Küresel askeri harcamalar rekor seviyede: Avrupa ve Orta Doğu'da dikkat çekici artış

Küresel askeri harcamalar, son dönemde rekor seviyelere ulaşarak dünya gündeminde önemli bir yer edindi. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayımlanan rapora göre, bu artışta özellikle Avrupa ve Orta Doğu bölgelerindeki keskin yükselişler etkili oldu.

2025 yılında askeri yatırımlarını artıran ülkelerin para birimlerinde belirgin bir yükseliş gözlemlendi.

KÜRESEL ASKERİ HARCAMALAR 2024'TE REKOR SEVİYEYE ULAŞTI

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI), 2024 yılına ilişkin küresel askeri harcamalar raporunu yayımladı. 2025'te askeri yatırımını artıran ülkelerin para birimlerinde yükseliş gözlemlendi. Raporda, jeopolitik gerilimlerin etkisiyle küresel askeri harcamaların bir önceki yıla göre reel olarak yüzde 9,4 artarak 2 trilyon 718 milyar dolara ulaştığı belirtildi. Söz konusu rakam, tüm zamanların en yüksek seviyesini gösteriyor. SIPRI, 1966'dan bu yana çatışma, silahlanma, silah kontrolü ve silahsızlanma gibi alanlarda kapsamlı araştırma ve analizler yapıyor. SIPRI'nın raporundaki küresel askeri harcamalar, jeopolitik gerilimlerin artmasının etkisiyle 2024'te bir önceki yıla göre reel olarak yüzde 9,4 artarak 2 trilyon 718 milyar dolarla tüm zamanların en yüksek seviyesini gördü.

DÜNYA GENELİNDE ASKERİ HARCAMALAR ARTIŞ GÖSTERDİ

Geçen yıl, dünya genelinde 100'den fazla ülke askeri harcamalarını artırdı. SIPRI Askeri Harcamalar ve Silah Üretim Programı Kıdemli Araştırmacısı Xiao Liang, bu artışın nedenleri ve etkileri üzerine önemli değerlendirmelerde bulundu.

SOĞUK SAVAŞ SONRASI EN KESKİN ARTIŞ KAYDEDİLDİ

Son yıllarda dünya genelinde askeri harcamalarda dikkat çekici bir artış gözlemleniyor. Avrupa ve Orta Doğu'da askeri bütçelerdeki keskin yükselişin etkisiyle, küresel askeri harcamalar geçen yıl Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana en büyük artışı kaydetti. Rapora göre, son 10 yıldır art arda yükselen bu harcamalar, kişi başına 334 dolara ulaşarak 1990'dan bu yana en yüksek seviyeye erişti.

TÜRKİYE'NİN ASKERİ HARCAMALARI 2015-2024 DÖNEMİNDE YÜZDE 110 ARTTI

Türkiye'nin askeri harcamaları, 2015-2024 yılları arasında yüzde 110 oranında artış gösterdi. SIPRI tarafından yayımlanan raporda, ülkenin 2023 yılındaki askeri harcamalarının bir önceki yıla göre yüzde 12 artarak 25 milyar dolara ulaştığı belirtildi. Dünya genelinde askeri harcamalar yükselirken, özellikle Avrupa ve Orta Doğu'da büyük artışlar kaydedildiği vurgulandı.

