açıklamada Çin'in uluslararası uçak pazarına girişinin önündeki engellere ve gelecekteki rekabet koşullarına ilişkin görüşlerini paylaştı.
Emirates Başkanı: Çin uçak üretiminde de başarılı olabilir
Emirates Başkanı Tim Clark, Çin'in elektrikli otomobil üretiminde ve farklı sanayi kollarında gösterdiği gelişimin ticari uçak sektörüne de yansıyabileceğini belirtti.
Dünyanın en büyük uluslararası hava yolu şirketlerinden birinde uzun yıllardır görev yapan Clark, Çinli üreticilerin havacılık alanında başarı elde etmesini zaman meselesi olarak gördüğünü söyledi.
Çin'in özellikle elektrikli araç sektöründe uluslararası rekabeti değiştirdiğini hatırlatan Clark, benzer bir gelişmenin yolcu uçağı üretiminde de yaşanabileceğini ifade etti.
Clark, Çin'in ticari uçak pazarında Airbus ve Boeing'in karşısına güçlü bir rakip olarak çıkabileceğini değerlendirdi.
Boeing ve Airbus küresel uçak pazarına hâkim
Büyük ticari yolcu uçaklarının üretiminde Avrupa merkezli Airbus ve ABD'li Boeing uzun yıllardır sektörün iki ana şirketi konumunda bulunuyor.
Bu pazara yeni bir üreticinin girmesi, yüksek teknoloji gereksinimleri ve sıkı güvenlik düzenlemeleri nedeniyle kolay olmuyor.
Her iki şirketin onlarca yıllık üretim deneyimi ve hava yolu işletmeleriyle kurduğu uzun vadeli ilişkiler de rekabette önemli rol oynuyor.
Hava yolu şirketleri, operasyonel maliyetlerini kontrol altında tutmak için filolarında sınırlı sayıda uçak modeline yer vermeyi tercih edebiliyor.
Benzer uçak tiplerinin kullanılması, pilot ve kabin ekibi eğitimlerinin yanı sıra bakım ve yedek parça süreçlerini de kolaylaştırıyor.
Bu nedenle Çinli üreticilerin uluslararası pazarda yer edinmesi, yalnızca uçak geliştirmelerine değil, hava yollarının mevcut filo yapılarına uyum sağlayabilmelerine de bağlı bulunuyor.
Çinli uçakların önündeki en büyük engel sertifikasyon
Tim Clark'a göre Çin'in küresel ticari havacılık pazarına daha geniş ölçekte katılmasının önündeki temel sorun, uluslararası uçuş güvenliği sertifikalarının henüz alınmamış olması.
Çin'de geliştirilen uçakların ABD Federal Havacılık İdaresi (FAA) ile Avrupa ve Kanada'daki ilgili otoritelerin onay süreçlerinden geçmesi gerekiyor.
Bu sertifikalar, uçakların söz konusu pazarlarda kullanılabilmesi ve hava yolu şirketlerine sunulabilmesi açısından önem taşıyor.
Clark, gerekli uluslararası sertifikaların alınmasının ardından Çinli uçak üreticileri için küresel rekabetin başlayabileceğini söyledi.
Emirates Başkanı, Çin'in bu alandaki potansiyelinin göz ardı edilmemesi gerektiğini vurguladı.
Çin'in Comac C919 modeli sipariş almaya devam ediyor
Çin'in devlet kontrolündeki uçak üreticisi Commercial Aircraft Corporation of China (Comac), C919 modeliyle ticari yolcu uçağı pazarında faaliyet gösteriyor.
Tek koridorlu C919, tasarım özellikleri bakımından Airbus'ın A320 ailesiyle benzerlikler taşıyor. Modelin üretiminde Batılı şirketlerin teknolojilerinden de önemli ölçüde yararlanılıyor.
C919'a Çin iç pazarında ve diğer Asya ülkelerinde yönelik sipariş ilgisi artıyor.
Bununla birlikte uçağın üretim kapasitesi henüz sınırlı seviyede bulunuyor.
Modelin ABD ve Avrupa'da gerekli uçuş sertifikalarına sahip olmaması, bu pazarlardaki ticari kullanım olanaklarını kısıtlıyor.
Clark, Çinli üreticilerin zaman içinde bu engelleri aşarak Batı pazarlarına da girebileceği görüşünü dile getirdi.
Airbus'ın Çin'deki üretim yatırımı yeniden gündemde
Tim Clark, Airbus'ın geçmişte Çin'de A320 modeli için üretim hattı kurma kararına ilişkin eski şirket yöneticisi Tom Enders ile yaptığı görüşmeyi de anlattı.
Clark, Çinli üreticilerin mevcut teknolojileri inceleyerek benzer ürünler geliştirme konusunda güçlü bir yeteneğe sahip olduğunu Enders'e söylediğini aktardı.
Enders'in ise Çin pazarına uçak satabilmek için ülkede üretim yapmanın önemli olduğunu belirttiğini ifade etti.
Clark, söz konusu görüşmede Çin'in zaman içinde A320'ye benzeyen bir uçak geliştirebileceği öngörüsünü paylaştığını söyledi.
Comac'ın daha sonra geliştirdiği C919 modeli, Airbus A320 ile aynı tek koridorlu yolcu uçağı pazarında rekabet edecek şekilde tasarlandı.
Çin geniş gövdeli uçak pazarına da hazırlanıyor
Comac, tek koridorlu C919 modelinin yanı sıra uzun mesafeli uçuşlarda kullanılabilecek geniş gövdeli uçak projeleri üzerinde de çalışıyor.
Şirketin geliştirdiği C929 modeli, Boeing'in 787 Dreamliner uçağıyla aynı pazar bölümüne yönelik bir alternatif olarak planlanıyor.
Comac'ın tasarım aşamasındaki C939 projesi ise daha büyük ve uzun menzilli yolcu uçaklarını hedefliyor.
Bu modelin Airbus A350-1000 ve Boeing 777-9 ile rekabet edebilecek bir kategoride konumlandırılması öngörülüyor.
Söz konusu projeler, Çin'in yalnızca kısa ve orta mesafeli uçuşlara değil, kıtalar arası yolcu taşımacılığına yönelik uçak üretimine de yöneldiğini gösteriyor.
Emirates Çin yapımı uçak satın alabilir mi?
Dünyanın en büyük Boeing ve Airbus geniş gövdeli uçak filolarından birini işleten Emirates'in gelecekte Çin üretimi yolcu uçakları satın alıp almayacağı da Tim Clark'a soruldu.
76 yaşındaki Clark, böyle bir olasılığın tamamen dışlanmaması gerektiğini söyledi.
Ancak Çinli uçakların Emirates filosuna katılmasının uzun vadeli bir ihtimal olduğunu belirterek bu gelişmenin kendi görev süresi içinde gerçekleşmeyebileceğini ifade etti.
Emirates'in mevcut uçak filosu ve uzun mesafeli operasyonları dikkate alındığında Çinli üreticilerin geniş gövdeli modellerinin gelişimi şirket açısından önem taşıyor.
Çin'in uluslararası sertifikasyon süreçlerinde ilerleme sağlaması ve üretim kapasitesini artırması, Comac'ın küresel ticari havacılık pazarındaki konumunu belirleyecek başlıca unsurlar arasında bulunuyor.
