RAPOR: ÇİN EMTİA İTHALATI İÇİN OTORİTER REJİMLERE YÖNELİYOR

Dünyanın en büyük ikinci ekonomisi Çin, kritik doğal kaynakların arzını çeşitlendirme yoluna giderek ticarette elini güçlendiriyor.

Küresel risk danışmanlığı şirketi Verisk Maplecroft tarafından yayınlanan yeni rapor, ülkenin denizaşırı şirketler satın alarak ve ithalatını artırarak kritik doğal kaynak arzını çeşitlendirme stratejisi izlediğini belirtti.

Rapora göre Pekin, uluslararası arenada rakiplerine karşı ticareti bir silah olarak kullanma yeteneğini güçlendirmek amacıyla bu adımı atıyor.

Ham petrol ve demir başta olmak üzere ciddi bir emtia tüketicisi olan Çin'in “yumuşak karnının dışarıdan doğal kaynak ithalatına yüksek bağımlılığı” olduğunu savunan rapor, ülkenin bu mallara yönelik iç talebini karşılamak üzere büyük ölçüde ithalata bel bağladığını kaydetti.

Verisk Maplecroft imzalı raporda, Çin’in ithalat kaynaklarını çeşitlendirmesinin bir yolunun denizaşırı şirketlerde hisse satın almak olduğu belirtilirken, ülkenin Avustralya, Yeni Zelanda, Papua Yeni Gine gibi ülkeleri kapsayan Okyanusya’da sahip olduğu metal ve altın şirketlerinin sayısının 2000 ila 2020 yılları arasında 0’dan 59'a yükseldiğine dikkat çekildi.

Raporda, “Çin, denizaşırı yatırımlar ve uluslararası büyük şirketlerle ortaklıklar yoluyla küresel tedarik zincirleri üzerindeki kontrolünü güçlendiriyor” ifadesine yer verildi. 

İthalat için "otoriter rejimlere” yöneliyor

Verisk Maplecroft, Çin'in ham petrol, doğal gaz, kömür ve demir gibi kritik emtiaları belli başlı ülkelerden ithal ettiğine dikkat çekerken, ithalat kaynaklarını çeşitlendirmek isteyen ülkenin siyasi değişimlerin sık yaşandığı demokrasiler yerine “istikrarlı otoriter rejimleri” tercih ettiği savunuldu.

“Eldeki veriler, Pekin'in kendisine düşman olan veya ileride olabilecek demokrasilerden ziyade tedarik zinciri için daha istikrarlı olan otoriter rejimlere doğru yöneldiğini gösteriyor” diyen raporda, aynı zamanda Çin’in devasa pazarını “diplomatik bir kaldıraç gibi kullandığı” değerlendirmesi yer aldı. 

Rapora göre emtia pazarında demir başta olmak üzere bazı kaynakların üretimine halen demokratik ülkelerin hakim olması, Çin'in Brezilya ve Gine gibi ülkelerle ticaret bağlarını güçlendirmesinin esas sebebi. 

Resmi verilere göre Çin’in en büyük demir tedarikçisi Avustralya, 2020'de ülkeye aylık ortalama 60.86 milyon ton demir ihraç ederken, bu rakam Çin'in toplam emtia ithalatının yüzde 60'ından fazlasına karşılık geldi.

Kaynak çeşitlendirirken jeopolitik gerilimler artabilir

Verisk Maplecroft, yayınladığı raporda Çin'in "dost olmayan tedarikçilere bağımlılığını azaltma çabalarını hızlandırmasıyla jeopolitik gerilimlerin devam edebileceği konusunda da uyardı. 

Avustralya'dan kömür ithalatının yasaklanması bu duruma örnek olarak gösterilirken, örneklerin önümüzdeki dönemde çoğalabileceği ve bunun küresel emtia ticaretine ciddi etkileri olacağı öne sürüldü.