Trump İran konusunda geri adım atmadı: Hürmüz gerilimi petrolü 91,85 dolara taşıdı
ABD Başkanı Donald Trump, İran ile süresi dolan anlaşmayı uzatmayacağını açıkladı. Böylece ABD-İran hattındaki belirsizlik yeniden arttı. Hürmüz Boğazı üzerindeki anlaşmazlık da devam ediyor.
ABD ile İran arasında haziranda imzalanan mutabakat 60 günlük süre öngörüyordu. Kalıcı anlaşma için tanınan bu süre pazartesi günü sona erdi. Trump'a anlaşmayı uzatıp uzatmayacağı soruldu. ABD Başkanı bu soruya "Hayır" yanıtını verdi.
Trump'ın 60 günlük anlaşmayı uzatmayacağını açıklaması, ABD-İran müzakerelerinde yeni bir belirsizlik oluşturdu.
Bu arada taraflar ateşkes döneminde de karşılıklı ihlal suçlamalarında bulunmuştu. Dolayısıyla bölgede zaman zaman çatışmalar devam etti.
Hürmüz Boğazı anlaşmazlığı sürüyor
ABD yönetimi Hürmüz Boğazı'nda serbest geçişin yeniden sağlanmasını istiyor. İran ise boğazdaki trafiğin Umman ile birlikte yönetileceğini belirtiyor.
Ancak ABD, İran ile Umman arasındaki görüşmelerde doğrudan yer almıyor. Taraflar boğazın yönetimine ilişkin geçici bir düzenleme üzerinde çalışıyor.
Bununla birlikte deniz trafiği savaş öncesindeki seviyelerin oldukça altında bulunuyor. Son günlerde bölgedeki bazı gemilere yönelik saldırılar da bildirildi.
İngiltere Donanması salı günü yeni bir olay duyurdu. Boğazdan çıkan bir geminin mermiyle vurulduğu belirtildi.
Saldırı sonucunda geminin makine bölümünde hasar meydana geldi. Ayrıca olayda bir kişinin hayatını kaybettiği bildirildi.
Brent petrol 91,85 dolara kadar yükseldi
Hürmüz Boğazı'ndaki belirsizlik enerji piyasasına da yansıdı. Brent petrol salı günü yüzde 1,1'e kadar yükseldi.
Böylece Brent'in varil fiyatı 91,85 dolara ulaştı. Bu rakam üç haftadan uzun sürenin en yüksek seviyesini oluşturdu.
Savaş öncesinde küresel petrol ve doğal gaz ticaretinin yaklaşık beşte biri Hürmüz Boğazı'ndan geçiyordu.
Bu nedenle boğazdaki deniz trafiğinin geleceği enerji piyasalarında yakından takip ediliyor. Özellikle geçişlerin normale dönme takvimi belirsizliğini koruyor.
ABD ile İran arasındaki savaş 28 Şubat'ta başladı
Bölgedeki savaş 28 Şubat'ta başladı. ABD ve İsrail'in İran'a düzenlediği hava saldırıları çatışmaları tetikledi.
Ardından gerilim Orta Doğu'nun farklı bölgelerine yayıldı. Trump yönetimi temel hedefini İran'ın nükleer silah edinmesini engellemek olarak açıklıyor.
İran ise nükleer silah geliştirmeye çalıştığı yönündeki iddiaları reddediyor.
Trump ayrıca ABD'nin İran üzerinde önemli baskı araçlarına sahip olduğunu söyledi. Bu kapsamda İran limanlarına yönelik deniz ablukasına işaret etti.
Trump'tan Umman'a sert Hürmüz açıklaması
Trump, Fox News'e verdiği röportajda Umman konusunda da sert ifadeler kullandı. ABD Başkanı, Hürmüz sürecinde Washington'ın engellenmesine tepki gösterdi.
Trump, Umman'ın anlaşma girişimlerinin önüne geçmesi halinde askeri karşılık verilebileceğini söyledi. Benzer bir açıklamayı mayıs ayında da yapmıştı.
Umman, ABD'nin resmi askeri müttefiki konumunda bulunmuyor. Ancak iki ülke uzun süredir yakın güvenlik ilişkileri yürütüyor.
Aynı zamanda Umman, İran ile Batılı ülkeler arasındaki diplomatik temaslarda arabuluculuk rolü üstleniyor.
Hürmüz'den günlük 8-9 milyon varil petrol çıkarılıyor
ABD Enerji Bakanı Chris Wright da bölgedeki enerji akışına ilişkin bilgi verdi. Wright, ABD ordusunun bölgeden petrol çıkışını desteklediğini söyledi.
Wright'a göre günlük petrol miktarı 8-9 milyon varil seviyesinde bulunuyor. Buna karşılık İran'ın ham petrol ihracatının tamamen durduğu belirtildi.
Bölgede yaşanan gelişmeler petrol fiyatları açısından önemini koruyor. Özellikle Hürmüz'deki sevkiyat kapasitesi piyasa tarafından izleniyor.
İran Devrim Muhafızları Trump'ın iddiasını reddetti
Trump, İran ile iletişim kanallarının tamamen kapanmadığını da söyledi. ABD Başkanı, Devrim Muhafızları yetkilileriyle arka kanal temaslarının sürdüğünü öne sürdü.
Ancak İran tarafından bu açıklamaya karşılık geldi. İran Devrim Muhafızları Sözcüsü söz konusu iddiayı reddetti.
İran'ın resmi haber ajansı IRNA'ya göre sözcü, Trump'ın açıklamasını "hayal" olarak nitelendirdi.
Dolayısıyla Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temasların kapsamı konusunda farklı açıklamalar yapılıyor.
Orta Doğu'da çatışmalar farklı bölgelere yayıldı
İran geriliminin yanı sıra bölgenin diğer noktalarında da askeri hareketlilik sürüyor. İsrail son günlerde Lübnan'ın güneyine saldırılar düzenledi.
İsrail ordusu saldırılarda Hizbullah hedeflerinin vurulduğunu açıkladı. Gazze'de ise Hamas'a yönelik operasyonlar devam etti.
Öte yandan Yemen merkezli Husiler Kızıldeniz'deki gemilere saldırılar gerçekleştirdi. İran'ın bu üç grubu desteklediği belirtiliyor.
Böylece Orta Doğu'daki güvenlik gelişmeleri birçok cephede devam ediyor.
Gazze için yeni diplomasi trafiği başladı
Trump'ın damadı ve barış temsilcisi Jared Kushner de bölgeyi ziyaret etti. Kushner'in temaslarının merkezinde Gazze'deki ateşkes süreci bulunuyor.
Kushner bu kapsamda arabulucularla görüşmeler gerçekleştirdi. Ayrıca İsrail ve Hamas taraflarıyla temaslarda bulundu.
Görüşmeler hakkında bilgi sahibi bir yetkiliye göre İsrail'e güvence verildi. Buna göre Hamas silahsızlanmadan İsrail ordusunun Gazze'den çıkmaya zorlanmayacağı aktarıldı.
Hamas ise farklı bir şart öne sürüyor. Örgüt, silah bırakmadan önce İsrail'in Gazze'den çekilmesini talep ediyor.
