Ortadoğu savaşı havacılığı vurdu: Uçuşlar iptal, maliyetler zirvede
Ortadoğu’da tırmanan İran merkezli çatışma, küresel havacılık sektöründe yeni bir belirsizlik dalgasını tetikledi. Dubai merkezli milyarder Gediminas Ziemelis’e göre sektör, pandemi dönemini hatırlatan bir sürece girmiş durumda. Uçuş iptalleri, artan maliyetler ve düşen rezervasyonlar, havayolu şirketlerini yeniden zor bir sınavla karşı karşıya bırakıyor.
TALEP DÜŞÜYOR, UÇAKLAR YENİ PAZARLARA KAYDIRILIYOR
Avia Solutions Group’un kurucusu Ziemelis, filosundaki 145 uçağın önemli bir bölümünü Avrupa’dan çekerek Asya ve Güney Amerika pazarlarına yönlendirmeyi planladıklarını açıkladı. Özellikle yaz sezonu öncesinde Avrupa merkezli havayolu şirketlerinden gelen kiralama taleplerinin ciddi ölçüde zayıfladığına dikkat çekti.
Türkiye dahil birçok pazarda da yeni anlaşmaların yavaşladığı görülüyor. Havayolu şirketleri, artan riskler nedeniyle uzun vadeli planlama konusunda temkinli davranıyor.
“Rezervasyonlarda önceki yıllara kıyasla belirgin bir düşüş var ve sektör bu yaz sezonuna zayıf giriyor.”
YAKIT MALİYETLERİ HAVAYOLLARINI ZORLUYOR
Çatışmanın en sert etkisi ise enerji tarafında hissediliyor. Petrol fiyatlarının kısa sürede yaklaşık yüzde 50 artarak varil başına 100 dolar seviyesine yaklaşması, havayolu maliyetlerini dramatik şekilde yükseltti. Sektör temsilcilerine göre, yakıt giderleri toplam işletme maliyetlerinin yaklaşık dörtte birini oluşturuyor.
Bu gelişmelerin ardından birçok havayolu şirketi bilet fiyatlarını artırma, bazı hatları askıya alma veya kapasiteyi azaltma seçeneklerini gündemine aldı.
“Yakıt fiyatlarındaki sert yükseliş, havayolu şirketlerinin kârlılığını doğrudan tehdit eden en kritik unsur haline geldi.”
SİGORTA VE GÜVENLİK MALİYETLERİ DE ARTIYOR
Sadece yakıt değil, savaş riski nedeniyle sigorta maliyetleri de keskin şekilde yükseldi. Ziemelis, bazı uçuşlar için sigorta bedelinin 50 bin dolara kadar çıkabildiğini belirterek piyasanın “aşırı dalgalı” olduğunu ifade etti.
Bu nedenle birçok uçak, savaş riski primlerinden kaçınmak amacıyla Ortadoğu dışındaki bölgelere kaydırılıyor. Avia’nın bölgedeki 6 uçağından yalnızca birinin aktif olarak uçuş gerçekleştirdiği belirtiliyor.
HAVAYOLLARI NAKİT KORUMA MODUNA GEÇTİ
Bölgede faaliyet gösteren büyük havayolu şirketleri de maliyet baskısı altında. Katar Havayolları, Gulf Air, flydubai ve Air Arabia gibi şirketlerin günlük milyonlarca dolarlık gelir kaybı yaşadığı ve bu nedenle iç maliyet denetimlerini artırdığı ifade ediliyor.
Pandemi sonrası güçlü bir toparlanma süreci yaşayan sektör, yeniden kriz yönetimi moduna geçmiş durumda.
İFLAS RİSKİ GÜNDEMDE
Ziemelis’e göre çatışmanın uzaması halinde sektör için daha ciddi sonuçlar kaçınılmaz olabilir. Özellikle düşük nakit rezervine sahip havayolu şirketleri için risk giderek büyüyor.
“Eğer bu kriz bir aydan uzun sürerse, küresel ölçekte ilk havayolu iflaslarını görmemiz şaşırtıcı olmaz.”
KRİZ ORTAMINDA STRATEJİ: COĞRAFİ DAĞILIM
Tüm belirsizliklere rağmen Avia Solutions Group, Dubai’deki büyüme planlarını sürdürme kararı aldı. Şirket, operasyonlarını farklı coğrafyalara yayarak riskleri dengelemeyi hedefliyor.
Uzmanlara göre bu yaklaşım, jeopolitik risklerin arttığı bir dönemde havacılık şirketleri için kritik bir strateji haline gelmiş durumda.
HAVACILIKTA YENİ NORMAL: ESNEKLİK VE HIZLI ADAPTASYON
Ortadoğu’daki gelişmeler, havacılık sektörünün ne kadar kırılgan olduğunu bir kez daha ortaya koydu. Pandemi sonrası toparlanmanın ardından gelen bu yeni kriz, şirketleri daha esnek ve hızlı karar alma süreçlerine yönlendiriyor.
Ziemelis ise süreci temkinli bir iyimserlikle değerlendiriyor: Krizlerin aynı zamanda fırsatlar da barındırdığını hatırlatıyor.
