Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), ekim ayına ilişkin Petrol Piyasası Raporu'nu yayımladı. Raporda, dünya genelindeki petrol üretimi, tüketim beklentileri ve enerji sevkiyatını etkileyen gelişmeler değerlendirildi.
Orta Doğu'daki üretim ve ihracat faaliyetlerinin yeniden hız kazanması, ekim ayında petrol piyasasının arz tarafındaki en önemli gelişmeler arasında yer aldı. Buna karşılık bazı üretici ülkelerde bakım çalışmaları ve olumsuz hava koşulları üretimi sınırlandırdı.
Küresel petrol arzında 2,3 milyon varillik artış
IEA verilerine göre, dünya genelinde günlük petrol arzı ekimde bir önceki aya kıyasla 2 milyon 300 bin varil yükseldi.
Küresel petrol üretimi, Körfez ülkelerinden yapılan sevkiyatların artmasıyla günlük 105 milyon 360 bin varile ulaştı.
Artışta özellikle Orta Doğu'daki petrol üreticilerinin ihracat faaliyetlerini genişletmesi etkili oldu. Bölgedeki deniz taşımacılığına yönelik saldırıların artmasına rağmen petrol sevkiyatları önceki aya göre yükseldi.
OPEC+ ülkelerinde petrol üretimi yükseldi
Petrol İhraç Eden Ülkeler Örgütü (OPEC) ile örgüt dışındaki bazı üreticilerin oluşturduğu OPEC+ grubunun günlük üretimi ekimde 2 milyon 390 bin varil arttı.
Böylece grubun toplam petrol arzı günlük 44 milyon 60 bin varile çıktı.
Üretimdeki toparlanmanın başlıca kaynakları Suudi Arabistan ve Irak oldu. Bu ülkelerin öncülüğünde Orta Doğu'dan sağlanan petrol miktarı yükseldi.
Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol sevkiyatlarının artması da bölgedeki üretimin uluslararası pazarlara ulaşmasını destekledi. Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı petrol boru hattını daha yoğun kullanması, ihracattaki yükselişe katkı sağladı.
ABD ve Brezilya'da petrol üretimi geriledi
OPEC+ ülkelerinde üretim artarken grup dışındaki üreticilerin toplam arzında düşüş kaydedildi.
Bu ülkelerin günlük petrol üretimi ekimde 90 bin varil azalarak 61 milyon 300 bin varile indi.
Brezilya'daki bazı büyük petrol sahalarında yürütülen bakım faaliyetleri üretimi olumsuz etkiledi. ABD'de ise Isaias Kasırgası nedeniyle açık deniz tesislerinde yaşanan üretim kayıpları düşüşte rol oynadı.
Söz konusu gelişmeler, OPEC+ dışındaki üreticilerin küresel petrol arzına katkısını sınırladı.
IEA 2026 yılında petrol arzının azalmasını bekliyor
IEA, ekim ayındaki yükselişe rağmen 2026 yılının tamamında küresel petrol üretiminin önceki yılın altında kalacağını öngörüyor.
Ajansın tahminlerine göre, dünya petrol arzı bu yıl günlük ortalama 4 milyon 700 bin varil azalacak.
Böylece yıllık ortalama üretimin günlük yaklaşık 101 milyon 600 bin varil seviyesinde gerçekleşmesi bekleniyor.
2027 yılı için ise üretimde yeniden artış tahmin ediliyor.
IEA, küresel petrol arzının gelecek yıl günlük 6 milyon 500 bin varil artarak 108 milyon 100 bin varile ulaşacağını hesaplıyor.
Ancak Orta Doğu'daki enerji altyapısına ve deniz taşımacılığına yönelik saldırıların devam etmesi, bu toparlanma beklentisi açısından risk oluşturuyor. Raporda, bölgedeki güvenlik sorunlarının petrol üretimini ve ihracatını etkileyebileceğine dikkat çekiliyor.
Küresel petrol talebinde 2,7 milyon varillik düşüş tahmini
IEA'nın raporunda petrol tüketimine ilişkin beklentiler de güncellendi.
Küresel petrol talebinin 2026 yılında önceki yıla göre günlük 2 milyon 684 bin varil azalacağı tahmin ediliyor.
Bu düşüşle birlikte dünya genelindeki günlük ortalama petrol tüketiminin 102 milyon 285 bin varile gerilemesi bekleniyor.
Gelecek yılın ilk aylarında da talepteki zayıflığın sürmesi öngörülüyor. Ancak mart ayı civarında tüketimin yeniden artışa geçeceği değerlendiriliyor.
IEA, 2027 yılında küresel petrol talebinin günlük 2 milyon 12 bin varil artarak 104 milyon 297 bin varile çıkacağını tahmin ediyor.
Petrol talebindeki artışın yüzde 80'i petrokimyadan gelecek
Gelecek yıl beklenen petrol tüketimi artışında petrokimya sektörünün belirleyici olması öngörülüyor.
IEA'ya göre, küresel tedarik zincirlerinin normalleşmesiyle sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG), etan ve nafta kullanımında yükseliş yaşanacak.
Bu ürünlerin, 2027 yılında beklenen toplam petrol talebi artışının yaklaşık yüzde 80'ini oluşturacağı tahmin ediliyor.
Ulaştırma sektöründe kullanılan yakıtlara yönelik talepte ise sınırlı büyüme bekleniyor.
Yüksek akaryakıt fiyatlarının elektrikli araçlara geçişi hızlandırması ve araçların yakıt verimliliğinin artması, ulaşım kaynaklı petrol tüketimindeki yükselişi sınırlayan başlıca unsurlar arasında gösteriliyor.