MALTA HARİÇ AVRUPA'DA ASKERİ HARCAMALAR ARTIŞ GÖSTERİYOR

Geçtiğimiz yıl, Avrupa genelinde askeri harcamaların önemli ölçüde arttığı gözlemlendi. Malta dışındaki tüm Avrupa ülkeleri, savunma bütçelerini artırma yoluna gitti. Bu artışın arkasında, Ukrayna'daki savaşın etkileri ve ABD'nin NATO ittifakına olan bağlılığına dair belirsizliklerin olduğu belirtiliyor. Uzmanlar, Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik saldırgan tutumunun, kıtadaki ülkelerin savunma önlemlerini güçlendirme ihtiyacını doğurduğunu ifade ediyor. Rapora göre, bu gelişmeler Avrupa'daki askeri harcamaların yüzde 17 oranında artmasına neden oldu. EN ÇOK ASKERİ HARCAMA YAPAN İLK 5 ÜLKE 2024 yılında en fazla askeri harcama yapan beş ülke sırasıyla ABD, Çin, Rusya, Almanya ve Hindistan oldu. Bu beş ülkenin askeri harcamaları, dünya genelindeki toplam askeri harcamaların yüzde 60'ını oluşturdu. ABD'nin askeri harcamaları, 2024 yılında bir önceki yıla göre yüzde 5,7 oranında artış göstererek 997 milyar dolara ulaştı. Raporda, ABD'nin askeri harcamalarının 2015-2024 yılları arasında yüzde 19 oranında arttığı belirtildi. Çin, Rusya, Almanya ve Hindistan'ın askeri harcamaları da dünya genelindeki harcamaların önemli bir kısmını oluşturdu.

ABD'NİN ASKERİ HARCAMALARI NATO'DA ÖNEMLİ BİR YER TUTUYOR

Geçen yıl, ABD'nin askeri harcamaları dünya genelinde dikkat çekici bir oranla öne çıktı. Küresel askeri harcamaların yüzde 37'sini oluşturan ABD, NATO içindeki askeri harcamaların da yüzde 66'sını üstlendi.r. NATO'nun diğer üyeleri arasında ise Avrupalı ülkeler askeri harcamalarını artırarak dikkat çekti. Geçen yıl, bu ülkelerin NATO içindeki toplam payı son 11 yılın en yüksek seviyesi olan yüzde 30'a ulaştı.

RUSYA-UKRAYNA SAVAŞI VE KÜRESEL ASKERİ HARCAMALAR

2024 yılı itibarıyla üçüncü yılını dolduran Rusya-Ukrayna savaşı, dünya genelinde askeri harcamaların artışına sebep olmaya devam ediyor. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü'nün (SIPRI) yayımladığı son rapora göre, Avrupa'daki askeri harcamalar, Soğuk Savaş'ın sona erdiği dönemde kaydedilen seviyelerin ötesine geçti. Bu artışın en büyük nedenlerinden biri, Avrupa ülkelerinin güvenlik endişeleri nedeniyle savunma bütçelerini artırmaları olarak gösteriliyor. Rusya'nın Ukrayna'ya karşı başlattığı saldırı, bölgedeki jeopolitik dengeleri sarsarken, ülkelerin savunma stratejilerini yeniden gözden geçirmelerine yol açtı. Raporda ayrıca Çin'in askeri harcamalarına da dikkat çekildi. 2015-2024 döneminde Çin'in askeri harcamalarının yüzde 59 oranında arttığı belirtiliyor. Geçen yıl ise bu harcamalar yüzde 7 artarak 314 milyar dolara ulaştı. Hindistan da askeri harcamalarını artıran ülkeler arasında yer alıyor. Geçen yıl yüzde 1,6'lık bir artışla 86,1 milyar dolara ulaşan Hindistan'ın askeri harcamaları, 2015-2024 döneminde yüzde 42 oranında yükseldi. Hindistan'ın bu artışı, bölgedeki güvenlik tehditlerine karşı savunma kapasitesini artırma isteğiyle ilişkilendiriliyor.

