IEA’dan çifte uyarı: Petrol talebi düşüyor, dizel sıkıntısı büyüyor

Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), küresel petrol talebinin 2026’nın son çeyreğinde günlük 2,5 milyon varil azalacağını öngördü. Orta Doğu’daki çatışmalar, yüksek yakıt fiyatları ve arz sıkıntıları enerji piyasalarını etkilemeye devam ediyor.

Küresel enerji piyasasında üretim, tüketim ve stok dengelerine ilişkin yeni tahminler açıklandı. Uluslararası Enerji Ajansının 14 Ekim 2026 tarihli Petrol Piyasası Raporu, İran savaşı nedeniyle petrol ticaretinde yaşanan aksaklıkların ekonomik faaliyetler üzerindeki etkilerini ortaya koydu. Raporda, Körfez ülkelerinin petrol üretiminde toparlanma yaşanmasına rağmen rafine ürün tedarikinde sıkıntıların sürdüğü, yükselen maliyetlerin ise küresel tüketimi zayıflattığı belirtildi.

IEA küresel petrol talebinde 2,5 milyon varillik düşüş bekliyor

IEA’nın Ekim ayı raporuna göre dünya genelindeki petrol tüketiminin 2026’nın dördüncü çeyreğinde geçen yılın aynı dönemine kıyasla günlük 2,5 milyon varil azalması bekleniyor.

Yılın ikinci çeyreğinde günlük 5 milyon varile ulaşan talep daralması, üçüncü çeyrekte 3,7 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.

Artan akaryakıt maliyetleri, petrol ürünlerindeki arz kısıtlamaları ve ekonomik görünümdeki bozulma, tüketimdeki gerilemenin temel nedenleri arasında gösterildi.

IEA, küresel petrol talebinin 2026 genelinde günlük ortalama 2,6 milyon varil azalarak 102,4 milyon varile gerileyeceğini tahmin ediyor.

Dizel tüketimindeki düşüşün toplam talep kaybının yaklaşık dörtte birini oluşturacağı öngörülüyor.

Küresel petrol talebi 2027’de toparlanacak

Petrol tüketimindeki zayıflamanın gelecek yıl kısmen tersine dönmesi bekleniyor.

IEA, 2027 yılında küresel petrol kullanımında günlük yaklaşık 2 milyon varillik toparlanma öngörüyor.

Buna rağmen dünya petrol talebinin 2025 seviyesinin altında kalacağı tahmin ediliyor.

Rapora göre 2027’de petrol kullanımı, 2025’e kıyasla günlük 620 bin varil veya yüzde 0,6 daha düşük olacak.

Böylece gelecek yıl beklenen talep artışının, 2026 boyunca yaşanan kayıpların tamamını karşılaması öngörülmüyor.

Küresel petrol arzı eylülde 102,3 milyon varile yükseldi

Eylül ayında petrol üretiminde özellikle Körfez ülkelerinin etkisiyle belirgin toparlanma kaydedildi.

Dünya genelindeki günlük petrol arzı, ağustos ayına göre 2,5 milyon varil artarak 102,3 milyon varile ulaştı.

OPEC+ ülkelerinin üretimindeki artış günlük 2,1 milyon varil olurken, bu yükselişte Suudi Arabistan belirleyici rol oynadı.

OPEC+ dışındaki arz artışına ise Birleşik Arap Emirlikleri öncülük etti.

IEA, küresel petrol arzının 2026 genelinde yıllık ortalama 5,8 milyon varil azalarak günlük 100,7 milyon varile düşmesini bekliyor. Üretimin 2027 yılında ise günlük 7,7 milyon varil artarak toparlanacağı tahmin ediliyor.

Bölgedeki enerji altyapısına yönelik saldırılar, söz konusu toparlanmanın önündeki riskler arasında bulunuyor.

Suudi Arabistan’ın petrol ihracatında güçlü toparlanma

Suudi Arabistan öncülüğündeki Körfez üreticilerinin petrol ihracatı, eylül ayında önemli ölçüde yükseldi.

Bölgeden yapılan günlük ham petrol sevkiyatı 4,4 milyon varil artarak 13,9 milyon varile ulaştı.

Bu miktar, savaş öncesi ihracat seviyesinin yüzde 75’inden fazlasına karşılık geliyor.

Üretimin yeniden artırılması ve mevcut stokların kullanılması, sevkiyatlardaki toparlanmayı destekledi.

IEA, üçüncü çeyrek küresel petrol arzı tahminini önceki rapora göre günlük 190 bin varil yukarı yönlü güncelledi.

Ancak ekim ayında Husi saldırılarının artmasıyla güvenlik risklerinin yeniden yükseldiği ve yılın kalan dönemine ilişkin tahminlerin büyük ölçüde korunduğu belirtildi.

Hürmüz Boğazı’ndan petrol geçişleri arttı

Körfez bölgesindeki petrol taşımacılığında eylül ayında hareketlilik yaşandı.

Umman Körfezi’nde gemiden gemiye yapılan transferlerin desteğiyle Hürmüz Boğazı’ndan geçen günlük petrol miktarı 3,7 milyon varil yükselerek 10,9 milyon varile çıktı.

Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı üzerinden gerçekleşen sevkiyatların toparlanması da alternatif güzergâhlardaki ihracatı artırdı.

Hürmüz Boğazı’nı kullanmayan güzergâhlardan yapılan günlük petrol sevkiyatı 970 bin varil artarak 5,6 milyon varile ulaştı.

Raporda, bölgedeki tanker trafiğine ve enerji tesislerine yönelik saldırıların yeni arz artışlarını sınırlayabileceği belirtildi.

Brent petrol yükseldi, Kuzey Denizi petrolü 134 dolara ulaştı

Orta Doğu’daki çatışmaların yeniden yoğunlaşması, uluslararası petrol fiyatlarında yukarı yönlü hareketlere neden oldu.

Brent petrol vadeli işlemleri eylül ayının başından itibaren yüzde 13 artarak varil başına yaklaşık 107 dolara yükseldi.

Fiziksel petrol piyasasındaki fiyat artışları ise daha yüksek seviyelere ulaştı.

Kuzey Denizi Dated ham petrol göstergesi yüzde 43 artarak varil başına yaklaşık 134 dolara çıktı. Bölgedeki bazı diğer ham petrol türlerinde fiyatlar 160 dolara kadar yükseldi.

Eylül ayı ortalama Kuzey Denizi ham petrol fiyatı, bir önceki aya göre 26,17 dolar artarak 116,89 dolar seviyesinde gerçekleşti.

Suudi Arabistan’ın Doğu-Batı Petrol Boru Hattı’na 11 Eylül’de düzenlenen bombalı saldırı ve tanker taşımacılığındaki maliyet artışları, fiyatlardaki yükselişi destekleyen gelişmeler arasında yer aldı.

Dizel fiyatları Avrupa ve ABD’de 220 dolara ulaştı

Ham petrol fiyatlarındaki yükselişin yanında dizel piyasasında da önemli arz sıkıntıları yaşandı.

Eylül ortasında Singapur’daki toptan dizel fiyatları varil başına 200 doları aşarken, Avrupa ve ABD piyasalarında yaklaşık 220 dolarla tarihi zirveler görüldü.

Daha sonraki dönemde fiyatlarda sınırlı gerileme kaydedilmesine rağmen dizel göstergeleri, ham petrol fiyatlarının ve kriz öncesi seviyelerin yaklaşık iki katında kalmayı sürdürdü.

Dizel maliyetlerindeki yükselişin taşımacılık, üretim giderleri ve tüketici fiyatları üzerinden ekonomik faaliyetleri etkilediği belirtildi.

IEA, yüksek maliyetlerin reel gelirler ve enflasyon üzerindeki etkilerine de dikkat çekti.

Küresel dizel ihracatı günlük 700 bin varil azaldı

Dizel piyasasındaki arz kayıpları, özellikle Orta Doğu ve Rusya kaynaklı ihracat kesintilerinden etkilendi.

Eylül ayında dünya genelindeki dizel ihracatı günlük 4,7 milyon varil seviyesine geriledi. Bu miktar, geçen yılın aynı döneminin yaklaşık 700 bin varil altında gerçekleşti.

Orta Doğu ve Rusya’nın toplam net ihracatı günlük 1,3 milyon varil azalarak 820 bin varile düştü. Bu iki bölgedeki yıllık kayıp yüzde 60’ı aştı.

ABD ve Çin ise ihracatlarını geçen yıla göre toplam 610 bin varil artırdı.

Ancak diğer ülkelerden sağlanan ek tedarik, Rusya ve Orta Doğu kaynaklı kayıpları tamamen karşılamaya yetmedi.

Dizel talebinde dördüncü çeyrekte yeni düşüş bekleniyor

Yüksek yakıt fiyatları ve ekonomik büyümedeki yavaşlama, dizel tüketimini de sınırlıyor.

Küresel dizel teslimatları 2026’nın ikinci çeyreğinde yıllık bazda günlük 1,1 milyon varil azalarak 28,5 milyon varile geriledi.

Üçüncü çeyrekte ise tüketim günlük 750 bin varillik düşüşle 28,7 milyon varil seviyesinde gerçekleşti.

IEA, yılın son çeyreğinde dizel talebindeki yıllık daralmanın günlük 1 milyon varile ulaşabileceğini öngörüyor.

Çin ve Avrupa, tüketimdeki azalmanın öne çıktığı bölgeler arasında yer alıyor.

OECD ülkelerinde savaşın başlangıcından temmuz ayına kadar geçen beş aylık dönemde ulaşım dışı gazyağı tüketimi yüzde 8 azalırken, dizel teslimatları yüzde 2 geriledi.

Rafinerilerde üretim ekim ayında 81,3 milyon varile gerileyebilir

Küresel rafineri faaliyetlerinde mevsimsel bakım döneminin etkisiyle ekim ayında düşüş bekleniyor.

IEA, dünya genelindeki rafineri işleme hacminin günlük 81,3 milyon varile gerileyerek mevsimsel en düşük seviyesine ulaşmasını öngörüyor.

