Türkiye'nin yat ve tekne sektörü, artan maliyetler nedeniyle zorlu bir süreçten geçiyor. Özellikle işçilik ücretlerindeki yükseliş ve diğer üretim giderlerindeki artış, sektördeki rekabet gücünü olumsuz etkiliyor. Son yıllarda Avrupa pazarında fiyat avantajıyla öne çıkan Türk yat ve tekne üreticileri, maliyet baskısının artmasıyla bu üstünlüğünü kaybetme riskiyle karşı karşıya.
TÜRKİYE YAT VE TEKNE SEKTÖRÜNDE ZOR GÜNLER
Bazı firmalar, ellerindeki stokları eritme amacıyla üretim yapmaktansa sözleşmeleri iptal edip ceza ödemeyi daha kazançlı buluyor. Türkiye Gazetesi'nde yer alan haberde yat ve Tekne Endüstrisi Derneği (YATED) Yönetim Kurulu Başkanı Murat Bekiroğlu, döviz kurunun stabil kalmasına rağmen faiz ve enflasyon oranlarının yükseldiğine vurgu yaparak, şu açıklamalarda bulundu: “Pandemi süreci sonrasında yaklaşık 2,5-3 yıl boyunca büyük bir dinamizm yaşanan gemi inşa sektörü, son üç aydır belirgin bir durgunluk içinde. 2024 yılında, yüksek faiz oranları ve zayıf talep nedeniyle beklenen satış hedefleri gerçekleşemedi. 2025’i ise 2024 performansını yakalamayı ve maliyetleri yönetmeyi hedeflediğimiz bir yıl olarak değerlendiriyoruz. Esas önceliğimiz zarar etmekten kaçınmak. Sektörde toparlanma süreci ancak 2026 itibarıyla mümkün olabilir.”
MAAŞLAR AVRUPA’YI GEÇTİ
YATED Yönetim Kurulu Başkan Vekili Cem Hüroğlu da İtalya, Hollanda ve Norveç ile aynı maliyetlerde üretim yaptıklarını belirterek “Son bir yılda işçilik maliyetleri yüzde 100 arttı. Türkiye’deki maaşlar avro bazında Avrupa’yı geçti. Kira, enerji ve hammadde fiyatlarında yükseliş de kârlılıkları olumsuz etkiledi. Yıllarca uğraşıp sağladığımız fiyat avantajını 1,5 yılda kaybettik. Kâr marjımız düştü. Eskiden İtalya’ya göre çok daha uygun fiyatla üretirken bugün aynı seviyedeyiz. Hatta bazı alanlarda İspanya, Norveç ve Hollanda’dan yüksek fiyat veriyoruz. Bazı üreticiler maliyetlerden dolayı sözleşmeleri iptal edip ceza ödemeye razı oluyor. Avrupa’da da sıkıntı var ama bizde durum daha vahim” ifadelerini kullandı. Eleman bulmakta da zorlandıklarını dile getiren Hüroğlu, bugüne kadar Avrupa’ya göç verdiklerini, yüksek ücretler sebebiyle Hollanda’dan Türkiye’ye tersine göçün başladığını söyledi.
KDV muafiyetinin kaldırılmasının da ticari tekneler üzerinde olumsuz etki yaptığına dikkat çeken Hüroğlu “Önce 24 metre altı yatlar için başlatılan uygulama, ticari tekneleri de kapsayacak şekilde genişledi. Bu da pazardaki avantajlarımızı kısıtladı” diye konuştu. Hüroğlu, sorunların çözümü için Denizcilik Bakanlığı kurulması önerisinde de bulundu.
YERLİ ATAK
Yat sektörü çıkışı fuarlarda arıyor. YATED Yönetim Kurulu Başkanı Murat Bekiroğlu İstanbul Fuar Merkezi ile 5 yıllık sözleşme imzaladıklarını belirterek “15-22 Şubat tarihleri arasındaki Bosphorus Boat Show’da yer tamamen doldu. 500’den fazla marka 300’den fazla tekne ile fuarda yerini aldı. 150’nin üzerinden yerli üretici fuarda dünya sahnesine çıkacak. Amacımız, bu üreticileri global pazarda daha güçlü hâle getirmek” dedi.
