DTÖ’ye göre savaş, dünya ticaretini frenliyor: Ticaret ve büyüme geriliyor
Küresel ekonominin kırılgan dengeleri, Orta Doğu’da tırmanan askeri gerilimle birlikte yeniden test ediliyor. Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ), bölgede süren çatışmaların enerji piyasaları ve lojistik hatlar üzerindeki etkisinin derinleşmesi halinde, dünya ticaretinde beklenenden daha sert bir yavaşlama yaşanabileceği uyarısında bulundu. Artan belirsizlik ortamı, sadece ticaret hacmini değil, aynı zamanda küresel büyüme beklentilerini de aşağı yönlü baskılıyor.
ENERJİ FİYATLARI VE LOJİSTİK RİSKLER ÖN PLANDA
ABD ve İsrail’in Şubat ayı sonunda İran’a yönelik gerçekleştirdiği saldırılar ve ardından gelen karşılıklar, özellikle Hürmüz Boğazı’nda enerji akışını sekteye uğratabilecek riskleri artırdı. Küresel petrol ve doğalgaz taşımacılığının kalbinde yer alan bu kritik geçiş noktasındaki aksaklık ihtimali, piyasaları tedirgin ediyor.
DTÖ, enerji maliyetlerindeki kalıcı yükselişin küresel ticaret üzerinde zincirleme bir maliyet baskısı oluşturabileceğine dikkat çekti.
Bu gelişmeler, sadece enerji fiyatlarını yukarı çekmekle kalmıyor; aynı zamanda deniz taşımacılığı, sigorta maliyetleri ve tedarik zincirleri üzerinde de ciddi baskı yaratıyor.
TİCARET BÜYÜMESİNDE AŞAĞI YÖNLÜ REVİZYON
DTÖ’nün güncel projeksiyonlarına göre, çatışmaların sürmesi durumunda 2026 yılında küresel mal ticaretindeki büyüme oranı %1,4 seviyesinde kalabilir. Bu oran, kriz öncesinde öngörülen %1,9’luk büyümenin belirgin şekilde altında.
Küresel ticaret büyümesindeki bu aşağı yönlü revizyon, jeopolitik risklerin ekonomik beklentileri doğrudan şekillendirdiğini ortaya koyuyor.
Küresel büyüme tarafında da benzer bir tablo söz konusu. Daha önce %2,8 olarak tahmin edilen 2026 dünya ekonomisi büyümesinin, savaşın yıl geneline yayılması halinde %2,5’e gerilemesi bekleniyor.
ENERJİ İTHALATÇILARI DAHA FAZLA ETKİLENEBİLİR
DTÖ değerlendirmelerine göre, enerjiye bağımlı ekonomiler bu süreçten daha ağır etkilenebilir. Avrupa ve Asya ülkeleri artan enerji maliyetleri nedeniyle üretim ve tüketim tarafında baskı hissederken, enerji ihracatçısı ülkeler görece avantajlı bir konuma geçebilir.
ABD gibi enerji üreticisi ülkelerde büyümenin daha dirençli kalabileceği ifade edilirken, ithalatçı ekonomilerde enflasyon ve cari açık risklerinin artabileceği belirtiliyor.
YAPAY ZEKA YATIRIMLARI TİCARETİN LOKOMOTİFİ OLDU
DTÖ verilerine göre 2025 yılında küresel mal ticareti %4,6 oranında büyüme kaydetti. Bu artışın dikkat çekici bir kısmı, yapay zekâ ve ileri teknoloji yatırımlarına bağlı ürünlerden geldi.
Toplam ticaret hacminin yalnızca altıda birini oluşturan bu ürünler, büyümenin %42’sini tek başına sırtladı. Bu durum, teknolojik dönüşümün küresel ticaretteki belirleyici rolünü bir kez daha ortaya koydu.
HİZMET TİCARETİNDE DE YAVAŞLAMA BEKLENİYOR
Sadece mal ticareti değil, hizmet sektörü de risk altında. Çatışma öncesinde 2026 yılı için %4,8 büyüme beklenen hizmet ticaretinin, gerilimin devam etmesi halinde %4,1’e gerilemesi öngörülüyor.
2025 yılında %5,3 büyüyen hizmet ticareti, özellikle turizm ve uluslararası seyahat harcamalarındaki düşüşten etkilenebilir. Orta Doğu’nun bu alandaki payı dikkate alındığında, bölgedeki istikrarsızlık küresel hizmet akışını da zayıflatabilir.
Jeopolitik belirsizliklerin artması, küresel ticaret rotalarının daha güvenli ve düşük riskli hatlara kaymasına neden olabilir.
