Sahte sigorta yaptıranlar yandı! SGK o emeklilerin peşine düştü! Kimlerin emekli maaşı risk altında?

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son günlerde kamuoyunda geniş yankı uyandıran "sahte sigortalılık" iddialarına yönelik önemli bir adım attı. Kurum,  2023'te 89 bin, 2024'te ise 100 bine yakın sahte sigortalı tespit etti, iddiaların doğruluğunu araştırmak ve varsa usulsüzlükleri ortaya çıkarmak amacıyla kapsamlı bir inceleme başlattığını duyurdu.

Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), son dönemde artan 'sahte sigortalılık' iddiaları üzerine kapsamlı bir inceleme başlattı. Kurum, özellikle emeklilik amacıyla gerçekte çalışmayan kişilerin sigortalı gösterilmesi yönündeki usulsüzlükleri ortaya çıkarmaya hazırlanıyor. SGK uzmanı Özgür Erdursun'un değerlendirmelerine göre, incelemeler hem sigortalı bireyleri hem de işverenleri kapsayacak şekilde genişletildi. Erdursun, sahte sigortalılık iddialarının temelinde, bazı işverenlerin çalışan gösterdiği kişilere fiilen iş vermemesi veya prim ödemelerinin gerçeği yansıtmamasının yattığını belirtti. Peki, sahte sigorta nedir? Emeklilikler iptal edilecek mi? Hangi yaptırımlar gündemde? İşte detaylar...

3 İŞ GÜNÜ İÇİNDE İFADE VERMESİ GEREK

SGK'nın 2023 yılında yaklaşık 89 bine ulaşan usulsüzlük tespiti, 2024 yılında 100 bine dayandı. Usulsüzlük tespit edilmesi durumunda, SGK emeklilere tebligat göndererek ifadeye çağırıyor. Şüpheli işlemle ilişkilendirilen vatandaşların, tebligatı aldıktan sonraki üç iş günü içinde SGK'ya başvurarak ifade vermesi gerekiyor. Süreçte, usulsüzlüğün kaynağının tespit edilmesi büyük önem taşıyor. Eğer yersiz ödemenin nedeni SGK'dan kaynaklanıyorsa, geriye dönük faizsiz olarak 5 yıl boyunca yapılan ödemeler tahsil edilecek. Ancak usulsüzlüğün vatandaştan kaynaklandığı durumlarda, geriye dönük 10 yıl boyunca yapılan ödemeler faiziyle birlikte geri alınacak.

SGK’DAN MI, KİŞİLERDEN Mİ KAYNAKLANIYOR?

Sosyal Güvenlik Uzmanı Özgür Erdursun, TV100’de yaptığı açıklamada bu sorunun hem SGK hem de bireylerden kaynaklanan çeşitli sebepleri olduğunu belirtti. 2008 yılında yapılan düzenlemeyle, isteğe bağlı sigorta primi ödeyerek SSK’dan emeklilik hakkı kaldırıldı. Bu değişiklik, daha yüksek maaşlar ve daha kolay emeklilik koşulları sunduğu için birçok kişinin SSK’yı tercih etmesine neden oldu. Emeklilik hesaplamasında, son 2520 gün içinde hangi statüde en fazla prim ödenmişse, emeklilik hakkı o sigorta kolundan kazanılıyor. Ancak, Bağ-Kur’dan emekli olmak daha zor ve maaşlar da SSK’ya kıyasla daha düşük olduğu için pek çok kişi SSK’dan emekli olmayı tercih ediyor. Özellikle 1260 gün ve üzerinde prim açığı olanlar, sigortalı olarak bir işyerinde çalışıyormuş gibi gösterilip bu açığı kapatmaya çalışıyor. İşte bu durumda sahte sigortalılık söz konusu oluyor.

SGK İNCELEMESİ VE YAPTIRIMLAR

SGK’nın yürüttüğü denetimler sonucu, bir kişinin fiilen çalışmadığı belirlenirse, o dönemdeki sigorta primleri siliniyor. Eğer bu silinen günler sonrasında kişi, emeklilik için yeterli prim gününe sahipse, maaş almaya devam edebiliyor. Ancak, silinen prim günlerinden sonra emeklilik hakkı kaybolursa, ciddi yaptırımlar devreye giriyor.

10 YILLIK GERİ ÖDEME

Eğer sahte sigortalılık, vatandaşın hatası olarak kabul edilirse, kişi geriye dönük 10 yıl içinde aldığı emekli maaşlarını ve sağlık hizmeti giderlerini yasal faiziyle birlikte geri ödemek zorunda kalıyor.

FAİZ ORANI

Geri ödeme durumunda, borca uygulanan yasal faiz oranı aylık %3,5 olarak belirlenmiş.

SGK KAYNAKLI HATA

Eğer hata SGK’dan kaynaklanıyorsa, bu durumda vatandaş sadece 5 yıl boyunca aldığı maaşı geri ödemekle yükümlü oluyor.

KİMLER RİSK ALTINDA?

Özellikle, SSK’dan emekli olmak için çalışmadığı halde sigortalı gösterilen kişiler, risk grubunda yer alıyor. SGK’nın incelemelerinde, fiilen çalışmadığı tespit edilen kişilerin prim günleri silinirken, maaş hakkı da iptal edilebiliyor. Bu nedenle, emeklilik planlaması yapılırken yasal sınırlar içinde hareket etmek büyük bir öneme sahip. Aksi takdirde, ilerleyen yıllarda ciddi maddi kayıplarla karşılaşmak mümkün olabilir.

GERİ ÖDEME YAPILMAZSA NE OLUR?

Borçlu kişinin mal varlığı varsa, haciz uygulanabilir. Eğer mal varlığı yoksa, borç mirasçılara geçer. Mirasçılar, reddi miras davası açarak borçtan kurtulabilirler. Ayrıca, borçlu kişi başka bir işte çalışıyorsa, maaşına haciz konulabilir. Banka hesapları, taşınmazlar ve araçlar üzerinde de haciz işlemleri yapılabilir.