Avrupa Birliği savunma ve yapay zeka yatırımlarını sıkı denetime alıyor
Avrupa Birliği, kritik sektörlerde yabancı yatırımları daha sıkı denetleyecek yeni düzenleme için önemli bir adım attı. Avrupa Parlamentosu, savunmadan yapay zekaya, yarı iletkenlerden finansal hizmetlere kadar birçok stratejik alanı kapsayan yeni yatırım inceleme mekanizmasını onayladı.
Strazburg’da gerçekleştirilen Avrupa Parlamentosu Genel Kurulu oturumunda kabul edilen düzenleme, Avrupa’nın ekonomik güvenliğini güçlendirmeyi ve stratejik sektörlerde dış kaynaklı riskleri azaltmayı hedefliyor. Oylamada düzenleme 508 “evet” oyuyla kabul edilirken, 64 parlamenter karara karşı çıktı.
SAVUNMA VE YAPAY ZEKA YATIRIMLARINA ZORUNLU İNCELEME
Yeni sistem kapsamında Avrupa Birliği üyesi tüm ülkelerde savunma sanayisi, yarı iletken teknolojileri, yapay zeka, kritik ham maddeler ve finansal hizmetler gibi hassas alanlardaki yabancı yatırımlar zorunlu güvenlik incelemesine tabi tutulacak.
AB, stratejik sektörlerde yapılacak yabancı yatırımları güvenlik ve kamu düzeni açısından detaylı inceleme altına alacak.
Avrupa kurumları, özellikle son yıllarda artan jeopolitik gerilimler nedeniyle stratejik sektörlerde dışa bağımlılığın ciddi risk oluşturduğunu değerlendiriyor. Yeni düzenleme ile güvenlik tehdidi oluşturabilecek yatırımların erken aşamada tespit edilmesi ve gerekli önlemlerin alınması amaçlanıyor.
AB KOMİSYONU İLE ÜYE ÜLKELER ORTAK HAREKET EDECEK
Yeni kurallar doğrultusunda ulusal inceleme makamları ile Avrupa Komisyonu arasındaki koordinasyon güçlendirilecek. Özellikle sınır ötesi yatırımlarda ortaya çıkabilecek güvenlik risklerine karşı AB ülkeleri arasında bilgi paylaşımı artırılacak.
Böylece herhangi bir yatırımın yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda stratejik ve güvenlik boyutları da kapsamlı şekilde değerlendirilecek. Avrupa Birliği, ortak denetim mekanizmasıyla kritik sektörlerde daha bütüncül bir koruma sistemi oluşturmayı hedefliyor.
Bir yatırımın AB içinden geliyor gibi görünmesi, gerçek sahipliğin AB dışına ait olması durumunda incelemeyi engellemeyecek.
Yeni düzenleme kapsamında şirketlerin görünürde Avrupa merkezli olması yeterli olmayacak. Eğer yatırımın arkasındaki gerçek kontrol gücü AB dışındaki devletler, şirketler veya kişiler tarafından sağlanıyorsa söz konusu işlem detaylı denetime tabi tutulacak.
ÇİN VE JEOPOLİTİK GERİLİMLER ENDİŞEYİ ARTIRDI
Avrupa Birliği’nin son dönemde özellikle Çin merkezli yatırımlara yönelik artan hassasiyeti dikkat çekiyor. Brüksel yönetimi, limanlar, enerji altyapıları, çip teknolojileri ve kritik madenler gibi stratejik alanlarda yabancı aktörlerin etkisinin giderek büyümesinden kaygı duyuyor.
Kovid-19 salgınıyla başlayan tedarik zinciri sorunları, Rusya-Ukrayna Savaşı ve küresel jeopolitik gerilimler de Avrupa’nın kritik sektörlerde dışa bağımlılığının güvenlik açısından ciddi kırılganlık oluşturduğunu ortaya koydu.
AB yetkilileri, özellikle teknoloji, enerji ve savunma alanlarında stratejik kontrolün Avrupa’da kalmasının ekonomik güvenlik açısından hayati önem taşıdığını vurguluyor.
YENİ DÜZENLEME 18 AY SONRA DEVREYE GİRECEK
Avrupa Parlamentosu’ndan geçen düzenleme, Avrupa Birliği Konseyi tarafından resmen onaylandıktan sonra yürürlüğe girecek. Kuralların tam anlamıyla uygulanmaya başlamasının ise yaklaşık 18 ayı bulması bekleniyor.
Yeni sistemle birlikte Avrupa Birliği’nin yabancı yatırımları daha sıkı denetleyen ülkeler arasına katılması ve stratejik sektörlerde korumacı yaklaşımını güçlendirmesi öngörülüyor.
