BM’den gıda krizi uyarısı: Gıda güvenliği tehdit altında
Orta Doğu’daki çatışmalar derinleşirken Birleşmiş Milletler, enerji ve gübre sevkiyatlarına yönelik kısıtlamaların yeni bir küresel gıda krizini tetikleyebileceği uyarısında bulundu. Geçmişte benzer ticari kısıtlamaların gıda fiyatlarını hızla yukarı çektiğini hatırlatan BM yetkilileri, ülkeleri daha dikkatli olmaya çağırdı.
ENERJİ VE GÜBRE AKIŞI AKSAMAMALI
Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü (FAO), tarımsal üretimin temel girdileri olan enerji ve gübre akışının bir an önce normale dönmesi gerektiğini vurguladı. Kurum, özellikle Hürmüz Boğazı üzerinden yapılan ticaretin yeniden sağlıklı şekilde işlemesi gerektiğini belirterek, ülkeleri biyoyakıt politikalarını gözden geçirmeye ve enerji ile gübre ihracatına kısıtlama getirmemeye çağırdı.
FAO Tarım Ekonomisi Bölümü Direktörü David Laborde, “Şu an bir girdi krizinin içindeyiz; bunu bir felakete dönüştürmemek elimizde” diyerek ülkelerin atacağı adımların belirleyici olacağını söyledi.
HÜRMÜZ BOĞAZI’NDAKİ KESİNTİ RİSKİ ARTIYOR
Şubat ayı sonunda başlayan savaşın ardından Hürmüz Boğazı üzerinden ticaretin büyük ölçüde aksadığı, bu durumun küresel gübre piyasalarını ciddi biçimde etkilediği belirtiliyor. ABD yönetiminin başlattığı tam deniz ablukası nedeniyle boğazın tamamen kapanabileceği endişesi büyüyor. Dünya gübre ticaretinin yaklaşık üçte biri bu kritik geçiş hattından sağlanıyor.
Birçok ülke, çiftçilerini korumak amacıyla gübre tedarikini güvence altına almaya çalışıyor. Büyük üreticiler ihracatı kısarken, ithalatçı ülkeler sınırlı arz için daha yüksek fiyatlar ödemek zorunda kalıyor.
ÇİN VE RUSYA’DAN İHRACAT KISITLAMALARI
Çin’in mayıs ayından itibaren sülfürik asit ihracatını durdurmaya hazırlandığı, çatışma öncesinde ise iç piyasayı korumak için fosfat ihracatını zaten sınırladığı ifade ediliyor. Rusya ise azotlu gübre türlerinden biri olan amonyum nitrat ihracatını geçici olarak askıya aldı. ABD merkezli CF Industries ise ekim sezonu öncesinde iç piyasayı desteklemek amacıyla yüksek fiyatlı yeni ihracat siparişlerini kabul etmediğini açıkladı.
FAO Başekonomisti Maximo Torero, “Zaman hızla daralıyor; özellikle düşük gelirli ülkeler yüksek fiyatlar ve tedarik zorluklarından en fazla etkilenecek” uyarısında bulundu.
KÜRESEL KURUMLARA FİNANSMAN ÇAĞRISI
FAO, Uluslararası Para Fonu gibi uluslararası kuruluşları, gübre erişimi riski taşıyan ülkelere finansman desteği sağlamaya çağırdı. Kurum, ülkeleri ekim dönemleri ve ihtiyaç duyulan gübre miktarlarına göre sınıflandıran bir liste hazırladığını bildirdi.
GÜBRE FİYATLARI YÜKSELİŞTE
FAO Gıda Fiyat Endeksi mart ayında istikrarlı seyretse de, gübreye erişimde yaşanan sıkıntıların önümüzdeki dönemde üretim kararlarını etkileyerek fiyat baskısını artırması bekleniyor. Bloomberg Green Markets verilerine göre, Orta Doğu kaynaklı granül üre fiyatları savaşın başlamasından bu yana yüzde 70 artış gösterdi. Uzayan çatışmalar, küresel üretimi Körfez bölgesindeki kükürt arzına bağlı olan fosfatlı gübreleri de tehdit ediyor.
Uzmanlara göre, gübre ve enerji ticaretindeki aksamalar derinleşirse, gıda fiyatlarında yeni bir küresel şok yaşanabilir.
