Tıpta çığır açan gelişme: Evde kolaylıkla prostat kanseri testi uygulanabilecek

İngiltere'deki bilim insanları, erkeklerin genetik yapısını inceleyen ve evde uygulanabilen yeni bir tükürük testi geliştirdi. Bu testin, özellikle prostat kanseri taramasında mevcut yöntemlere kıyasla daha yüksek doğruluk oranı sağladığı ifade edildi.

Prostat kanserinin erken teşhisinde önemli bir adım olarak değerlendirilen yeni bir genetik test yöntemi, mevcut PSA testine göre daha fazla agresif tümörü tespit edebilmesiyle dikkat çekiyor. Londra Kanser Araştırma Enstitüsü ve The Royal Marsden NHS Vakfı tarafından geliştirilen bu yöntem, prostat kanseriyle bağlantılı 130 genetik varyantı tükürük örneği üzerinden analiz ediyor.

MEVCUT PSA TESTİ YETERSİZ KALABİLİYOR

Halen prostat kanseri riskini belirlemek için yaygın olarak kullanılan PSA testi, kandaki prostat spesifik antijen düzeyini ölçüyor. Ancak bu test, agresif kanser vakalarını gözden kaçırabilmesi ve yanıltıcı sonuçlar verebilmesi nedeniyle eleştiriliyor. NHS, PSA testini yalnızca doktorun gerekli görmesi halinde ya da 50 yaş üzeri erkeklerin talebiyle uyguluyor. Yeni genetik test ise bu eksiklikleri gidermeyi hedefliyor. Araştırmacılar, “poligenik risk skoru” adı verilen bu yöntem sayesinde prostat kanseri riski taşıyan bireyleri daha doğru bir şekilde belirleyebildiklerini ifade ediyor.

6.300 ERKEK ÜZERİNDE YAPILAN ÇALIŞMADA ÇARPICI SONUÇLAR

55-69 yaş aralığındaki 6.300 erkek üzerinde yapılan çalışmada, katılımcıların yüzde 12’si yüksek risk grubunda yer aldı. Bu kişilere MRI taramaları ve biyopsi uygulandı. Taramalar sonucunda 187 erkekte prostat kanseri tespit edilirken, bunların 103’ünde kanserin yüksek riskli olduğu belirlendi. Çalışmada ayrıca 118 kişide PSA düzeyinin “normal” sınırda olmasına rağmen yeni test sayesinde kanserin teşhis edildiği vurgulandı. Uzmanlar, mevcut yöntemlerle bu vakaların büyük bir kısmının gözden kaçabileceğini belirtti.

ULUSAL TARAMA PROGRAMI İÇİN UMUT VERİYOR

Yeni testin özellikle agresif tümörleri daha yüksek oranda tespit etmesi ve yanlış pozitif oranlarını azaltması sebebiyle mevcut PSA testine göre daha avantajlı olduğu ifade edildi. Ayrıca MRI taramalarında gözden kaçan bazı kanserlerin de bu yöntemle yakalanabileceği belirtildi. Çalışmanın sonuçları, New England Journal of Medicine adlı tıp dergisinde yayımlandı. Uzmanlar, bu yöntemin erken teşhis sayesinde NHS’ye yıllık yaklaşık 500 milyon sterlin tasarruf sağlayabileceğini öne sürüyor.

“ERKEN TEŞHİSTE ÇIĞIR AÇABİLİR”

Londra Kanser Araştırma Enstitüsü'nden Prof. Dr. Ros Eeles, “Basit ve düşük maliyetli bu test, genetik yapısı nedeniyle daha yüksek risk taşıyan bireyleri tespit ederek erken teşhiste çığır açabilir” dedi. Prostate Cancer UK yetkilileri ise testin farklı etnik gruplar üzerindeki etkilerini değerlendirmek için yeni bir karşılaştırmalı çalışma başlattıklarını duyurdu.

ULUSAL TARAMA İÇİN DAHA FAZLA VERİ GEREKİYOR

Uzmanlar, yöntemin umut verici olmasına rağmen İngiltere’de ulusal bir prostat kanseri tarama programı başlatılması için henüz yeterli kanıt bulunmadığını savunuyor. Bristol Üniversitesi’nden Prof. Jenny Donovan, “Ulusal Tarama Komitesi’nin kriteri, taramanın yararının zararından fazla olmasıdır. Şu an bu dengeyi sağlayacak veriye sahip değiliz” açıklamasında bulundu. İngiltere’de her yıl yaklaşık 55.000 kişiye prostat kanseri tanısı konuluyor ve bu hastalığa bağlı 12.000 ölüm gerçekleşiyor.