Rusya İran krizinden servet kazandı: Petrol ihracatı yılın zirvesine çıktı

Orta Doğu’daki savaşın küresel enerji piyasalarında yarattığı büyük sarsıntı, Rusya’nın petrol gelirlerini yeniden zirveye taşıdı. İran ile ABD-İsrail hattında yaklaşık üç aydır süren çatışmalar nedeniyle Hürmüz Boğazı’ndaki sevkiyatların ciddi ölçüde aksaması, Moskova’yı küresel petrol arzında kritik tedarikçilerden biri haline getirdi. Özellikle Çin ve Hindistan’ın Rus petrolüne yönelmesiyle Kremlin’in ihracat gelirlerinde dikkat çekici artış yaşandı.

Bloomberg’in tanker takip verilerine göre Rusya’nın deniz yoluyla gerçekleştirdiği ham petrol ihracatı, 24 Mayıs’a kadar olan dört haftalık süreçte günlük ortalama 3,66 milyon varile ulaştı. Bu rakam, yılın en yüksek seviyelerine yakın seyrederek 2025 ortalamasını da geride bıraktı.

RUS PETROLÜNDE TARİHİ SIÇRAMA

2022’de Ukrayna savaşının başlamasının ardından Avrupa pazarını büyük ölçüde kaybeden Rusya, Asya merkezli yeni ihracat düzenine hız verdi. Son veriler, Moskova’nın bu stratejisinin meyvelerini topladığını ortaya koydu.

Özellikle İran kaynaklı arz şokunun ardından Rus ham petrolüne yönelik talep sert biçimde yükseldi. İran’ın savaşın ilk günlerinde Hürmüz Boğazı’nı fiilen kapatmasıyla birlikte günlük yaklaşık 15 milyon varillik Körfez petrol akışı kesintiye uğradı. Bu gelişme, rafinerileri alternatif kaynak arayışına itti.

Hindistan’ın Rusya’dan petrol alımı şubat ayına göre yaklaşık yüzde 70 artarak günlük 1,85 milyon varile çıktı.

ABD Başkanı Donald Trump yönetiminin Rus petrol sevkiyatlarına yönelik bazı yaptırımlarda gevşemeye gitmesi de özellikle Hint rafinerilerinin Moskova’dan daha rahat alım yapmasının önünü açtı.

RUSYA’NIN DENİZDEKİ PETROL STOĞU ARTIYOR

Rusya’nın son haftalarda ihracat hacmini artırması, denizde bekleyen petrol miktarını da yükseltti. Tanker takip sistemlerine göre deniz üzerindeki Rus petrolü 119 milyon varile ulaştı. Bu miktar, nisan ortasındaki seviyelere göre yaklaşık yüzde 20 artış anlamına geliyor.

Uzmanlara göre söz konusu petrolün büyük bölümü artık bekletilmiyor, doğrudan transit sevkiyat halinde bulunuyor. Bu durum, Rusya’nın lojistik akışını önceki aylara göre daha verimli yönettiğine işaret ediyor.

UKRAYNA’NIN SALDIRI STRATEJİSİ DEĞİŞTİ

Son dönemde Ukrayna’nın drone saldırılarında da dikkat çekici bir değişim yaşandı. Kiev yönetimi daha önce Rusya’nın ihracat terminallerini hedef alırken, son haftalarda yeniden rafinerilere yöneldi.

Yaroslavl, Ryazan ve Nijniy Novgorod’daki toplam günlük yaklaşık 1 milyon varil işleme kapasitesine sahip tesislerin hedef alınması, iç piyasada işlenemeyen petrolün ihracata yönelmesine neden oldu.

Enerji uzmanları, Ukrayna’nın yeniden ihracat limanlarını hedef almaya başlaması halinde Rus petrol akışında düşüş yaşanabileceğini belirtiyor.

35 tanker, yalnızca bir haftada 26,84 milyon varil Rus petrolü taşıdı.

24 Mayıs haftasında günlük ortalama sevkiyat 3,83 milyon varile yükselirken, Rus petrol ihracatının toplam değeri de yukarı yönlü hareket etti.

RUSYA’NIN PETROL GELİRİ 2,36 MİLYAR DOLARA YÜKSELDİ

Dört haftalık ortalamaya göre Rusya’nın deniz yoluyla yaptığı ham petrol ihracatının haftalık brüt değeri 2,36 milyar dolara çıktı. Özellikle Urals ve ESPO tipi petrol fiyatlarında yaşanan artış gelirleri destekledi.

Baltık çıkışlı Urals petrolünün varil fiyatı yaklaşık 89,64 dolara yükselirken, Karadeniz yüklemelerinde fiyat 88,12 dolar seviyesine ulaştı. Pasifik bölgesinden sevk edilen ESPO tipi petrol ise ortalama 97,65 dolara kadar çıktı.

Buna karşın Hindistan teslim fiyatlarında beş haftadır düşüş yaşandığı ve fiyatın varil başına 114,86 dolara gerilediği belirtildi.

ASYA, RUS PETROLÜNÜN MERKEZİ HALİNE GELDİ

Rus petrolünün en büyük müşterileri olmaya devam eden Çin ve Hindistan, Moskova’nın ihracat stratejisinin merkezinde yer alıyor. Dört haftalık ortalamalara göre Asya’ya yönelen sevkiyatlar günlük 3,47 milyon varile ulaştı.

Çin’e giden tankerlerde günlük yaklaşık 940 bin varillik akış görülürken, Hindistan yönlü sevkiyatlarda geçici düşüş dikkat çekti. Ancak uzmanlar, birçok tankerin nihai varış noktasını henüz açıklamaması nedeniyle gerçek rakamların daha yüksek olabileceğini ifade ediyor.

Öte yandan Türkiye’ye yapılan sevkiyatların mart 2023’ten bu yana en düşük seviyeye gerileyerek günlük yaklaşık 80 bin varile düştüğü aktarıldı.

Ortadoğu savaşı küresel enerji krizini derinleştirirken, Rusya artan fiyatlar ve yükselen ihracat sayesinde ekonomik anlamda en büyük kazananlardan biri haline geldi.