Trump yönetimi ilaç devlerine rest çekti: Yüzde 100 vergi kararı
ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, ilaç sektörünü doğrudan hedef alan yeni bir ticaret adımı attı. Açıklanan düzenlemeye göre, belirli ithal ilaçlara yüzde 100’e kadar gümrük vergisi uygulanacak. Bu kararın temel amacı, küresel ilaç üreticilerini ABD içinde üretim yapmaya zorlamak olarak öne çıkıyor.
Yeni tarifelerin özellikle patentli ilaçları kapsadığı belirtilirken, ABD ile özel ticaret anlaşması bulunmayan ülkelerde üretim yapan ve “en çok kayrılan ülke fiyatlandırması” (MFN) anlaşmasına dahil olmayan firmalar doğrudan etkilenecek.
KADEMELİ TARİFE TAKVİMİ DEVREYE GİRİYOR
Beyaz Saray’dan yapılan açıklamaya göre, büyük ilaç şirketlerine yönelik tarifeler 120 gün içinde yürürlüğe girecek. Daha küçük üreticiler için ise bu süre 180 gün olarak belirlendi. Böylece sektör oyuncularına sınırlı bir uyum süresi tanınmış oldu.
Yeni düzenleme kapsamında bazı büyük ekonomilerle anlaşma yapan ülkeler için vergi oranı yüzde 15 ile sınırlandırılacak. Avrupa Birliği, Japonya, Güney Kore ve İsviçre gibi ülkeler bu kapsama dahil edilirken, Birleşik Krallık için daha düşük oranlar uygulanacak.
ABD’DE ÜRETİM YAPANA VERGİ AVANTAJI
Yeni sistem yalnızca cezalandırma değil, aynı zamanda teşvik mekanizması da içeriyor. ABD’de üretim taahhüdü veren ilaç şirketlerinin ithal ürünlerine uygulanacak vergi oranı yüzde 20 seviyesine çekilecek.
MFN anlaşması imzalayan şirketler ise tamamen vergiden muaf tutulacak ve bu ayrıcalık 20 Ocak 2029’a kadar geçerli olacak.
Bu düzenleme, küresel ilaç devlerinin ABD pazarındaki konumlarını korumak adına üretim stratejilerini yeniden şekillendirmesine neden olabilir.
BÜYÜK ŞİRKETLER KURTULDU, KÜÇÜKLER HEDEFTE
Dünyanın önde gelen ilaç firmalarından Merck & Co. ve Eli Lilly & Co. gibi devler, ABD yönetimiyle yaptıkları anlaşmalar sayesinde bu sert tarifelerden büyük ölçüde muaf tutuldu.
Trump yönetiminin geçtiğimiz yaz 17 büyük şirkete gönderdiği mektuplarda; Medicaid fiyatlarının düşürülmesi, doğrudan satış modelleri ve yeni ilaçların küresel fiyatlarla uyumlu olması gibi şartlar öne sürülmüştü.
Bu nedenle yeni tarifelerin esas olarak küçük ve orta ölçekli ilaç üreticilerini ve hammadde tedarikçilerini etkilemesi bekleniyor.
JENERİK İLAÇLAR ŞİMDİLİK KAPSAM DIŞI
Düzenleme kapsamında jenerik ilaçlar şu aşamada tarifelerden muaf tutuldu. Ancak ABD Ticaret Bakanlığı’nın bu ürünleri bir yıl içinde yeniden değerlendirmesi planlanıyor. Bu durum, gelecekte jenerik ilaçların da vergi kapsamına alınabileceğine işaret ediyor.
ULUSAL GÜVENLİK GEREKÇESİYLE ALINAN KARAR
Söz konusu tarifeler, 2025 Nisan ayında başlatılan ve ithalatın ulusal güvenliğe etkisini inceleyen “Section 232” soruşturması kapsamında hayata geçirildi. Bu yasa, başkana ulusal güvenlik tehdidi gördüğü ürünlerde tek taraflı vergi uygulama yetkisi veriyor.
Ancak sektör temsilcileri, bu adımın tedarik zincirlerini bozabileceği, ilaç arzında sıkıntı yaratabileceği ve maliyetleri artırabileceği konusunda uyarıyor.
İLAÇ FİYATLARI YÜKSELEBİLİR
Uzmanlara göre şirketler ya artan maliyetleri üstlenecek ya da bu yükü doğrudan tüketiciye yansıtacak. Bu da ABD’de halihazırda yüksek olan ilaç fiyatlarının daha da artmasına neden olabilir.
ABD’de ilaç fiyatları; sigorta şirketleri, eczane fayda yöneticileri ve üreticiler arasında yapılan karmaşık anlaşmalarla belirleniyor. Bu nedenle fiyat artışlarının kısa vadede değil, kademeli olarak hissedilmesi bekleniyor.
KÜRESEL TİCARET GERİLİMİ DERİNLEŞİYOR
Trump yönetiminin bu hamlesi, son dönemde artan korumacı ticaret politikalarının bir parçası olarak değerlendiriliyor. Daha önce metal sektöründe de benzer adımlar atan yönetim, şimdi stratejik alanlardan biri olarak gördüğü ilaç sektörüne odaklanmış durumda.
Yeni tarifeler, küresel ticaret dengelerini etkileyebilecek ve özellikle ilaç üretim zincirinde ciddi yeniden yapılanmaları tetikleyebilecek bir gelişme olarak öne çıkıyor.
