Rusya'nın Ukrayna savaşı sonrasında Çin para birimine yönelerek dolar bağımlılığını azaltma girişimi büyük ölçüde başarısız oldu. ABD'nin ikincil yaptırım tehdidi nedeniyle Çin bankaları Rus şirketleriyle işlemlerini sınırlandırdı. Bu gelişme, iki ülke arasındaki ticaret artmasına rağmen uluslararası ödemelerde yeni sorunlara yol açtı.
Rusya'nın ihracatında yuanın payı yarıya düştü
Rusya'nın ihracat gelirlerinde yuanın payı, 2024 ortasındaki zirvesine göre yarı yarıya azalarak 2026'da yüzde 22'ye geriledi.
Asya ülkeleriyle yapılan ticarette ise ruble kullanımı belirgin biçimde arttı. Rusya, bölgeye gerçekleştirdiği ihracatın yüzde 69'unun karşılığını kendi para birimiyle almaya başladı.
Savaşın ardından Rusya'nın dış ticaretinde yaklaşık yüzde 50 paya ulaşan yuan, bir dönem Moskova döviz piyasasında en fazla işlem gören para birimi olmuştu.
ABD yaptırımları Çin bankalarını geri çekti
Washington yönetiminin Haziran 2024'te ikincil yaptırımları genişletmesi, Rusya ile çalışan finans kuruluşlarını etkiledi.
Çin'in büyük bankaları Rus şirketleriyle doğrudan işlemlerini azaltırken bazı para transferleri aylarca bekletildi veya geri gönderildi.
Sberbank Birinci Başkan Yardımcısı Alexander Vedyakhin, iki ülkenin ulusal para birimleriyle ticarete yönelmesine rağmen ödeme sistemlerinde sürekli aksaklıklar yaşandığını belirtti.
Çin ile ticarette ödeme maliyeti yüzde 20'ye ulaştı
Rus şirketleri, Çinli tedarikçilere ödeme yapabilmek için aracı kuruluşlara ve üçüncü ülkelerdeki finansal kanallara yöneldi.
STT Logistics verilerine göre Çin ile sınır ötesi ödemelerin toplam maliyeti, aracılık ücretleri ve komisyonlarla birlikte işlem tutarının yüzde 15 ila yüzde 20'sine ulaştı.
STA SiberiaTransAsia Group, 2026 yılında Çin'e ödeme yapmanın sözleşme ve ticari ortak doğrulanmış olsa bile gecikme ve ek denetim riski taşıdığını bildirdi.
Yuanın küresel ödeme sıralamasındaki yeri geriledi
Çin, Rusya'nın en büyük ticaret ortağı konumuna yükselirken iki ülke arasındaki alışveriş Moskova'nın toplam dış ticaretinin üçte birinden fazlasını oluşturuyor.
Ancak yuanın uluslararası ödeme sistemindeki yükselişi kalıcı olmadı. Bir dönem dördüncü sıraya çıkan Çin para birimi, Japon yeninin gerisine düşerek beşinci sıraya indi.
Çin Merkez Bankası Başkanı Pan Gongsheng, ülkenin kendi ödeme ağı CIPS ve banka içi işlemler dahil edildiğinde yuanın küresel ödemelerdeki payının yüzde 6-7 seviyesine ulaştığını belirtti.
Peterson Uluslararası Ekonomi Enstitüsünden Martin Chorzempa ise Rusya'ya uygulanan yaptırımların yuanın uluslararası kullanımına sağladığı ivmenin zayıfladığını ifade etti.
