Küresel ticaretin 2024 yılında durağan bir seyir izlemesi, dünya ekonomisindeki dalgalanmaların ve belirsizliklerin bir yansıması olarak karşımıza çıkıyor. Bu durağanlık, birçok ülkenin ticaret performansını doğrudan etkilerken, Türkiye'nin ithalatında yaşanan gerileme de dikkat çekiyor. Türkiye, dünya ithalat liginde bir basamak daha gerileyerek 19. sıraya düştü.
2024 yılı itibarıyla küresel ticarette sınırlı bir toparlanma gözlemlenirken, Türkiye’nin dış ticaret performansı ve sıralamasında belirgin değişiklikler yaşandı. Dünya genelinde ithalat ve ihracat rakamları hafif artışlarla toparlanma sinyalleri verirken, Türkiye’nin bu süreçteki yeri ve ticaret kompozisyonu dikkat çekti.
KÜRESEL TİCARETTE GENEL DURUM
TradeMap verilerine göre, dünya genelinde toplam ithalat geçen yıl yüzde 0,04 oranında artarak 23,987 trilyon dolara ulaştı. İhracat ise yüzde 0,88 oranında artış göstererek 23,879 trilyon dolar seviyesine çıktı. Ancak Türkiye, dünya ithalatındaki payında gerileme yaşadı. 2023 yılında yüzde 1,53 olan Türkiye’nin dünya ithalatından aldığı pay, 2024 yılında yüzde 1,43’e düştü. İhracat payı ise yüzde 1,09 seviyesinde sabit kaldı.
TÜRKİYE’NİN İTHALAT VE İHRACAT PERFORMANSI
Türkiye’nin toplam ithalatı geçen yıl yüzde 5 oranında azalarak 341 milyar dolar seviyesine geriledi. Bu düşüş, Türkiye’yi dünya ithalat sıralamasında bir basamak geriye iterek 18. sıradan 19. sıraya düşürdü. Öte yandan ihracatta yüzde 2,4’lük bir artış kaydedilerek toplam ihracat 261 milyar dolara ulaştı. Ancak bu artış, Türkiye’nin küresel ihracat sıralamasında ilerlemesine yetmedi ve ülke 27. sıradaki yerini korudu.
Türkiye’nin dış ticaret açığı da dikkat çekici bir boyutta seyretti. Geçen yıl verilen 82 milyar dolarlık dış ticaret açığı ile Türkiye, ABD, İngiltere, Hindistan ve Fransa’nın ardından en fazla dış ticaret açığı veren 5. ülke oldu.
İTHALAT VE İHRACATTA ÖNE ÇIKAN ÜLKELER
Türkiye’nin ithalatında liderlik bu yıl Çin’e geçti. Çin, 44,9 milyar dolarlık ithalat hacmiyle Türkiye’nin en büyük ticari partneri olurken, onu 44 milyar dolarla Rusya takip etti. Almanya ise 27 milyar dolarlık ithalatla üçüncü sırada yer aldı. İhracat cephesinde ise Almanya, ABD ve İngiltere ilk üç sırayı paylaştı. Türkiye’nin Almanya’ya ihracatı 20,4 milyar dolar, ABD’ye ihracatı 16,3 milyar dolar ve İngiltere’ye ihracatı ise 15,2 milyar dolar olarak gerçekleşti.
TİCARET KOMPOZİSYONUNDA DEĞİŞİM
Türkiye’nin ithalatının yaklaşık yüzde 69,3’ü hammadde ithalatına dayanırken, sermaye mallarının (yatırım malları) payı yüzde 4,7 ve tüketim mallarının payı yüzde 15,8 olarak kaydedildi. Son yıllarda üretim için gerekli hammadde ve ara malı ithalatında düşüş yaşanırken, tüketim malı ithalatının payında artış gözlemlendi.
Türkiye’nin dünya ithalatındaki en önemli dört faslı makine (fasıl 84), başka yerde belirtilmeyen emtialar (fasıl 99 - gizli veri), otomotiv (fasıl 87) ve enerji (fasıl 27) olarak öne çıktı. Bu dört fasılda da geçen yıl düşüş yaşandı. Özellikle makine ithalatında Türkiye, 39,8 milyar dolarla dünyada en fazla makine ithalatı yapan 21. ülke oldu. Başka yerde belirtilmeyen emtialar kategorisinde ise Türkiye, 36,6 milyar dolarlık ithalatla ilk üç ülke arasında yer aldı. Otomotiv sektöründe ise 31,7 milyar dolarlık ithalatla dünyada 14. sırada yer alan Türkiye, enerji ithalatında ise 29,7 milyar dolarla 22. sırada konumlandı.a