Üretimin yıl sonuna kadar toparlanarak günlük 84,6 milyon varile çıkması bekleniyor.

2026 genelinde rafineri işleme miktarının günlük ortalama 2,3 milyon varil düşüşle 81,7 milyon varile gerileyeceği tahmin ediliyor.

2027 yılında ise günlük 2,8 milyon varillik artış öngörülüyor.

Avrupa ve Asya’da yüksek navlun ücretleri ile ham petrol tedarik maliyetleri rafineri kârlılığını baskılarken, ABD’de daha düşük fiyatlı ham petrol kullanımının marjları desteklediği belirtildi.

Küresel petrol stokları 509 milyon varil azaldı

IEA’nın raporu, küresel petrol stoklarındaki azalışın sürdüğünü ortaya koydu.

Eylül ayında gözlemlenen dünya petrol stokları toplam 10 milyon varil geriledi.

Karadaki stoklarda 113 milyon varillik düşüş kaydedilirken, denizde tutulan petrol miktarı 103 milyon varil arttı.

OECD ülkelerinin stokları 37 milyon varil azalırken, OECD dışındaki ham petrol stoklarında 76 milyon varillik gerileme yaşandı. OECD dışındaki düşüşün yüzde 78’i Çin’den kaynaklandı.

Eylül sonu itibarıyla küresel petrol stokları, savaş öncesindeki şubat sonu seviyesinin 509 milyon varil altında bulunuyor.

Karadaki petrol stoklarının en az 2016’dan bu yana görülen en düşük seviyelere gerilediği belirtildi.

Dizel piyasasındaki arz sıkışıklığı 2027’ye uzanabilir

Rafineri faaliyetlerinde gelecek yıl toparlanma beklense de dizel piyasasındaki stok açığının kısa sürede kapanması öngörülmüyor.

IEA, 2027’nin ilk çeyreğinde küresel dizel ve gazyağı piyasasının yeniden arz fazlasına geçebileceğini tahmin ediyor.

Ancak bu toparlanmanın 2026 boyunca yaşanan stok kayıplarını telafi etmeye yetmeyeceği değerlendiriliyor.

Stokların normal mevsimsel seviyelerine dönmesinin 2027’nin ikinci yarısından önce mümkün olmayabileceği belirtiliyor.

Bölgedeki üretim ve ihracatın yeniden artmaması durumunda piyasa dengesinin daha düşük tüketim yoluyla sağlanması gerekebileceği ifade edildi.

G7 ülkelerinden dizel tedarikini hızlandırma kararı

Petrol ürünlerindeki arz sıkıntısı, gelişmiş ekonomilerin gündemine de taşındı.

G7 liderleri, 2 Ekim’de yaptıkları açıklamada daha önce kararlaştırılan ortak enerji eylemi kapsamında petrol ürünlerinin piyasaya sunulmasını hızlandıracaklarını bildirdi.

11 Mart tarihli IEA Kolektif Eylem Planı çerçevesinde belirlenen hacimlerin teslimatına öncelik verileceği belirtildi.

Açıklamada, özellikle dizel yakıtın piyasaya daha hızlı ulaştırılmasının hedeflendiği ifade edildi.

Bu adım, kış aylarında artması beklenen yakıt ihtiyacı öncesinde uluslararası tedarik zincirinin desteklenmesine yönelik uygulamalar arasında yer aldı.

OPEC+ petrol üretiminde Suudi Arabistan öne çıktı

Eylül ayında OPEC+ üreticilerinin toplam ham petrol arzı günlük 34,8 milyon varil olarak kaydedildi. Ağustos ayında bu miktar 32,8 milyon varil seviyesindeydi.

Suudi Arabistan’ın günlük ham petrol üretimi 5,97 milyon varilden 8,3 milyon varile yükseldi.

Irak’ın üretimi 3,58 milyon varilden 4,1 milyon varile çıkarken, Rusya’nın üretimi 8,36 milyon varilden 8,43 milyon varile ulaştı.

Kuveyt’in üretimi ise 2,04 milyon varilden 1,49 milyon varile geriledi.

OPEC+ ülkelerindeki üretim değişimleri, bölgesel çatışmaların devam ettiği dönemde küresel petrol arzının önemli belirleyicileri arasında yer aldı.

Küresel petrol piyasasında 2027 için arz dengesi beklentisi

IEA’nın Ekim raporunda, 2026’nın son bölümünde petrol piyasasındaki arz sıkışıklığının devam edebileceği belirtildi.

Küresel petrol tüketiminin azalmasına rağmen stokların düşük seviyelerde bulunması ve rafine ürün arzındaki kısıtlamalar, piyasa dengesi üzerinde etkili olmaya devam ediyor.

Raporda, Orta Doğu’daki çatışmaların çözüme kavuşmaması halinde mevcut stok tamponlarının daha fazla azalabileceği ifade edildi.

2027 yılında olası bir arz fazlası ortaya çıkmadan önce, uluslararası petrol piyasasında fiyat ve sevkiyat kaynaklı dalgalanmaların sürebileceği öngörüldü.