Türkiye yaşlanıyor... 2030'da 3'te biri 65 yaş üstü olacak

Türkiye İstatistik Kurumunun Türkiye'nin aktif yaşlanma endeksi (AYE)" değeri geçen yıl 29,7'ye yükseldi. TÜİK, yaşlı nüfus oranının 2030'da yüzde 13,5, 2040'ta yüzde 17,9, 2060'ta yüzde 27, 2080'de yüzde 33,4 ve 2100'de yüzde 33,6 olacağını açıkladı.

Türkiye İstatistik Kurumu, ilk kez 2024 yılı verilerinden oluşan "Aktif Yaşlanma Endeksi" bültenini yayımladı. Türkiye İstatistik Kurumunun ilk kez açıkladığı Türkiye'nin aktif yaşlanma endeksi (AYE)" değeri geçen yıl 29,7'ye yükseldi. TÜİK, yaşlı nüfus oranının 2030'da yüzde 13,5, 2040'ta yüzde 17,9, 2060'ta yüzde 27, 2080'de yüzde 33,4 ve 2100'de yüzde 33,6 olacağına dikkati çekti.

10 YILDA DOĞURGANLIK HIZINDAKİ YIKICI AZALMA

Bültende, araştırmanın gerekçesine yer verilirken Türkiye'nin nüfus projeksiyonlarındaki değişime dikkati çekildi. Küresel yaşlanma süreci olarak adlandırılan "demografik dönüşüm" evresindeki ülkede, çocuk ve genç nüfus oranı hızla azalırken yaşlı nüfus oranının hızla artış gösterdiğine işaret edildi. Bültende, "Türkiye son 10 yılda doğurganlık hızındaki yıkıcı azalmanın da tesiriyle 'çok yaşlı ülkeler' sınıfına dahil olmuştur. Doğurganlık hızındaki sürekli ve keskin azalmanın yanı sıra hayat standardı ve refah seviyesinin artmasıyla sağlık alanında kaydedilen gelişmeler neticesinde ölümlülük hızı azalmakta, doğuşta beklenen hayat süresi ve yaşlı nüfus oranı artmaktadır." bilgisine yer verildi. 4 bileşenden oluşan AYE', yaşlı bireylerin istihdama katılabilme, topluma katılabilme, bağımsız, sağlıklı ve güvenli yaşayabilme ve aktif yaşlanma için kapasite ve elverişli ortama sahip olabilme seviyelerini ölçüyor.

YAŞLI NÜFUSUN ORANI HER GEÇEN YIL ARTIYOR 

Bültende, Türkiye'de yaşlı nüfus olarak kabul edilen 65 ve daha yukarı yaştaki nüfusun, 2019'da 7 milyon 550 bin 727 kişiyken son 5 yılda yüzde 20,7 artarak 2024 itibarıyla 9 milyon 112 bin 298 kişi olduğu hatırlatıldı. Yaşlı nüfusun toplam nüfus içindeki oranının 2019'da yüzde 9,1 iken 2024'te yüzde 10,6'ya yükseldiği kaydedilen bültende, projeksiyonlara göre 2030'da yüzde 13,5'e, 2040'ta yüzde 17,9'a, 2060'ta yüzde 27'ye, 2080'de yüzde 33,4'e ve 2100'de yüzde 33,6'ya çıkmasının öngörüldüğü ifade edildi. Bu veriler dikkate alınarak hazırlanan AYE verileri ve bileşenleri 0 ile 100 arasında değer alıyor. Buna göre, endeks ve bileşen değerlerinin yüksek olması, toplumdaki yaşlı bireylerin daha etkin bir yaşlılık hayatı geçirdiklerine işaret ediyor. Türkiye'nin AYE değeri 2023'te 28,7 iken geçen yıl 29,7'ye yükseldi. İstihdam bileşeni endeks değeri, 2023'te 25,9 iken 2024'te 27,6 olarak hesaplandı. Topluma katılım bileşeni endeks değeri de aynı dönemde 12'den 12,5'e yükseldi. Bağımsız sağlıklı ve güvenli yaşam bileşeni endeks değeri ise 65,5'ten 65'e geriledi. Aktif yaşlanma için kapasite ve elverişli ortam bileşeni endeks değeri 2023'te 44,3 iken 2024'te 46,1 oldu.

AKTİF YAŞLANMADA AB ORTALAMASI YÜZDE 36,8

AB üyesi 28 ülkenin endeks değerleri incelendiğinde, 2018'de AYE genel endeks değerinin AB ortalaması 36,8 oldu. AB'ye üye ülkeler içinde endeks değeri en yüksek olanlar sırasıyla 47,8 ile İsveç, 43,7 ile Hollanda, 43,3 ile Danimarka olarak belirlendi. Endeks değerinin en düşük olduğu ülkeler ise sırasıyla 28,4 ile Yunanistan, 30,5 ile Hırvatistan, 31,2 ile Romanya olarak hesaplandı. Aktif yaşlanma değeri cinsiyete göre Avrupa Birliği üye ülkeleriyle mukayese edildiğinde, erkeklerde AB ortalaması 38,5 iken Türkiye değeri 34,5 olarak hesaplandı. Kadınlarda ise AB ortalaması 35,3 iken Türkiye değeri 25,3 olarak kayıtlara geçti.

ENDEKS DEĞERİ EN YÜKSEK BÖLGE DOĞU KARADENİZ

Türkiye'nin 2024 yılı için AYE genel endeks değeri Türkiye İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) 1. düzeye göre incelendiğinde, en yüksek bölgenin 33,3 ile Doğu Karadeniz olduğu görüldü. Bu bölgeyi 31,9 ile Batı Marmara, 30,8 ile Kuzeydoğu Anadolu bölgeleri izledi.