Japonya’da iş hayatı değişiyor: Tokyo’da şortlu mesai dönemi başladı

Japonya’da yaz sıcaklıklarının her yıl daha da bunaltıcı hale gelmesi, çalışma hayatında alışılmış kuralları sarsmaya başladı. Başkent Tokyo yönetimi, artan enerji maliyetleri ve kavurucu sıcaklara karşı yeni bir adım atarak kamu çalışanlarının ofiste şort giymesine izin verdi. “Tokyo Cool Biz” adı verilen uygulama kapsamında şirketlere de benzer yönde çağrı yapıldı. Ancak karar, toplumda geniş çaplı tartışmayı beraberinde getirdi.

TOKYO YÖNETİMİ “RAHAT GİYİM” DÖNEMİNİ GENİŞLETİYOR

Tokyo Valiliği’nin yürüttüğü yeni yaz kampanyası; takım elbise, ceket ve kravat zorunluluğunu daha da gevşetmeyi hedefliyor. Kampanya kapsamında çalışanların polo yaka tişört, kısa kollu gömlek ve hafif kumaşlı kıyafetlerle işe gitmesi teşvik ediliyor. Bu yıl ilk kez şort seçeneğinin de resmi olarak gündeme alınması ise sosyal medyada büyük yankı uyandırdı.

Özellikle genç çalışanların katıldığı sokak röportajlarında, bazı kadınların “ofiste orta yaşlı erkeklerin bacaklarını görmek istemiyoruz” şeklindeki yorumları Japon medyasında viral oldu. Tartışma kısa sürede sadece kıyafet meselesi olmaktan çıkarak iş kültürü ve toplumsal algı tartışmasına dönüştü.

JAPONYA’DA YAZ SICAKLIKLARI TARİHİ SEVİYELERE ÇIKIYOR

Uzmanlara göre Tokyo’nun karşı karşıya olduğu esas problem kıyafet değil, giderek sertleşen iklim koşulları. Betonlaşmanın yoğun olduğu büyük şehirlerde ortaya çıkan “ısı adası etkisi”, gece saatlerinde bile sıcaklığın düşmesini engelliyor. Özellikle son yıllarda yaz aylarının daha uzun ve daha ölümcül hale geldiği belirtiliyor.

Geçen yıl Tokyo’da sıcaklığın 35 derecenin üzerine çıktığı gün sayısı 29’a ulaşarak rekor kırdı. Japon Meteoroloji Ajansı ise bu yıl ilk kez 40 derece üzerindeki sıcaklıklar için yeni bir tanım kullanmaya başladı. “Kokushobi” adı verilen bu yeni kavram, “şiddetli aşırı sıcak günü” anlamına geliyor.

Yetkililer artık sadece hava sıcaklığını değil; nem, güneş ışını ve insan vücudunun hissedeceği toplam baskıyı ölçen özel sistemlerle uyarı yayımlıyor. Çünkü sıcak çarpmasına bağlı ölümler Japonya’da ciddi biçimde artıyor.

2024 yılında Japonya genelinde sıcak hava nedeniyle yaşamını yitirenlerin sayısı ilk kez 2 bin sınırını aştı.

KLİMALAR ARTIK TASARRUF DEĞİL HAYAT MESELESİ

2000’li yılların başında başlatılan ilk “Cool Biz” kampanyalarında vatandaşlara enerji tasarrufu amacıyla klimayı 28 derecede kullanmaları tavsiye ediliyordu. Ancak uzmanlar bugün bu yaklaşımın değiştiğini vurguluyor. Özellikle yaşlı nüfusun, evinde klima olmasına rağmen cihazı çalıştırmaması nedeniyle çok sayıda ölüm yaşandığı ifade ediliyor.

Bu nedenle Japon makamları artık vatandaşlara “klima kullanmaktan çekinmeyin” çağrısı yapıyor. Devlet destekleri sayesinde ülkede klima kullanım oranı da hızla yükseldi. 1980’lerde evlerin yarısından azında klima bulunurken, bugün bu oran yüzde 90’ın üzerine çıkmış durumda. Devlet okullarındaki sınıfların neredeyse tamamı artık klimalarla donatılmış halde.

Japonya dünyanın en büyük klima üreticilerinden biri olan Daikin Industries sayesinde bu dönüşümde önemli avantaj sağlıyor.

ŞORT YERİNE “AKILLI KIYAFETLER” ÖNERİLİYOR

Bazı uzmanlar ise çözümün şort olmadığını savunuyor. Japon şirketleri son yıllarda sıcak havaya özel teknoloji destekli kıyafetler geliştirmeye başladı. Özellikle inşaat işçileri ve açık alanda çalışanlar için tasarlanan fanlı montlar büyük ilgi görüyor. 2004 yılında eski bir Sony Group mühendisi tarafından geliştirilen sistemde, kıyafetin içine yerleştirilen mini fanlar vücut sıcaklığını düşürüyor.

Teknoloji şirketleri ayrıca ense bölgesini soğutan taşınabilir cihazlar da üretiyor. Moda tarafında ise Fast Retailing bünyesindeki Uniqlo’nun nefes alabilen ince kumaş pantolonları öne çıkıyor.

Uzmanlara göre Japonya’nın önündeki asıl soru, insanların şort giyip giymeyeceği değil; aşırı sıcaklarla nasıl yaşayacağı.

İklim değişikliği, enerji politikaları ve şehirleşme baskısı nedeniyle Tokyo’nun her geçen yıl daha zor yazlar yaşayacağı belirtiliyor. Japon hükümeti bu nedenle uzaktan çalışma, erken mesai saatleri ve nükleer enerji yatırımlarını yeniden gündeme taşıyor.

Yüzyıllardır yelpazeden gölgelik şemsiyelere kadar pek çok çözüm geliştiren Japonya’nın, uzmanlara göre, bu yeni sıcaklık çağında da farklı yöntemlerle hayatta kalmaya çalışacağı ifade ediliyor. Ancak görünen o ki Tokyo’da artık sadece hava değil, iş kültürü de hızla değişiyor.