ALMANYA YENİDEN SİLAHLANIYOR: ASKERİ HARCAMALARI REKOR SEVİYEYE ULAŞTI

Almanya'nın askeri harcamaları, uluslararası arenada dikkat çekici bir yükseliş gösterdi. Geçtiğimiz yıl, Almanya'nın savunma bütçesi 88,5 milyar dolara ulaşarak, küresel askeri harcamalar sıralamasında ilk defa 4. sıraya yerleşti. Bu artış, Almanya'nın Hindistan'ı geride bırakmasına ve dünya çapında en fazla askeri harcama yapan ülkeler arasında üst sıralarda yer almasına neden oldu. Rapora göre, Almanya'nın askeri harcamaları 2022 yılında yüzde 28 oranında arttı. Bu artış, Almanya'nın savunma politikasındaki değişikliklerin ve küresel güvenlik ortamındaki gelişmelerin bir yansıması olarak değerlendiriliyor. Almanya'nın askeri harcamalarının 2015-2024 yılları arasında yüzde 89 oranında artış göstermesi ise dikkat çekici bir diğer nokta olarak öne çıkıyor.

RUSYA VE UKRAYNA'NIN ASKERİ HARCAMALARINDA ARTIŞ

Rusya'nın 2024 yılı askeri harcamaları, bir önceki yıla göre yüzde 38 artış göstererek 149 milyar dolara ulaştı. Bu miktarın, Rusya'nın Gayri Safi Yurt İçi Hasılası'nın (GSYH) yüzde 7,1'ine denk geldiği tahmin ediliyor. Öte yandan, Rusya ile savaş halinde olan Ukrayna'nın askeri harcamaları da geçen yıl yüzde 2,9 artış göstererek 64,7 milyar dolara ulaştı. Ukrayna ekonomisinin savaş nedeniyle aldığı ciddi hasar göz önüne alındığında, bu rakam ülkenin 2024'teki GSYH'sinin yüzde 34’ünü oluşturuyor. Ukrayna'nın geçen yılki toplam askeri harcamalarının, Rusya'nın harcamalarının yüzde 43'üne tekabül etmesi dikkat çekici bir durum olarak öne çıkıyor.

İSRAİL'İN ASKERİ HARCAMALARINDA REKOR ARTIŞ

Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) tarafından yayımlanan yeni bir rapor, İsrail'in askeri harcamalarının geçtiğimiz yıl yüzde 65 oranında artarak 46,5 milyar dolara ulaştığını ortaya koydu. Bu artış, 1967'deki Altı Gün Savaşı'ndan bu yana kaydedilen en yüksek yıllık artış olarak dikkat çekiyor.

İRAN VE ASKERİ HARCAMALARDAKİ DEĞİŞİMLER

İran'ın askeri harcamalarında dikkat çekici bir düşüş yaşandı. Geçtiğimiz yıl İran'ın askeri bütçesi yüzde 10 azalarak 7,9 milyar dolara geriledi.

İNGİLTERE VE FRANSA'NIN HARCAMALARI ARTIYOR

Öte yandan İngiltere'de askeri harcamalar artış gösterdi. Geçen yıl yüzde 2,8 oranında artışla 81,8 milyar dolara yükselen İngiltere'nin askeri bütçesi, ülkenin savunma konusundaki önceliklerini gözler önüne seriyor. Benzer şekilde Fransa'nın askeri harcamaları da yüzde 6,1 artarak 64,7 milyar dolara ulaştı.

SUUDİ ARABİSTAN'IN BÜYÜK HARCAMALARI

Suudi Arabistan, 2024 yılında 80,3 milyar dolarlık askeri harcama ile Orta Doğu'nun en büyük, dünyanın ise yedinci en büyük askeri bütçesine sahip ülkesi konumuna geldi. Bu harcama miktarı, Suudi Arabistan'ın bölgesel güvenliğe verdiği önemi bir kez daha vurguluyor.

GÜVENLİĞE VERİLEN ÖNCELİK

Araştırmacı Xiao Liang'a göre, dünya genelinde 100'den fazla ülke askeri harcamalarını artırdı. Liang, hükümetlerin diğer bütçe alanları pahasına askeri güvenliğe giderek daha fazla öncelik verdikçe, ekonomik ve sosyal ödünleşmelerin önümüzdeki yıllarda toplumlar üzerinde önemli etkiler bırakabileceğini belirtti.