AB, Rus gazından uzaklaşıyor, ABD’ye yaklaşıyor
Avrupa Birliği (AB) ile Amerika Birleşik Devletleri (ABD) arasında enerji alanında dev bir iş birliği anlaşması imzalandı. Anlaşma kapsamında AB, önümüzdeki 3 yıl içinde ABD’den enerji ithalatını yıllık 250 milyar dolara çıkarmayı planlıyor. Halihazırda 90-100 milyar dolar seviyesinde olan bu rakam, yaklaşık 2,5 katlık artış anlamına geliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, toplamda 750 milyar dolarlık enerji alımı ve 600 milyar dolarlık yatırım taahhüdü içeren ticaret anlaşmasını duyurdu. Bu anlaşma, yalnızca enerji ticaretini değil, aynı zamanda transatlantik yatırımları da kapsayan geniş ölçekli bir ekonomik hamle olarak değerlendiriliyor.
RUSYA’DAN KOPUŞ HIZLANDI: GAZIN ROTASI AMERİKA
Avrupa Birliği, REPowerEU planı doğrultusunda Rusya’ya olan enerji bağımlılığını azaltma kararlılığını sürdürüyor. 2023 itibarıyla Rusya'dan AB’ye boru hattı gaz ihracatı yüzde 80'in üzerinde düştü. AB, bu boşluğu ABD'den ithal edilen sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG), petrol ve nükleer yakıtlarla doldurmayı hedefliyor.
ABD şu anda AB’nin toplam doğal gaz ithalatının yüzde 20’sini, LNG ithalatının ise yarısını karşılıyor. Bu oranların yeni anlaşma sonrası hızla artması bekleniyor. AB, 2030'dan önce tam enerji bağımsızlığı hedefliyor.
EKONOMİK GERÇEKLER VE POLİTİK SİNYALLER ÇAKIŞIYOR
Moody’s Analytics Başekonomisti Mark Zandi, anlaşmanın hedeflerinin gerçekleşebilirliğine temkinli yaklaşıyor. "2024’te AB yalnızca 75 milyar dolarlık ABD enerji ürünü ithal etti. Bunun da sadece 15 milyar doları LNG. Bu rakamları 250 milyar dolara çıkarmak için ciddi kapasite artışı gerekiyor." ifadelerini kullandı.
Zandi, enerji ithalatı ve yatırım hedeflerinin AB düzeyinde değil, ulusal hükümetler ve özel sektör tarafından yönlendirildiğini belirtti. Bu nedenle taahhüt edilen 600 milyar dolarlık yatırımın gerçekleşip gerçekleşmeyeceği belirsizliğini koruyor.
ABD LNG’Sİ AVRUPA’DA LİDER OLUYOR
Methinks Enerji Güvenliği Uzmanı John Roberts ise ABD'nin LNG pazarında Avrupa'da dominant hale geleceğini savundu. “Norveç hariç tutulursa, ABD LNG’si, Avrupa’nın ithalatında başı çekecek. Ancak petrol tarafında Orta Doğu ve Kuzey Afrika halen ana tedarikçi olarak öne çıkacak.” dedi.
2024 verilerine göre AB, Norveç’ten 124,7 milyar metreküp, ABD’den ise 60,7 milyar metreküp doğal gaz ithal etti. Cezayir de 44,9 milyar metreküple önemli bir aktör konumunu koruyor.
YATIRIMLAR POLİTİK İRADENİN ÖTESİNDE
Roberts, Avrupa'nın ABD’ye yönlendireceği yatırımların, siyasi kararların değil, şirketlere sunulacak teşviklerin belirleyici olacağını belirtti. “Ne AB Komisyonu ne de üye devletler özel sektör yatırımını zorunlu kılamaz. Bu ölçekteki yatırımlar ancak ABD'nin sunacağı vergi teşvikleri ve düzenleyici destekle mümkün olur” dedi.
ABD’li teknoloji devlerinin de Avrupa’daki yenilenebilir enerji projelerinde aktif rol oynaması bekleniyor. Böylece sadece fosil yakıt değil, temiz enerji alanında da iş birliği gelişebilir.
