ABD, Hürmüz Boğazı için BM desteği arıyor
Küresel enerji ve ticaretin en kritik geçiş noktalarından biri olan Hürmüz Boğazı’nda tansiyon yükselirken, ABD ve müttefikleri yeni bir diplomatik hamle başlattı. Washington yönetimi, İran’ın bölgedeki müdahalelerini sonlandırmak amacıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’ne kapsamlı bir karar taslağı sundu. Taslak metin, Tahran’ın geri adım atmaması halinde yaptırımlardan askeri seçeneğe kadar geniş bir çerçevede önlem alınmasının önünü açıyor.
BM KARARIYLA YAPTIRIM VE GÜÇ KULLANIMI GÜNDEMDE
Taslak metin, İran’ın ticari gemilere yönelik saldırılarını derhal durdurmasını talep ederken, BM Şartı’nın 7. Bölümü’nü devreye sokarak yaptırım ve askeri müdahale ihtimalini masaya taşıyor. Bu bölüm, uluslararası barışın tehdit altında olduğu durumlarda zorlayıcı adımların atılmasına imkan tanıyor.
Metinde ayrıca İran’dan deniz mayınlarını temizlemesi, ticari gemilerin güvenli geçişine izin vermesi ve insani yardım koridorlarını açık tutması isteniyor. Boğazdan geçişlerde herhangi bir ülkenin İran’a ücret ödemesi de açık şekilde yasaklanıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI KÜRESEL TİCARETİN KALBİ
Dünya petrol ticaretinin önemli bir kısmının geçtiği Hürmüz Boğazı, son haftalarda yaşanan çatışmalar nedeniyle fiilen kilitlenmiş durumda. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik askeri operasyonlarının ardından bölgede tansiyon hızla yükselirken, İran’ın küçük hızlı botlarla gerçekleştirdiği saldırılar ticari gemiler için ciddi bir risk oluşturuyor.
ABD ve İsrail güçleri İran’ın deniz ve hava kapasitesine ağır darbe indirse de, boğazdaki ticari trafiği tam anlamıyla yeniden başlatmayı başaramadı. Bu durum, küresel enerji piyasalarında arz endişelerini artırarak fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor.
RUSYA VE ÇİN ENGELİ: KARARIN KADERİ BELİRSİZ
Taslağın en kritik aşaması ise Güvenlik Konseyi’ndeki oylama süreci olacak. Daimi üyeler arasında yer alan Rusya ve Çin’in veto hakkı bulunuyor. Geçtiğimiz ay benzer bir tasarının bu iki ülke tarafından engellenmiş olması, yeni girişimin de zorlu bir diplomatik süreçten geçeceğini gösteriyor.
Uluslararası Kriz Grubu’ndan uzmanlar, metnin İran’ı tek taraflı suçlayan bir dil içermesi nedeniyle Moskova ve Pekin’in desteğinin zor olduğunu belirtiyor.
ABD’DEN “PROJECT FREEDOM” HAMLESİ
Diplomatik girişimlerle eş zamanlı olarak ABD sahada da aktif rol alıyor. Washington yönetimi, “Project Freedom” adı verilen yeni bir operasyon kapsamında ticari gemilere askeri koruma sağlamaya başladı.
ABD öncülüğünde başlatılan “Project Freedom”, Hürmüz’den geçen gemilere doğrudan askeri eskort sağlayarak deniz ticaretini yeniden canlandırmayı hedefliyor. Nitekim ABD güçleri kısa süre önce iki konteyner gemisine eşlik ederken İran unsurlarıyla çatışmaya girdi.
ABD’nin Birleşmiş Milletler Daimi Temsilcisi Mike Waltz, uluslararası sularda hiçbir ülkenin tek taraflı kontrol kuramayacağını vurgulayarak, bu girişimin küresel ticaretin korunması açısından kritik olduğunu ifade etti.
KÜRESEL ETKİLER: ENERJİ, TİCARET VE JEOPOLİTİK DENGE
Hürmüz’de yaşanan kriz, yalnızca bölgesel bir güvenlik sorunu değil, aynı zamanda küresel ekonomik dengeleri doğrudan etkileyen bir gelişme olarak öne çıkıyor. Petrol ve LNG sevkiyatlarında yaşanan aksama, özellikle Avrupa ve Asya piyasalarında arz güvenliği tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
ABD’nin BM üzerinden yürüttüğü bu yeni strateji, hem diplomatik hem askeri boyutuyla önümüzdeki dönemde uluslararası ilişkilerde belirleyici bir rol oynayacak gibi görünüyor.
